Əxlaq - İmamEli.az

Əxlaq - İmamEli.az https://imameli.az/ az Əxlaq - İmamEli.az DataLife Engine Yəqin-mərifət əhli https://imameli.az/diger/exlaq/985-yeqin-merifet-ehli.html https://imameli.az/diger/exlaq/985-yeqin-merifet-ehli.html movlan Fri, 06 Dec 2024 19:57:35 +0400

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər.

Allah-Taala mərifət haqqında buyurur: “Allah şahidlik etdi ki, Özündən başqa heç bir tanrı yoxdur. Mələklər və haqq-ədalətdən ayrılmayan elm sahibləri də O mütləq qüvvət, hikmət sahibindən başqa heç bir tanrı olmadığına şahidlik etdilər.” (“Ali-İmran”, 18.)
Məhəbbət sevənlə-sevilən arasında bir haldır. Bu hiss insan qəlbinin dərinliklərindən coşsa da özünü əməllərdə aşkar göstərir. Yalnız mərifət əsasında olan sevgi davamlı və həqiqidir. Qarşı tərəfi tanımadan sevmək ötəri bir hiss ola bilər. Mərifət və sevgi odur ki, məhbubu tanıyıb sevəsən. İmam Mehdiyə (əc) sevgi yolu onu tanımaqdan ötüb keçir. Məsumların qəbul etdiyi mərifət əksəriyyətin malik olduğu səthi mərifət deyil. Məsumlar yetərli mərifət haqqında bilgi veriblər. İslam Peyğəmbərindən (s) sonra ümmətin problemi bu oldu ki, dövrünün imamını lazımınca tanımadı. Kufəlilər İmam Hüseyni (ə) tanıyırdılar. Amma bu tanışlıq ad səviyyəsində məhdudlaşmışdı, onun arxasında bəsirət yox idi. Kufəlilər imamət məqamını yetərincə tanımamışdılar.
İmamın ardıcıllarının döyüş zamanı oxuduğu şeirlər onların dərin mərifətindən danışır. İmam Səccad (ə) buyurur: “Bu dərin mərifət imama məhəbbətin qaynağıdır.” İmam Sadiq (ə) buyurur ki, Mehdinin (əc) köməkçiləri döyüş meydanında sinələrini irəli verib Qaimi (əc) qoruyarlar.
Məsum imamların ardıcıllarının əsas xüsusiyyətlərindən biri onların zöhd və təqvasıdır. Mərifət insanı o zaman imamın arxasınca aparır ki, onda dünya sevgisi olmasın. Həqiqi intizar əhli mərifət sayəsində nəfsini dünya məhəbbətindən təmizləyənlərdir.

“Mərifət” fars dilində idrak mənasındadır. Burada mərifət dedikdə, Allahı dərkin ən yüksək mərtəbəsi nəzərdə tutulur. Çünki Allahıdərkin çoxlu mərtəbələri vardır. Mərifətin mərtəbələri atəşin şöləsi kimidir ki, bəziləri ancaq onun adını eşitmişlər ki, yandırıb-yaxan bir mövcuddur; ona çatan hər bir şey yanır, onun nişanəsi düşdüyü hər bir şeydə zahir olur, ondan nə qədər götürsən, azalmaz, ondan ayrılan hər bir şey, onun təbiətinin ziddinə olacaqdır. Bu mövcud atəş adlanır.

Allahın dərkində də bəziləri bu həddədirlər ki, onlara “müqəllidlər” deyərlər, necə ki, bəzi adamlar böyük adamların mərifət haqqında söylədikləri sözləri qəbul edərlər, amma qəbul etdiklərinə dəlilləri olmaz. Mərifətin (bundan) bir pillə yuxarı mərtəbəsinə qalxmış bəziləri o kəslərə bənzəyərlər ki, atəşin tüstüsü onlara çatmışdır və bilirlər ki, bu tüstü [hökmən] bir yerdən qalxır. Buna görə də nişanəsi tüstü olan mövcudun (atəşin) varlığına hökm edərlər.

İlahi mərifətdə də bu mərtəbəyə yüksəlmiş kəslərə “nəzər əhli” deyərlər. Nəzər əhli qəti dəlillərlə bilərlər ki, Yaradan, Quran vardır, çünki Onun qüdrət nişanələrini Onun varlığına dəlil bilərlər.

Bu mərətbədən yüksəkdə o kəslər olarlar ki, atəşə yaxın oturmaqla onun hərarətini hiss edərlər və ondan bəhrələnərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri bu mərtəbəyə çatarlar ki, “qeybə inananlar” adlandırılarlar. Bu dəstə Allahı pərdə arxasından tanıyarlar.
Bu mərtəbədən yuxarıda o kəslər durarlar ki, atəşdən çörək bişirmək, qazan asmaq və s. kimi çoxlu faydalar əldə edərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri mərifətin ləzzətini dadarlar və bununla şad, xürrəm olarlar.

Bura qədər elm əhlinin [ilahi mərifətdəki] mərtəbələrini söylədik, amma bunlardan da yüksəkdə elə kəslər vardır ki, atəşin özünü müşahidə edərlər və həmin atəşin nurunun vasitəsilə digər varlıqları da müşahidə edərlər.

İlahi mərifətdə də belələrinə “baxış əhli” və həmçinin “ariflər” deyərlər və həqiqi mərifət sahibləri də bunlar olar. Bu mərtəbədən də yüksəkdə duranlara “yəqin əhli” deyərlər. Bunların məqamı ariflərdən yuxarı olar. Yəqin və yəqin əhli haqqında sonrakı fəsildə söhbət açacağıq, inşəallah.

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər. Üns və şadlıq bu dəstəyə xas olar, amma mərifətin son pilləsi orada qurtarar ki, artıq arif [özü də] aradan qalxar, eynən atəşdə yanıb heçə çıxmış adam kimi.

Mərhum Ayətullah Mirzə Əli Şirazi İsfəhanı görkəmli alimlərdən idi. O zaman ki, İsfahandan Quma gedir, bir gecə alimlərin bir çoxu onu görmək üçün gəlirlər.Söhbətləri çox uzanır. Ona görə də alim hər gecə olduğundan daha gec istirahət üçün çəkilə bilir. O gecə namazını tərk etməli olur. Alim sübh azanı ayağa qalxır və övladını əldən vermiş bir insan kimi ağlamağa və nalə çəkməyə başlayır.
Deyir: "Mən 16 yaşımdan bəri gecə namazını tərk etməmişəm. Bəlkə də o gecə bu namazı ona görə qılmamışam ki, yersiz sözlər eşitmişdim".
Hədislərdə də oxuyuruq ki, bu cür işlər insanı gecə namazından məhrum edə bilər.

Bəli, mərifət əhli öz ibadətlərinə belə diqqət edərlər. Əgər onu yerinə yetirmək tofiqini əldən versələr, Allah Təalaya tövbə edərlər.

Mütəal Allah barəsində iki növ mərifət mövcuddur: hüzuri və hüsuli mərifət.

Allah barəsində “hüzuri mərifət” dedikdə insanın Allahı zehni məfhumların və heç bir yardımçı vasitənin köməyi olmadan batini idrak və qəlbi müşahidə ilə tanınması nəzərdə tutulur.

