Əhli - beyt - İmamEli.az https://imameli.az/ az Əhli - beyt - İmamEli.az DataLife Engine Uşaqları həzrət Mehdi əleyhissalam ilə necə tanış edək? https://imameli.az/ehli-beyt/984-usaqlari-hezret-mehdi-eleyhissalam-ile-nece-tanis-edek.html https://imameli.az/ehli-beyt/984-usaqlari-hezret-mehdi-eleyhissalam-ile-nece-tanis-edek.html movlan Wed, 22 May 2024 17:57:38 +0400 Uşaqları həzrət Mehdi əleyhissalam ilə necə tanış edək?

1. Uşaqlara tapşıraq ki, həzrət Mehdi əleyhissalamın salamatlığı və zühuru üçün dua etsin, təki o həzrət (ə) də çətin işlərində ona kömək olsun.

2. İmamZamanı (ə) dərk edilməsi çətin olan, yaxud "gəlib insanları məhv edəcək" kimi qorxulu xüsusiyyətlərlə vəsf etməyin.

3. Heç olmazsa, həftədə ya on gündə bir dəfə, məsələn, uşağa şərait yaradın ki, İmamzaman (ə) ilə söhbət etsin.

4. İmamzaman əleyhissalam barədə olan qısa hədislərdən -hər dəfə birini- uşağa verin ki, gözəl hərflərlə həmin hədisin üzünü köçürsün.

5. İmamzaman əleyhissalamın həyatı barədə maraqlı və tərbiyəvi əhvalatlardan uşağa danışın.

6. Uşağa örəyrədin ki, böyüklərə ehtiram etmək, dərsləri yaxşı oxumaq, öz həmyaşıdlarına kömək etmək kimi yaxşı əməllər İmamzaman əleyhissalamın xoşuna gəlir və o həzrətin zühurunu tezləşdirir.

7. İmamzaman əleyhissalam ilə görüşmüş şəxslərin hansı xüsusiyyət və xasiyyətlərə malik olduqlarına görə həzrət Mehdi (ə) ilə görüşmələrini uşağa danışın.

8. Həzrət Mehdi əleyhissalam barədə çox kitab oxuyun ki, övladınıza da bu barədə daha çox danışa biləsiniz.

9. İmamzaman əleyhissalam ilə bağlı günlərdə uşaqlarınıza hədiyyə alın ki, bu, onun üçün xatirələrə çevrilsin.

10. Gözəl əxlaqlı, xoşxasiyyət, mehriban, səbirli olun və uşaqlarınıza deyin ki, Həzrət Mehdi əleyhissalamın dostlarından olduğunuz üçün belə gözəl əxlaq və xasiyyətlərə maliksiniz.]]>
1. Uşaqlara tapşıraq ki, həzrət Mehdi əleyhissalamın salamatlığı və zühuru üçün dua etsin, təki o həzrət (ə) də çətin işlərində ona kömək olsun.

2. İmamZamanı (ə) dərk edilməsi çətin olan, yaxud "gəlib insanları məhv edəcək" kimi qorxulu xüsusiyyətlərlə vəsf etməyin.

3. Heç olmazsa, həftədə ya on gündə bir dəfə, məsələn, uşağa şərait yaradın ki, İmamzaman (ə) ilə söhbət etsin.

4. İmamzaman əleyhissalam barədə olan qısa hədislərdən -hər dəfə birini- uşağa verin ki, gözəl hərflərlə həmin hədisin üzünü köçürsün.

5. İmamzaman əleyhissalamın həyatı barədə maraqlı və tərbiyəvi əhvalatlardan uşağa danışın.

6. Uşağa örəyrədin ki, böyüklərə ehtiram etmək, dərsləri yaxşı oxumaq, öz həmyaşıdlarına kömək etmək kimi yaxşı əməllər İmamzaman əleyhissalamın xoşuna gəlir və o həzrətin zühurunu tezləşdirir.

7. İmamzaman əleyhissalam ilə görüşmüş şəxslərin hansı xüsusiyyət və xasiyyətlərə malik olduqlarına görə həzrət Mehdi (ə) ilə görüşmələrini uşağa danışın.

8. Həzrət Mehdi əleyhissalam barədə çox kitab oxuyun ki, övladınıza da bu barədə daha çox danışa biləsiniz.

9. İmamzaman əleyhissalam ilə bağlı günlərdə uşaqlarınıza hədiyyə alın ki, bu, onun üçün xatirələrə çevrilsin.