Hüsuli mərifət dedikdə isə məqsəd budur ki, insan müəyyən məfhumlar vasitəsilə, məsələn, yaradan, ehtiyacsız, hər şeyi bilən, hər şeyə qadir olan və s. kimi ümumi məfhumların vasitəsilə Mütəal Allah haqqında qaibanə mənada olan zehni bir mərifət tapır və belə bir varlığın olması “O kəs ki, dünyanı yaradıb və...” etiqadına malik olur. Daha sonra hasil olan digər mərifətləri ona əlavə edir ki, mütənasib etiqadi bir sistemə (dünyagörüşə) nail olsun.]]>

Ayətullah Cavidan buyurur:

Güclü iradə bir növ məharətdir ki, hər kəs ondan bəhrələnə bilmir. Ancaq xoşbəxtlikdən hamı onu əldə edə bilər. Əgər onu əldə etsək, hər yerə əlimiz çatar.

Hər bir məharəti əldə etməyin yolu təmrindir(təkrar edə-edə alışma). İnsan təmrin(təkrar edə-edə alışma) edərək istədiyi hünəri və məharəti qazana bilər. Ona görə də deyə bilərik ki, iradəni gücləndirmək məharəti də təmrin istəyir. İlk əvvəl kiçik və asan təmrinlərdən başlamaq lazımdır: yemək yemək üzərində təmrinlər edək. Gün ərzində filan qədər çörək və ya filan qədər əti azaldaq və onu təmrin vasitəsilə rejimə çevirək. Çalışaq ki, qoyduğumuz həddi aşmayaq.

Həddi aşan zaman özümüz üçün asan bir cəza təyin edək və onu yerinə yetirək. Misal üçün yüz dəfə zikr demək...

Əgər bu yolda müvəffəq ola bilsək, daha ali mərtəbələrə qalxmağa çalışaq. Namazı əvvəl vaxtda qılmaq, qəlb hüzuru əldə etmək, hər bir işdə İmamZaman əleyhissalama təvəssül etmək, ziyarətini oxumaq, pis əməllərin qarşısını almaq kimi.

Əgər bu yolda mərtəbə-mərtəbə qalxa bilsək, o zaman iradəmizin necə get-gedə gücləndiyinin şahidi olacağıq. Artıq nəfsani istəklərə müqavimət göstərə biləcək və şeytanı vəsvəsələri dəf edə biləcəyik”.

İradəli şəxs o insandır ki, çətinliklə üzləşdikdə, onun öhdəsindən layiqincə gəlsin, onu yerinə yetirmək qərarına gəlir və öz səyi və payidarlığıyla onu icra edir. Aşağıdakı göstərişlər iradənin təqviyət olması üçün sifariş olunmuşdur:

1. Həyatınızda və yaxud hər hansı bir işi ilk mərhələdə yerinə yetirmək üçün onun hədəfini özünüz üçün dəqiq olaraq müəyyən edin.

2. Öz istedad və gücünüzü tanıyın.

3. Bütün yerinə yetirəcək işləriniz üçün ardıcıl olaraq tərtib çərçivəsində praqlamınız olmalıdır.

4. Özünüzə təlqin edin ki, nəzərinizdə olan hər hansı bir işi görüb, məqsədinizə çatmağa qüdrətiniz vardır.

5. Güclü iradəyə malik olmaq üçün, tədriciylə onun ələ gəlməsinə diqqət yetirməli və bir işi təkrar olaraq bir neçə dəfə həll etməlidir.

6. Gündəlik, təyin olunmuş saatda idman etməlidir.

7. Namazlarını ilk vaxtlarında qılmalıdır.

8. Allaha təvəkkül etməlidir.

[/b]9. Günahların son aqibətinə və təsirinə diqqət etməlidir.

[b]10. Əxlaq mövzusunda olan kitabları mütaliə etməli və bu mövzuda olan az məlumatlarla kifayətlənməməlidir.

İmam Cəfər Sadiq əleyhissalam buyurur: “O işdə ki, insanın niyyət və iradəsi güclü olar, bədəni zəifliyə və gücsüzlüyə düçar olmaz”.]]>

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər.

Allah-Taala mərifət haqqında buyurur: “Allah şahidlik etdi ki, Özündən başqa heç bir tanrı yoxdur. Mələklər və haqq-ədalətdən ayrılmayan elm sahibləri də O mütləq qüvvət, hikmət sahibindən başqa heç bir tanrı olmadığına şahidlik etdilər.” (“Ali-İmran”, 18.)

Məhəbbət sevənlə-sevilən arasında bir haldır. Bu hiss insan qəlbinin dərinliklərindən coşsa da özünü əməllərdə aşkar göstərir. Yalnız mərifət əsasında olan sevgi davamlı və həqiqidir. Qarşı tərəfi tanımadan sevmək ötəri bir hiss ola bilər. Mərifət və sevgi odur ki, məhbubu tanıyıb sevəsən. İmam Mehdiyə (əc) sevgi yolu onu tanımaqdan ötüb keçir. Məsumların qəbul etdiyi mərifət əksəriyyətin malik olduğu səthi mərifət deyil. Məsumlar yetərli mərifət haqqında bilgi veriblər. İslam Peyğəmbərindən (s) sonra ümmətin problemi bu oldu ki, dövrünün imamını lazımınca tanımadı. Kufəlilər İmam Hüseyni (ə) tanıyırdılar. Amma bu tanışlıq ad səviyyəsində məhdudlaşmışdı, onun arxasında bəsirət yox idi. Kufəlilər imamət məqamını yetərincə tanımamışdılar.

İmamın ardıcıllarının döyüş zamanı oxuduğu şeirlər onların dərin mərifətindən danışır.
İmam Səccad (ə) buyurur: “Bu dərin mərifət imama məhəbbətin qaynağıdır.”
İmam Sadiq (ə) buyurur ki, Mehdinin (əc) köməkçiləri döyüş meydanında sinələrini irəli verib Qaimi (əc) qoruyarlar.
Məsum imamların ardıcıllarının əsas xüsusiyyətlərindən biri onların zöhd və təqvasıdır. Mərifət insanı o zaman imamın arxasınca aparır ki, onda dünya sevgisi olmasın. Həqiqi intizar əhli mərifət sayəsində nəfsini dünya məhəbbətindən təmizləyənlərdir.

“Mərifət” fars dilində idrak mənasındadır. Burada mərifət dedikdə, Allahı dərkin ən yüksək mərtəbəsi nəzərdə tutulur. Çünki Allahıdərkin çoxlu mərtəbələri vardır. Mərifətin mərtəbələri atəşin şöləsi kimidir ki, bəziləri ancaq onun adını eşitmişlər ki, yandırıb-yaxan bir mövcuddur; ona çatan hər bir şey yanır, onun nişanəsi düşdüyü hər bir şeydə zahir olur, ondan nə qədər götürsən, azalmaz, ondan ayrılan hər bir şey, onun təbiətinin ziddinə olacaqdır. Bu mövcud atəş adlanır.

Allahın dərkində də bəziləri bu həddədirlər ki, onlara “müqəllidlər” deyərlər, necə ki, bəzi adamlar böyük adamların mərifət haqqında söylədikləri sözləri qəbul edərlər, amma qəbul etdiklərinə dəlilləri olmaz. Mərifətin (bundan) bir pillə yuxarı mərtəbəsinə qalxmış bəziləri o kəslərə bənzəyərlər ki, atəşin tüstüsü onlara çatmışdır və bilirlər ki, bu tüstü [hökmən] bir yerdən qalxır. Buna görə də nişanəsi tüstü olan mövcudun (atəşin) varlığına hökm edərlər.

İlahi mərifətdə də bu mərtəbəyə yüksəlmiş kəslərə “nəzər əhli” deyərlər. Nəzər əhli qəti dəlillərlə bilərlər ki, Yaradan, Quran vardır, çünki Onun qüdrət nişanələrini Onun varlığına dəlil bilərlər.

Bu mərətbədən yüksəkdə o kəslər olarlar ki, atəşə yaxın oturmaqla onun hərarətini hiss edərlər və ondan bəhrələnərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri bu mərtəbəyə çatarlar ki, “qeybə inananlar” adlandırılarlar. Bu dəstə Allahı pərdə arxasından tanıyarlar.
Bu mərtəbədən yuxarıda o kəslər durarlar ki, atəşdən çörək bişirmək, qazan asmaq və s. kimi çoxlu faydalar əldə edərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri mərifətin ləzzətini dadarlar və bununla şad, xürrəm olarlar.

Bura qədər elm əhlinin [ilahi mərifətdəki] mərtəbələrini söylədik, amma bunlardan da yüksəkdə elə kəslər vardır ki, atəşin özünü müşahidə edərlər və həmin atəşin nurunun vasitəsilə digər varlıqları da müşahidə edərlər.

İlahi mərifətdə də belələrinə “baxış əhli” və həmçinin “ariflər” deyərlər və həqiqi mərifət sahibləri də bunlar olar. Bu mərtəbədən də yüksəkdə duranlara “yəqin əhli” deyərlər. Bunların məqamı ariflərdən yuxarı olar. Yəqin və yəqin əhli haqqında sonrakı fəsildə söhbət açacağıq, inşəallah.

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər. Üns və şadlıq bu dəstəyə xas olar, amma mərifətin son pilləsi orada qurtarar ki, artıq arif [özü də] aradan qalxar, eynən atəşdə yanıb heçə çıxmış adam kimi.

Mərhum Ayətullah Mirzə Əli Şirazi İsfəhanı görkəmli alimlərdən idi. O zaman ki, İsfahandan Quma gedir, bir gecə alimlərin bir çoxu onu görmək üçün gəlirlər.Söhbətləri çox uzanır. Ona görə də alim hər gecə olduğundan daha gec istirahət üçün çəkilə bilir. O gecə namazını tərk etməli olur. Alim sübh azanı ayağa qalxır və övladını əldən vermiş bir insan kimi ağlamağa və nalə çəkməyə başlayır.
Deyir: "Mən 16 yaşımdan bəri gecə namazını tərk etməmişəm. Bəlkə də o gecə bu namazı ona görə qılmamışam ki, yersiz sözlər eşitmişdim".
Hədislərdə də oxuyuruq ki, bu cür işlər insanı gecə namazından məhrum edə bilər.

Bəli, mərifət əhli öz ibadətlərinə belə diqqət edərlər. Əgər onu yerinə yetirmək tofiqini əldən versələr, Allah Təalaya tövbə edərlər.
Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.
Mütəal Allah barəsində iki növ mərifət mövcuddur: hüzuri və hüsuli mərifət.

Allah barəsində “hüzuri mərifət” dedikdə insanın Allahı zehni məfhumların və heç bir yardımçı vasitənin köməyi olmadan batini idrak və qəlbi müşahidə ilə tanınması nəzərdə tutulur.

Hüsuli mərifət dedikdə isə məqsəd budur ki, insan müəyyən məfhumlar vasitəsilə, məsələn, yaradan, ehtiyacsız, hər şeyi bilən, hər şeyə qadir olan və s. kimi ümumi məfhumların vasitəsilə Mütəal Allah haqqında qaibanə mənada olan zehni bir mərifət tapır və belə bir varlığın olması “O kəs ki, dünyanı yaradıb və...” etiqadına malik olur. Daha sonra hasil olan digər mərifətləri ona əlavə edir ki, mütənasib etiqadi bir sistemə (dünyagörüşə) nail olsun.

Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.

paylaşaq inşallah]]>

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər.

Allah-Taala mərifət haqqında buyurur: “Allah şahidlik etdi ki, Özündən başqa heç bir tanrı yoxdur. Mələklər və haqq-ədalətdən ayrılmayan elm sahibləri də O mütləq qüvvət, hikmət sahibindən başqa heç bir tanrı olmadığına şahidlik etdilər.” (“Ali-İmran”, 18.)

Məhəbbət sevənlə-sevilən arasında bir haldır. Bu hiss insan qəlbinin dərinliklərindən coşsa da özünü əməllərdə aşkar göstərir. Yalnız mərifət əsasında olan sevgi davamlı və həqiqidir. Qarşı tərəfi tanımadan sevmək ötəri bir hiss ola bilər. Mərifət və sevgi odur ki, məhbubu tanıyıb sevəsən. İmam Mehdiyə (əc) sevgi yolu onu tanımaqdan ötüb keçir. Məsumların qəbul etdiyi mərifət əksəriyyətin malik olduğu səthi mərifət deyil. Məsumlar yetərli mərifət haqqında bilgi veriblər. İslam Peyğəmbərindən (s) sonra ümmətin problemi bu oldu ki, dövrünün imamını lazımınca tanımadı. Kufəlilər İmam Hüseyni (ə) tanıyırdılar. Amma bu tanışlıq ad səviyyəsində məhdudlaşmışdı, onun arxasında bəsirət yox idi. Kufəlilər imamət məqamını yetərincə tanımamışdılar.

İmamın ardıcıllarının döyüş zamanı oxuduğu şeirlər onların dərin mərifətindən danışır.
İmam Səccad (ə) buyurur: “Bu dərin mərifət imama məhəbbətin qaynağıdır.”
İmam Sadiq (ə) buyurur ki, Mehdinin (əc) köməkçiləri döyüş meydanında sinələrini irəli verib Qaimi (əc) qoruyarlar.
Məsum imamların ardıcıllarının əsas xüsusiyyətlərindən biri onların zöhd və təqvasıdır. Mərifət insanı o zaman imamın arxasınca aparır ki, onda dünya sevgisi olmasın. Həqiqi intizar əhli mərifət sayəsində nəfsini dünya məhəbbətindən təmizləyənlərdir.