10. Gözəl əxlaqlı, xoşxasiyyət, mehriban, səbirli olun və uşaqlarınıza deyin ki, Həzrət Mehdi əleyhissalamın dostlarından olduğunuz üçün belə gözəl əxlaq və xasiyyətlərə maliksiniz. ]]>
1. Uşaqlara tapşıraq ki, həzrət Mehdi əleyhissalamın salamatlığı və zühuru üçün dua etsin, təki o həzrət (ə) də çətin işlərində ona kömək olsun.

2. İmamZamanı (ə) dərk edilməsi çətin olan, yaxud "gəlib insanları məhv edəcək" kimi qorxulu xüsusiyyətlərlə vəsf etməyin.

3. Heç olmazsa, həftədə ya on gündə bir dəfə, məsələn, uşağa şərait yaradın ki, İmamzaman (ə) ilə söhbət etsin.

4. İmamzaman əleyhissalam barədə olan qısa hədislərdən -hər dəfə birini- uşağa verin ki, gözəl hərflərlə həmin hədisin üzünü köçürsün.

5. İmamzaman əleyhissalamın həyatı barədə maraqlı və tərbiyəvi əhvalatlardan uşağa danışın.

6. Uşağa örəyrədin ki, böyüklərə ehtiram etmək, dərsləri yaxşı oxumaq, öz həmyaşıdlarına kömək etmək kimi yaxşı əməllər İmamzaman əleyhissalamın xoşuna gəlir və o həzrətin zühurunu tezləşdirir.

7. İmamzaman əleyhissalam ilə görüşmüş şəxslərin hansı xüsusiyyət və xasiyyətlərə malik olduqlarına görə həzrət Mehdi (ə) ilə görüşmələrini uşağa danışın.

8. Həzrət Mehdi əleyhissalam barədə çox kitab oxuyun ki, övladınıza da bu barədə daha çox danışa biləsiniz.

9. İmamzaman əleyhissalam ilə bağlı günlərdə uşaqlarınıza hədiyyə alın ki, bu, onun üçün xatirələrə çevrilsin.

10. Gözəl əxlaqlı, xoşxasiyyət, mehriban, səbirli olun və uşaqlarınıza deyin ki, Həzrət Mehdi əleyhissalamın dostlarından olduğunuz üçün belə gözəl əxlaq və xasiyyətlərə maliksiniz. ]]> İmam Mehdinin (ə.f) zahiri görünüşü. https://imameli.az/ehli-beyt/973-imam-mehdinin-ef-zahiri-gorunusu.html https://imameli.az/ehli-beyt/973-imam-mehdinin-ef-zahiri-gorunusu.html movlan Mon, 20 Nov 2023 20:15:17 +0400

"Mikyalul-Məkarim”in dəyərli yazıçısı kitabının dördüncü hissəsində İmam Mehdinin (ə.f) camal və gözəlliyini o həzrətin (ə.f) özəlliklərindən biri hesab etmişdir.
Yazıçı yazır: "Bil ki, mövlamız Həzrət Sahibəz-zaman (ə.f) insanların ən gözəli və xoşsimalısıdır; çünki insanların Peyğəmbərə (s) daha çox oxşayanıdır”.
(Seyid Məhəmmədtəqi Musəvi İsfahani, "Mikyalul-Məkarim fi fəvaidid-dua lil-Qaim (ə).)

İmamı ziyarət etmək müvəffəqiyyətinə çatan xoşbəxt insanların hekayələrini mütaliə edərkən və bu barədə rəvayətləri araşdırarkən əsrin İmamının (ə.f) rüxsar və qamətinin bütün gözəlliklərin kamalında olduğu məlum olur.

Həmin gözəl qamət və ürəkoxşayan siması minlərlə ürəyiyanan aşiqin hər sübhün əvvəli ahu-zar etmələri və Allah-taaladan belə dua etmələrinə səbəb olmuşdur: "Ey Allah! O gözəl sima və könülaçan camalı mənə göstər və gözlərimi ona bir dəfə baxmaqla aydınlat”.

(Əhd duasından bir hissə. Biharul-ənvar, c.99, səh.111.)