“Mərifət” fars dilində idrak mənasındadır. Burada mərifət dedikdə, Allahı dərkin ən yüksək mərtəbəsi nəzərdə tutulur. Çünki Allahıdərkin çoxlu mərtəbələri vardır. Mərifətin mərtəbələri atəşin şöləsi kimidir ki, bəziləri ancaq onun adını eşitmişlər ki, yandırıb-yaxan bir mövcuddur; ona çatan hər bir şey yanır, onun nişanəsi düşdüyü hər bir şeydə zahir olur, ondan nə qədər götürsən, azalmaz, ondan ayrılan hər bir şey, onun təbiətinin ziddinə olacaqdır. Bu mövcud atəş adlanır.

Allahın dərkində də bəziləri bu həddədirlər ki, onlara “müqəllidlər” deyərlər, necə ki, bəzi adamlar böyük adamların mərifət haqqında söylədikləri sözləri qəbul edərlər, amma qəbul etdiklərinə dəlilləri olmaz. Mərifətin (bundan) bir pillə yuxarı mərtəbəsinə qalxmış bəziləri o kəslərə bənzəyərlər ki, atəşin tüstüsü onlara çatmışdır və bilirlər ki, bu tüstü [hökmən] bir yerdən qalxır. Buna görə də nişanəsi tüstü olan mövcudun (atəşin) varlığına hökm edərlər.

İlahi mərifətdə də bu mərtəbəyə yüksəlmiş kəslərə “nəzər əhli” deyərlər. Nəzər əhli qəti dəlillərlə bilərlər ki, Yaradan, Quran vardır, çünki Onun qüdrət nişanələrini Onun varlığına dəlil bilərlər.

Bu mərətbədən yüksəkdə o kəslər olarlar ki, atəşə yaxın oturmaqla onun hərarətini hiss edərlər və ondan bəhrələnərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri bu mərtəbəyə çatarlar ki, “qeybə inananlar” adlandırılarlar. Bu dəstə Allahı pərdə arxasından tanıyarlar.
Bu mərtəbədən yuxarıda o kəslər durarlar ki, atəşdən çörək bişirmək, qazan asmaq və s. kimi çoxlu faydalar əldə edərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri mərifətin ləzzətini dadarlar və bununla şad, xürrəm olarlar.

Bura qədər elm əhlinin [ilahi mərifətdəki] mərtəbələrini söylədik, amma bunlardan da yüksəkdə elə kəslər vardır ki, atəşin özünü müşahidə edərlər və həmin atəşin nurunun vasitəsilə digər varlıqları da müşahidə edərlər.

İlahi mərifətdə də belələrinə “baxış əhli” və həmçinin “ariflər” deyərlər və həqiqi mərifət sahibləri də bunlar olar. Bu mərtəbədən də yüksəkdə duranlara “yəqin əhli” deyərlər. Bunların məqamı ariflərdən yuxarı olar. Yəqin və yəqin əhli haqqında sonrakı fəsildə söhbət açacağıq, inşəallah.

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər. Üns və şadlıq bu dəstəyə xas olar, amma mərifətin son pilləsi orada qurtarar ki, artıq arif [özü də] aradan qalxar, eynən atəşdə yanıb heçə çıxmış adam kimi.

Mərhum Ayətullah Mirzə Əli Şirazi İsfəhanı görkəmli alimlərdən idi. O zaman ki, İsfahandan Quma gedir, bir gecə alimlərin bir çoxu onu görmək üçün gəlirlər.Söhbətləri çox uzanır. Ona görə də alim hər gecə olduğundan daha gec istirahət üçün çəkilə bilir. O gecə namazını tərk etməli olur. Alim sübh azanı ayağa qalxır və övladını əldən vermiş bir insan kimi ağlamağa və nalə çəkməyə başlayır.
Deyir: "Mən 16 yaşımdan bəri gecə namazını tərk etməmişəm. Bəlkə də o gecə bu namazı ona görə qılmamışam ki, yersiz sözlər eşitmişdim".
Hədislərdə də oxuyuruq ki, bu cür işlər insanı gecə namazından məhrum edə bilər.

Bəli, mərifət əhli öz ibadətlərinə belə diqqət edərlər. Əgər onu yerinə yetirmək tofiqini əldən versələr, Allah Təalaya tövbə edərlər.
Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.
Mütəal Allah barəsində iki növ mərifət mövcuddur: hüzuri və hüsuli mərifət.

Allah barəsində “hüzuri mərifət” dedikdə insanın Allahı zehni məfhumların və heç bir yardımçı vasitənin köməyi olmadan batini idrak və qəlbi müşahidə ilə tanınması nəzərdə tutulur.

Hüsuli mərifət dedikdə isə məqsəd budur ki, insan müəyyən məfhumlar vasitəsilə, məsələn, yaradan, ehtiyacsız, hər şeyi bilən, hər şeyə qadir olan və s. kimi ümumi məfhumların vasitəsilə Mütəal Allah haqqında qaibanə mənada olan zehni bir mərifət tapır və belə bir varlığın olması “O kəs ki, dünyanı yaradıb və...” etiqadına malik olur. Daha sonra hasil olan digər mərifətləri ona əlavə edir ki, mütənasib etiqadi bir sistemə (dünyagörüşə) nail olsun.

Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.

paylaşaq inşallah ]]>

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər.

Allah-Taala mərifət haqqında buyurur: “Allah şahidlik etdi ki, Özündən başqa heç bir tanrı yoxdur. Mələklər və haqq-ədalətdən ayrılmayan elm sahibləri də O mütləq qüvvət, hikmət sahibindən başqa heç bir tanrı olmadığına şahidlik etdilər.” (“Ali-İmran”, 18.)

Məhəbbət sevənlə-sevilən arasında bir haldır. Bu hiss insan qəlbinin dərinliklərindən coşsa da özünü əməllərdə aşkar göstərir. Yalnız mərifət əsasında olan sevgi davamlı və həqiqidir. Qarşı tərəfi tanımadan sevmək ötəri bir hiss ola bilər. Mərifət və sevgi odur ki, məhbubu tanıyıb sevəsən. İmam Mehdiyə (əc) sevgi yolu onu tanımaqdan ötüb keçir. Məsumların qəbul etdiyi mərifət əksəriyyətin malik olduğu səthi mərifət deyil. Məsumlar yetərli mərifət haqqında bilgi veriblər. İslam Peyğəmbərindən (s) sonra ümmətin problemi bu oldu ki, dövrünün imamını lazımınca tanımadı. Kufəlilər İmam Hüseyni (ə) tanıyırdılar. Amma bu tanışlıq ad səviyyəsində məhdudlaşmışdı, onun arxasında bəsirət yox idi. Kufəlilər imamət məqamını yetərincə tanımamışdılar.

İmamın ardıcıllarının döyüş zamanı oxuduğu şeirlər onların dərin mərifətindən danışır.
İmam Səccad (ə) buyurur: “Bu dərin mərifət imama məhəbbətin qaynağıdır.”
İmam Sadiq (ə) buyurur ki, Mehdinin (əc) köməkçiləri döyüş meydanında sinələrini irəli verib Qaimi (əc) qoruyarlar.
Məsum imamların ardıcıllarının əsas xüsusiyyətlərindən biri onların zöhd və təqvasıdır. Mərifət insanı o zaman imamın arxasınca aparır ki, onda dünya sevgisi olmasın. Həqiqi intizar əhli mərifət sayəsində nəfsini dünya məhəbbətindən təmizləyənlərdir.

“Mərifət” fars dilində idrak mənasındadır. Burada mərifət dedikdə, Allahı dərkin ən yüksək mərtəbəsi nəzərdə tutulur. Çünki Allahıdərkin çoxlu mərtəbələri vardır. Mərifətin mərtəbələri atəşin şöləsi kimidir ki, bəziləri ancaq onun adını eşitmişlər ki, yandırıb-yaxan bir mövcuddur; ona çatan hər bir şey yanır, onun nişanəsi düşdüyü hər bir şeydə zahir olur, ondan nə qədər götürsən, azalmaz, ondan ayrılan hər bir şey, onun təbiətinin ziddinə olacaqdır. Bu mövcud atəş adlanır.

Allahın dərkində də bəziləri bu həddədirlər ki, onlara “müqəllidlər” deyərlər, necə ki, bəzi adamlar böyük adamların mərifət haqqında söylədikləri sözləri qəbul edərlər, amma qəbul etdiklərinə dəlilləri olmaz. Mərifətin (bundan) bir pillə yuxarı mərtəbəsinə qalxmış bəziləri o kəslərə bənzəyərlər ki, atəşin tüstüsü onlara çatmışdır və bilirlər ki, bu tüstü [hökmən] bir yerdən qalxır. Buna görə də nişanəsi tüstü olan mövcudun (atəşin) varlığına hökm edərlər.

İlahi mərifətdə də bu mərtəbəyə yüksəlmiş kəslərə “nəzər əhli” deyərlər. Nəzər əhli qəti dəlillərlə bilərlər ki, Yaradan, Quran vardır, çünki Onun qüdrət nişanələrini Onun varlığına dəlil bilərlər.

Bu mərətbədən yüksəkdə o kəslər olarlar ki, atəşə yaxın oturmaqla onun hərarətini hiss edərlər və ondan bəhrələnərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri bu mərtəbəyə çatarlar ki, “qeybə inananlar” adlandırılarlar. Bu dəstə Allahı pərdə arxasından tanıyarlar.
Bu mərtəbədən yuxarıda o kəslər durarlar ki, atəşdən çörək bişirmək, qazan asmaq və s. kimi çoxlu faydalar əldə edərlər. İlahi mərifətdə də bəziləri mərifətin ləzzətini dadarlar və bununla şad, xürrəm olarlar.

Bura qədər elm əhlinin [ilahi mərifətdəki] mərtəbələrini söylədik, amma bunlardan da yüksəkdə elə kəslər vardır ki, atəşin özünü müşahidə edərlər və həmin atəşin nurunun vasitəsilə digər varlıqları da müşahidə edərlər.

İlahi mərifətdə də belələrinə “baxış əhli” və həmçinin “ariflər” deyərlər və həqiqi mərifət sahibləri də bunlar olar. Bu mərtəbədən də yüksəkdə duranlara “yəqin əhli” deyərlər. Bunların məqamı ariflərdən yuxarı olar. Yəqin və yəqin əhli haqqında sonrakı fəsildə söhbət açacağıq, inşəallah.

Yəqin əhli arasında bəzilərinin mərifəti “müayinə” babından olar ki, onlara “hüzur əhli” deyərlər. Üns və şadlıq bu dəstəyə xas olar, amma mərifətin son pilləsi orada qurtarar ki, artıq arif [özü də] aradan qalxar, eynən atəşdə yanıb heçə çıxmış adam kimi.

Mərhum Ayətullah Mirzə Əli Şirazi İsfəhanı görkəmli alimlərdən idi. O zaman ki, İsfahandan Quma gedir, bir gecə alimlərin bir çoxu onu görmək üçün gəlirlər.Söhbətləri çox uzanır. Ona görə də alim hər gecə olduğundan daha gec istirahət üçün çəkilə bilir. O gecə namazını tərk etməli olur. Alim sübh azanı ayağa qalxır və övladını əldən vermiş bir insan kimi ağlamağa və nalə çəkməyə başlayır.
Deyir: "Mən 16 yaşımdan bəri gecə namazını tərk etməmişəm. Bəlkə də o gecə bu namazı ona görə qılmamışam ki, yersiz sözlər eşitmişdim".
Hədislərdə də oxuyuruq ki, bu cür işlər insanı gecə namazından məhrum edə bilər.

Bəli, mərifət əhli öz ibadətlərinə belə diqqət edərlər. Əgər onu yerinə yetirmək tofiqini əldən versələr, Allah Təalaya tövbə edərlər.
Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.
Mütəal Allah barəsində iki növ mərifət mövcuddur: hüzuri və hüsuli mərifət.

Allah barəsində “hüzuri mərifət” dedikdə insanın Allahı zehni məfhumların və heç bir yardımçı vasitənin köməyi olmadan batini idrak və qəlbi müşahidə ilə tanınması nəzərdə tutulur.

Hüsuli mərifət dedikdə isə məqsəd budur ki, insan müəyyən məfhumlar vasitəsilə, məsələn, yaradan, ehtiyacsız, hər şeyi bilən, hər şeyə qadir olan və s. kimi ümumi məfhumların vasitəsilə Mütəal Allah haqqında qaibanə mənada olan zehni bir mərifət tapır və belə bir varlığın olması “O kəs ki, dünyanı yaradıb və...” etiqadına malik olur. Daha sonra hasil olan digər mərifətləri ona əlavə edir ki, mütənasib etiqadi bir sistemə (dünyagörüşə) nail olsun.

Bir sözlə, “Allah barəsində mərifət kəsb etmək fitridir”, dedikdə mənası budur ki, insanın qəlbi (ruhu) Allahla tanışdır və ruhunun dərinliklərində agahlıq üzündən Allahı tanımaq üçün bir vasitə vardır ki, bu da inkişaf edib çiçəklənmək qabiliyyətinə malikdir. Amma bu fitri sərmayə adi insanlarda elə bir səviyyədə deyildir ki, onları əqli istidlal və təfəkkürdən tamamilə ehtiyacsız edə bilsin.

paylaşaq inşallah ]]> Allahdan qorxmaq və çəkinmək. https://imameli.az/diger/exlaq/654-allahdan-qorxmaq-v-kinmk.html https://imameli.az/diger/exlaq/654-allahdan-qorxmaq-v-kinmk.html imameli.az Mon, 28 May 2018 11:00:34 +0400

Allahdan qorxmaq və çəkinmək.

1-ci dərs: Allahdan qorxmaq və çəkinmək
Allahdan qorx, Onun əzəmət və cəlalına diqqət yetir, daim hesab günü haqda fikirləş, axirət əzabını xatırla!
Ölümü, bərxəz aləminin çətinliyini və qiyamət günün əzabını təsəvvür et. Cənnət, Cəhənnəm, qorxan və çəkinən bəndələrin halını bəyan edən Quran ayələrini və rəvayətləri diqqətlə oxu, bu haqda dərindən fikirləş. (Uca Allah "Nazirat" surəsində buyurur:"

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَىٰ

Allahdan Öz bəndələri içərisində ancaq alimlər qorxar. "("Fatir" 28)
وَالَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ

O kəslər ki, Allahın birləşdirilməsini əmr etdiyi şeyləri birləşdirir (qohumluq əlaqələrini qoruyub saxlayır, möminlərə hörmət edir), Rəbbindən və (qiyamət günü çəkiləcək) pis haqq-hesabdan qorxurlar." (Rəd" surəsi, ayə 21)

Rəsulullah (s) buyurur;" Mən sizi Allahdan qorxmağa çağırıram" (Camius-səadət" 1-ci cild, səh, 218).