Zəhranın Yusifi olan İmam Mehdinin (ə.f) xüsusiyyətləri ilə daha çox tanış olduqda isə yalançı Mehdi iddiaçılarını daha yaxşı tanıyırıq. Məsumların kəlamları və İmamla (ə.f) görüşənlərdən nəql olunan hekayələrdən bəhrələnərək bu mövzunu daha yaxşı araşdıra bilirik. "Yaşayışın vəsfi yaşayışın yarısıdır” nümunəsi əsasında biz də hamılıqla həmin könüloxşayan camaldan faydalanaq. Sonuncu Allah Höccətinin (ə.f) könüloxşayan camalının vəsfi barədə çoxlu rəvayət nəql edilmişdir. Onların toplusunu iki hissəyə ayıra bilərik.

İmam Mehdinin (ə.f) surət və sirəsinin ümumi vəsfini insanlar içində Allahın Rəsuluna (s) daha çox oxşayan kimi qeyd edən rəvayətlərdən bəzisini qeyd edə bilərik:

1. Cabir ibn Abdullah Ənsaridən nəql olunmuşdur ki, İslam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur:
"Mehdi mənim övladlarımdandır. Onun adı mənim adım, künyəsi mənim künyəmdir. O, xəlq və xülq baxımından insanlar arasında mənə daha çox oxşayanıdır”.
(Kamalud-din və təmamun-nemət)

2. Əhməd ibn İshaq ibn Səd Qummi deyir:
"İmam Həsən Əskəridən (ə) eşitdim ki, buyurur: "Canişinimi mənə tanıtdırmadan məni dünyadan aparmayan Allaha şükür olsun. O, yaradılış və əxlaq baxımından insanlar arasında Allahın Rəsuluna (s) daha çox bənzəyəndir”.

Bu rəvayətlərə diqqət etməklə Quran və rəvayətlərdə Peyğəmbərə (s) nisbət verilmiş bütün xüsusiyyətləri İmam Mehdinin (ə.f) müqəddəs vücuduna da nisbət verə bilərik. Peyğəmbərin (s) zahiri xüsusiyyətlərini vəsf edən rəvayətlər çoxdur. İndi isə onlardan birinə işarə edək.

İmam Muhəmməd Baqirdən (ə) nəql olunan bir rəvayətdə Peyğəmbərin (s) xarici görünüş xüsusiyyətləri barədə belə buyurulmuşdur:
"Allah Peyğəmbərinin (s) rüxsarı qırmızıya çalan (qarışmış) ağ, gözləri iri və qara, qaşları bir-birinə bitişmiş, əl-ayağı ətli və iri idi; Elə bil, barmaqlarının üzərinə qızıl tökülmüşdür. Çiyinlərinin sümüyü böyük idi. Üzünü bir kəsə çevirsəydi, çox mehriban olduğu üçün ona tərəf bütün bədənini çevirərdi. Boğazından göbəyinə qədər tük xətti var idi. Sanki xalis gümüş səhifəsinə bir xətt çəkilmişdi. Boğaz və çiyinləri, elə bil, zərif (gümüşdən düzəlmiş) gülabdan kimi idi. Burunu uzunsov idi ki, su içərkən az qalırdı suya dəysin. Yol gedərkən möhkəm yeriyərdi, sanki yüksəklikdən enirdi. Bir sözlə, Allahın Rəsulundan (s) nə əvvəl, nə də sonra onun kimisi görülməmişdir”.

(Kafi, c.1, səh.443)

Şiə və sünni hədislərinə əsasən, imam gənc görkəmdə - 40 yaşlarında zühur edəcək (Yəni görünüşü həmin yaşı xatırladacaq).

İbn Səbbağ Maliki nəql edir ki, Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:
"Mənim övladlarımdan olan Mehdi (ə.f) 40 yaşındadır”.

(Əl-Füsulul-Muhimmə, səh.217)

Şeyx Səduq nəql edir ki, İmam Rza (ə) buyurmuşdur:
"O, xarici baxımdan gənc görünsə də, yaşı çoxdur. Ona baxan elə güman edər ki, onun 30 və ya daha az yaşı vardır. Onun başqa bir əlaməti də zamanın keçməsinə baxmayaraq, qocalmamasıdır”.

(Kəmalud-din, səh.652)

Nömani nəql edir ki, İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:
"Qaim qiyam edərkən xalq onu inkar edəcək. Çünki o, gənc görkəmində gələcək...”