Sələbinin Əbu İshaqdan, onun isə Əbu Suheyfədən nəql etdiyi hədisdə deyilir: Bir nəfər Rəsulullahdan (s) soruşur:" Ya Rəsulullah, səni daha çox nə kədərləndirir? Rəsulullah (s) buyurur :" Məni ən çox Hud və onun qardaşları kədərləndirir". ("Nurus-səqaleyn" 2-ci cild, səh.334)

Başqa bir hədisdə Rəsulullah(s) cavabında buyurur:" Məni ən çox Hud, "Vaqiə", "Mursəlat" və "Nəbə" surələrinin şamil edildiyi şəxslər kədərləndirir " ("Əl-Xisal" 1-ci cild, səh.199)

Əminəm ki, sən peyğəmbərlərin və övliyaların Allahdan qorxusu, Əmirəl-möminin (ə.s) qəşş etməsi və səcdə edənlərin ağası İmam Zeynəlabidinin (ə.s) münacatı haqda eşitmisən. ("Əxlaq", Seyid Abdullah Şübbər, səh. 285)

Mənbə : Əxlaq elmdə 50 Dərs
Müəllif : Şeyx Abbas Qumi]]>

Sədəqə yalnız maddi olmur, işlərlə də olur.

Sədəqə ancaq maddi olmalıdırmı? Bu saula cavab vermək üçün İmam Hüseyndən (ə) gələn bu hədisə nəzər salaq: “Ən çox bağışlayan insan o kəsdir ki, ona ümid gözü ilə baxmayana bəxşiş edər”.

Bəs Məsumlar (ə) nəyi sədəqə hesab edirlər?

Həzrət Peyğəmbər (s) bu haqda buyurur: “Hər bir müsəlman hər gün sədəqə verməlidir”. Soruşurlar: “Kimin buna gücü çatar?”. Həzrət (s) buyurur: Yolun üstündən zərər verə biləcək şeyləri götürmək - sədəqədir. Başqasına yol göstərmək - sədəqədir. Xəstəni ziyarət etmək - sədəqədir. Əmr-be-məruf - sədəqədir. Nəhy-əz-munkər - sədəqədir. Salamın cavabını vermək - sədəqədir”.

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər bir yaxşı iş - sədəqədir”.

Əziz Peyğəmbər (s) həmçinin başqa yerdə buyurur: “Dilini saxla. Çünki bu iş - özünə verdiyin sədəqədir”.

İmam Sadiq (ə) sədəqə haqqında buyurur: “Allahın sevdiyi sədəqə bunlardır: insanların bir-birindən əlaqələri pozulan zaman onlar arasında sülh yaratmaq və bir-birlərindən uzaqlaşanda onları yaxınlaşdırmaq”.

Həzrət Peyğəmbər (s) yenə buyurur: “Pislikdən çəkinmək - sədəqədir”.

İmam Sadiq (ə) buyurur: “Kar insana, bir sözü başa salmaq - gözəl bir sədəqədir”.

Belə isə, bu gözəl əməllərdən qafil olmayaq.]]>

Mömini sevindirmək Allahı sevindirməkdir.

Mömin bir şəxsi sevindirən Əhli-beyti sevindirir, Əhli-beyti sevindirən isə Allahın Rəsulunu şad edir.
Mötəbər dini mənbələrdə bildirilir ki, mömini sevindirmək böyük ibadətdir. Allah yanında ən sevimli ibadətlərdən biri insanın öz mömin qardaşını sevindirməsidir.

İmam Baqir (ə) buyurur: «Allah yanında ən sevimli ibadət möminin qəlbini sevindirməkdir». («Üsuli-Kafi», cild 2, səh. 188.)

Əhli-beytdən nəql olunmuş hədislərdə buyurulur ki, mömin bir şəxsi sevindirən Əhli-beyti sevindirir, Əhli-beyti sevindirən isə Allahın Rəsulunu şad edir. («Biharul-ənvar», cild 74.)

Bu sayaq təşviqedici rəvayətlər çoxdur və onlardan birində imam Sadiq (ə) belə buyurur:«And olsun Allaha ki, bir mömin qardaşını sevindirən kəs bizi sevindirmiş, Allah rəsulunun qəlbini şad etmişdir». («Üsuli-Kafi», cild 2, səh. 182.)

Həmin mənbədə nəql olunmuş digər bir hədisdə Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: «Mömini sevindirən bizi şad edir, bizi şad edən isə Allahı sevindirir.» Mömini sevindirməyin kifayət qədər bəyənilmiş bir iş olduğuna heç bir şübhə qalmır. Amma yenə də suallar doğur. Əgər insan istənilən bir şəxsi istənilən bir yolla sevindirsə bu onun üçün ibadət hesab oluna bilərmi? İslam maarifi ilə tanış olanlar üçün bu sualın cavabı aydındır. Aydındır ki, günaha batmaqla başqasını sevindirmək olmaz. Əgər insan öz mömin qardaşını günah yolla şad edərsə nəinki savab qazanmaz, hətta günaha batar. İslam alimlərinin nəzərincə hətta mənasız işlərlə, zarafatla, məsxərəbazlıqla mömini sevindirmək bəyənlilməyən işdir. Əlbəttə ki, istisnalar da ola bilər. Əgər bir mömin hansısa ruhi sarsıntılardan bədbinləşmişsə onu bu vəziyyətdən çıxarmaq üçün zarafat, baməzəlik etmək olar. Bir daha qeyd edək ki, bu istisna xəstənin müalicəsi üçün nəzərdə tutulur. Adi hallarda «Möminun» surəsində buyurulduğu kimi mömin mənasız işlərdən çəkinməlidir.İkinci bir tərəfdən hər insanı yox, yalnız mömini sevindirmək ibadətdir. Zalım və kafir insanla münasibətlərdə isə məhdudiyyətlər vardır.

]]>

Hər hansı bir səfərdə vəfalı və sədaqətli yoldaşın çətinlikləri həll etməkdə mühüm rolu olduğu kimi, mənəviyyatı saflaşdırmaqda da yaxşı yoldaş böyük əhəmiyyətə malikdir.
Həzrəti-Musa(ə) Bəni-İsrail tayfasını Fironun əlindən qurtarıb haqqa hidayət etmək üçün peyğəmbərliyə seçilərkən dua edib Allah-təaladan belə istədi:
"Mənə öz ailəmdən bir vəzir (köməkçi) ver-qardaşım Harunu! Onunla arxamı möhkəmləndir, (Ona da peyğəmbərlik ver) ki, səni çox təqdis edib şəninə təriflər deyək və səni çox zikr edək.( Daim yada salıb şükr-səna edək)." («Taha»-29-34).

"Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və (imanında, sözündə, işində) doğru olanlarla olun!" («Tövbə»-119)

Həzrəti-Əli(ə) öz övladlarına belə tövsiyə edir: "Səfərə çıxmamışdan qabaq öz yol yoldaşının əxlaqını öyrən. Evi almamışdan əvvəl qonşunu tanı". («Üsuli-kafi» II c, səh.445)

Allahın nemət və rəhmətinə şamil olub, Tanrı qayğısı, köməyi ilə düzgün yola - haqq yola (siratəl-müstəqimə) yönələrək günahdan qorunmuşlar dostluğa layiq şəxslərdir.

Bu ayədə deyildiyinə görə, onlar dörd qrupa bölünürlər:
"Allaha və peyğəmbərə itaət edənlər, (axirətdə) Allahın nemət verdiyi nəbilər (peyğəmbərlər), siddiqlər (tamamilə doğru danışanlar, etiqadı düzgün, peyğəmbərləri hamıdan əvvəl təsdiq edən şəxslər), şəhidlər və salehlərlə (yaxşı əməl sahibləri ilə) bir yerdə olacaqlar. Onlar isə necə də gözəl yoldaşlardır!" («Nisa»-69)

Bütün bu ayə və rəvayətlərdən belə anlaşılır ki, haqq yolunda sədaqətli və vəfalı yol yoldaşı zəruridir. Təklik və tənhalıq yalnız Allaha məxsusdur. Ey müsəlman mömin qardaş! Əlin peyğəmbər və siddiqlər ətəyinə çatmadığından şəhidlər və salehlərlə birgə ol! Heç vaxt onlardan ayrılma ki, yolunu azmış olarsan.

Həzrəti-Əli(ə) öz övladlarına belə tövsiyə edir: "Səfərə çıxmamışdan qabaq öz yol yoldaşının əxlaqını öyrən. Evi almamışdan əvvəl qonşunu tanı".(«Üsuli-kafi» II c, səh.445)]]>

Xoş əxlaqın, səbirin, təqvanın Məsumlardan (ə) gələn izahı.

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Üç şey vardır ki, hər kimdə olmazsa nə məndəndir, nə də Allah Təaladan”.

Soruşurlar ki, onlar hansılardır?”.

Həzrət (ə) buyurur: “Səbirdir ki, onun vasitəsilə nadanın cəhalətini dəf edər. Xoş əxlaqdır ki, onunla insanların arasında yaşayar. Təqvadır ki, onu Allaha itaətsizlikdən saxlayar”.

Xoş olsun o insanların halına ki, bu 7 sifətə malikdir.

İmam Səccad (ə) Peyğəmbərdən (s) nəql edir ki, sonuncu xütbəsində buyurmuşdur:

“Xoş olsun o kəsin halına ki, xoş əxlaqlı və pak təbiətli olsun. Batinini islah edər, zahirini və rəftarını gözəl edər. Malının artığını başqalarına bağışlayar, sözünün artdığını saxlayar. İnsanlarla rəftarda insafa malik olar”.

Səbirli insanın 3 nişanəsi.

Əmirəl-möminin (ə) buyurur:

“Səbrin imana nisbəti, başın bədənə nisbəti kimidir. Necə ki, bədənin başsız dəyəri olmaz, imanın da səbirsiz dəyəri olmaz”.

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur:

“Səbirli insanın üç nişanəsi vardır: "Əvvəl odur ki, süstlük etməz".

İkincisi budur ki, qəmgin olmaz.

Üçüncüsü budur ki, Allahına şikayət etməz.

Çünki əgər süstlük edərsə, haqqı zay etmiş olar. Əgər qəmgin olarsa, şükür etməz. Əgər Allahına şikayət edərsə, Ona günah etmiş olar”.

Təqvanın 3 növü

İmam Sadiq (ə) buyurur:

“Təqva üç cür olur:

Biri Allaha olan təqvadır, və o da budur ki, münaqişə olan yeri tərk edəsən (barəsində nəzər ayrılığı olan şeyləri), o ki, qaldı şübhələrə. Bu, xasul-xas əhlinin təqvasıdır.

(İkincisi)Allahdan təqvadır, və o da budur ki, şübhələri tərk edəsən, o ki, qaldı haramı tərk etməyə. Bu, xasların təqvasıdır.

(Üçüncüsü)Atəş və cəzadan qorxuya görə olan təqvadır, və o da haramı tərk etməkdən ibarətdir. Bu, ümumi insanların təqvasıdır.

Təqvanın təfsiri ibarətdir – çətin olan şeylərdən amanda qalmaq üçün yerinə yetirilməsi çətin olmayan şeyləri tərk etməkdir”.]]>

Nəfsi islah etməklə bağlı Ayətullah Behcətin tövsiyələri.

Ayətullah Behcətin nəfsi islah emtəklə bağlı cavanlara bəzi tövsiyələri vardır ki, onlara nəzər salaq.

“Nəfsi islah etmək odur ki, onu napak sifətlərdən təmizləyəsən. İnsanların nəfslərini islah etməsi fərqlidir. O kəs ki, İslam dinində deyildir, ilk görəcəyi iş – İslam dinini qəbul etməkdir. Möminlər üçün isə ilk addım – nəfsini tənbeh etmək və nəfsini pak etməli olduğundan agah olmaqdır. Allahı, məadı və axirət gününü yada salmaq bu tənbehi daha da şiddətləndirər.
İkinci mərhələ – tövbə mərhələsidir. İnsan tövbə edərək etdiyi xataları aradan qaldırmağa çalışar. Tövbə edən insan vacibatları yerinə yetirməyə və haramları tərk etməyə səy göstərər. Əgər bu yolda əzmli və ciddi olsaq, Allah bizə yeni elmlər əta edər. Bu yolla Allah yolunda inkişaf edər və təkamülə çatarıq.

Bəzi mərhələlər vardır ki, mömin əgər onları keçərsə, rəzil sifətlərdən xilas ola bilər:

1. Təfəkkür.

Nəfslə mübarizə aparmağın ilk şərti – təfəkkürdür. Yəni, hər gün ən azı bir neçə dəqiqə əyləşib fikirləşsin ki, Allah onu bu dünyaya gətirmişdir və ona lazım olan hər şeyi ixtiyarına vermişdir, bəs bizim bu qədər lütf qarşısında vəzifəmiz nədir? Əgər aqil insan düşünsə, Allahın biz insanlardan nə istədiyini dərk edər.

2. Əzm.

İnsan günahı tərk etməyə əzm göstərməlidir. Çünki elə bir yola qədəm basmışdır ki, çətinliklərlə doludur, səbir və əzm olmadan irəli getmək olmaz.

3. Mühasibə. İmam Kazım (ə) buyurur: “Hər kəs hər gün bir dəfə öz əməllərini mühasibə etməzsə, bizdən deyildir”.

4. Rəzil sifətləri müalicə etmək.

Əxlaq alimlərinin rəzil əxlaqi sifətləri aradan qaldırmaq üçün tövsiyə etdikləri müalicə odur ki, malik olduğumuz hər bir çirkin sifətə diqqət edək və bir müddət onun əksinə əməl edək. Eyni zamanda Allahdan istəyək ki, bu rəzil sifəti aradan qaldırmaq üçün bizə yardım etsin.

5. Müəllim.

Nəfsi islah etmək üçün insanın yaxşı bir proqrama və müəllimə ehtiyacı vardır. İnsan gərək bu müəllimin moizələrini və nəsihətlərini eşitsin və onun buyurduqlarına əməl edərək, nəfsini islah etsin.

6. İlahi aylardan istifadə etsin.

Özünü islah etmək üçün Allahın xüsusi aylarında, o cümlədən: Rəcəb, Şəban, Ramazan aylarında səy göstərsin. Bu aylar insanın özünü tərbiyə etməsi üçün ən yaxşı aylardır. Çünki bu aylarda Allahın rəhmət qapısı bəndələrinin üzünə açıq olar.

7. Yaxşı insanlarla yoldaş olmaq.

İnsan gərək şər və ona ziyan vuran dostlarından uzaq dursun. Özü üçün yaxşı dostlar seçsin. Yaxşı dostla ünsiyyət qurmaq, onun əxlaqına və rəftarına təsir göstərər.

8. Dua və təvəssül.

İnsan Allaha təvəssül etmədən və dua etmədən məqsədinə çata bilməz. Allahdan bu yolda yardım istəmək lazımdır və nə qədər aciz olduğunu etiraf etmək lazımdır. Allahdan istəyək ki, Məsumları (ə) şəfaətçimiz qərar versin və bizi büdrəmələrdən qorusun”.

Nəfsin ədəbləndirilmə və tərbiyəsi.

İmam Əli (ə.s) buyurur:

Nəfslərinizi tərbiyə etməyi öhdənizə götürün və onları adətlərin onlara hakim olmasından saxlayın.
İmam Əli (ə.s) buyurur: Özü-özünün müəllimi və tərbiyəçisi olan kəs camaata müəllim və tərbiyəçi olan şəxsdən daha təqdirəlayiqdir.

Ədəbin nəticəsi.

Allah Təala İsaya (ə.s) buyurdu: Öz qəlbini (məndən olan) qorxu ilə tərbiyə et.

İsa ibn Məryəmə (ə.s) dedilər: Sənə kim ədəb öyrətdi? Buyurdu: Heç kəs mənə ədəb öyrətmədi,nadanlığın çirkinliyini gördüm və ondan uzaqlaşdım.]]>

Təhqirə cavab.

İmam Zeynəlabidinin (ə) qohumlarından biri həzrətin üzərinə səsini qaldırıb onu təhqir etdi. Həzrət ona bir kəlmə də cavab vermədi və kişi dönüb getdi.

İmam ətrafındakılara buyurdu: "Onun nə dediyini eşitdinizmi? İstəyirəm mənimlə gəlib ona verəcəyim cavabı eşidəsiniz”. Dedilər səninlə gəlirik, biz ona cavab verməyinizi istədik”. Həzrət ayaqqabılarını geydi və ayağa qalxıb Quran ayəsi oxudu: "O kəslər ki, qəzəblərini udar, xalqa güzəşt edərlər; Allah xeyir əməl sahiblərini sevir”. İmamı müşayiət edənlərdən biri deyir ki, biz imamın ona təhqirlə cavab verməyəcəyini bilirdik. Hər halda onunla gəldik. İmam onu çağırdı, Əli ibn Hüseynəm dedi. Ev sahibi bayıra çıxdı. O əmin idi ki, imam bir az əvvəlki təhqirə cavab verməyə gəlib. Həzrət buyurdu: "Bir qədər mənim yanımda qaldın, mənim haqqımda nələr dedin! Əgər mən sən deyən kimiyəmsə Allahdan bağışlanma diləyirəm, əgər dediklərin məndə yoxsa, Allah səni bağışlasın”. Həmin şəxs imamın alnından öpdü və dedi: "Dediklərim səndə yoxdur, mən özüm dediyim sözlərə layiqəm”. Rəvayətçi deyir ki, həmin şəxs imamın əmisi oğlu Həsən ibn Həsən idi!

اِنَّ الْمَعرِفَةَ وَ كَمَالَ دَيْنِ الْمُسْلِمِ تَرْكُهُ الْكَلَامَ فِيمَا لَا يَعْنِيهِ وَ قِلَّةُ مِرَائِهِ وَ حِلْمُهُ وَ صَبْرُهُ وَ حُسْنُ خُلُقِهِ
“Hәqiqәtәn, dindаr insаnın mәrifәti vә kаmilliyi, fаydаsız sözü, dаvаnı tәrk еdib, hеlmli, sәbirli vә хоşәхlаq оlmаğıdır”.

“Tәfsiri-qumi”, c. 2, sәh. 94]]>

Təhqirə cavab.

İmam Zeynəlabidinin (ə) qohumlarından biri həzrətin üzərinə səsini qaldırıb onu təhqir etdi. Həzrət ona bir kəlmə də cavab vermədi və kişi dönüb getdi.

İmam ətrafındakılara buyurdu: "Onun nə dediyini eşitdinizmi? İstəyirəm mənimlə gəlib ona verəcəyim cavabı eşidəsiniz”. Dedilər səninlə gəlirik, biz ona cavab verməyinizi istədik”. Həzrət ayaqqabılarını geyindi və ayağa qalxıb Quran ayəsi oxudu: "O kəslər ki, qəzəblərini udar, xalqa güzəşt edərlər; Allah xeyir əməl sahiblərini sevir”. İmamı müşayiət edənlərdən biri deyir ki, biz imamın ona təhqirlə cavab verməyəcəyini bilirdik. Hər halda onunla gəldik. İmam onu çağırdı, Əli ibn Hüseynəm dedi. Ev sahibi bayıra çıxdı. O əmin idi ki, imam bir az əvvəlki təhqirə cavab verməyə gəlib. Həzrət buyurdu: "Bir qədər mənim yanımda qaldın, mənim haqqımda nələr dedin! Əgər mən sən deyən kimiyəmsə Allahdan bağışlanma diləyirəm, əgər dediklərin məndə yoxsa, Allah səni bağışlasın”. Həmin şəxs imamın alnından öpdü və dedi: "Dediklərim səndə yoxdur, mən özüm dediyim sözlərə layiqəm”. Rəvayətçi deyir ki, həmin şəxs imamın əmisi oğlu Həsən ibn Həsən idi!

اِنَّ الْمَعرِفَةَ وَ كَمَالَ دَيْنِ الْمُسْلِمِ تَرْكُهُ الْكَلَامَ فِيمَا لَا يَعْنِيهِ وَ قِلَّةُ مِرَائِهِ وَ حِلْمُهُ وَ صَبْرُهُ وَ حُسْنُ خُلُقِهِ
“Hәqiqәtәn, dindаr insаnın mәrifәti vә kаmilliyi, fаydаsız sözü, dаvаnı tәrk еdib, hеlmli, sәbirli vә хоşәхlаq оlmаğıdır”.

“Tәfsiri-qumi”, c. 2, sәh. 94 ]]>