(Əl-Ğeybət, səh.188)

Həzrətin 40 yaşda olduğunu bildirən hədislərdə onun fiziki baxımdan kamal həddində olduğu nəzərdə tutula bilər. Bəzi rəvayətlərdə həzrətin 18, bəzi rəvayətlərdə isə 51 yaşında olduğu da bildirilib.
İmam Mehdinin (ə.f) zahiri görünüşünə gəldikdə isə, sünni və şiə hədislərinə əsasən, zühur vaxtı həzrətin zahiri görünüşü belə olacaq: Geniş alınlı, parlaq çöhrəli, buğdayı bənizli, dişlərinin arası açıq, dartılmış və nazik qaşlı, orta boylu, sağlam bədənli, sağ yanağında qara xal və s.
(Əliəsğər Rizvani, Məhdəviyyətlə bağlı şübhələrə cavab)]]>

"Mikyalul-Məkarim”in dəyərli yazıçısı kitabının dördüncü hissəsində İmam Mehdinin (ə.f) camal və gözəlliyini o həzrətin (ə.f) özəlliklərindən biri hesab etmişdir.
Yazıçı yazır: "Bil ki, mövlamız Həzrət Sahibəz-zaman (ə.f) insanların ən gözəli və xoşsimalısıdır; çünki insanların Peyğəmbərə (s) daha çox oxşayanıdır”.
(Seyid Məhəmmədtəqi Musəvi İsfahani, "Mikyalul-Məkarim fi fəvaidid-dua lil-Qaim (ə).)

İmamı ziyarət etmək müvəffəqiyyətinə çatan xoşbəxt insanların hekayələrini mütaliə edərkən və bu barədə rəvayətləri araşdırarkən əsrin İmamının (ə.f) rüxsar və qamətinin bütün gözəlliklərin kamalında olduğu məlum olur.

Həmin gözəl qamət və ürəkoxşayan siması minlərlə ürəyiyanan aşiqin hər sübhün əvvəli ahu-zar etmələri və Allah-taaladan belə dua etmələrinə səbəb olmuşdur: "Ey Allah! O gözəl sima və könülaçan camalı mənə göstər və gözlərimi ona bir dəfə baxmaqla aydınlat”.

(Əhd duasından bir hissə. Biharul-ənvar, c.99, səh.111.)

Zəhranın Yusifi olan İmam Mehdinin (ə.f) xüsusiyyətləri ilə daha çox tanış olduqda isə yalançı Mehdi iddiaçılarını daha yaxşı tanıyırıq. Məsumların kəlamları və İmamla (ə.f) görüşənlərdən nəql olunan hekayələrdən bəhrələnərək bu mövzunu daha yaxşı araşdıra bilirik. "Yaşayışın vəsfi yaşayışın yarısıdır” nümunəsi əsasında biz də hamılıqla həmin könüloxşayan camaldan faydalanaq. Sonuncu Allah Höccətinin (ə.f) könüloxşayan camalının vəsfi barədə çoxlu rəvayət nəql edilmişdir. Onların toplusunu iki hissəyə ayıra bilərik.

İmam Mehdinin (ə.f) surət və sirəsinin ümumi vəsfini insanlar içində Allahın Rəsuluna (s) daha çox oxşayan kimi qeyd edən rəvayətlərdən bəzisini qeyd edə bilərik:

1. Cabir ibn Abdullah Ənsaridən nəql olunmuşdur ki, İslam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur:
"Mehdi mənim övladlarımdandır. Onun adı mənim adım, künyəsi mənim künyəmdir. O, xəlq və xülq baxımından insanlar arasında mənə daha çox oxşayanıdır”.
(Kamalud-din və təmamun-nemət)

2. Əhməd ibn İshaq ibn Səd Qummi deyir:
"İmam Həsən Əskəridən (ə) eşitdim ki, buyurur: "Canişinimi mənə tanıtdırmadan məni dünyadan aparmayan Allaha şükür olsun. O, yaradılış və əxlaq baxımından insanlar arasında Allahın Rəsuluna (s) daha çox bənzəyəndir”.

Bu rəvayətlərə diqqət etməklə Quran və rəvayətlərdə Peyğəmbərə (s) nisbət verilmiş bütün xüsusiyyətləri İmam Mehdinin (ə.f) müqəddəs vücuduna da nisbət verə bilərik. Peyğəmbərin (s) zahiri xüsusiyyətlərini vəsf edən rəvayətlər çoxdur. İndi isə onlardan birinə işarə edək.

İmam Muhəmməd Baqirdən (ə) nəql olunan bir rəvayətdə Peyğəmbərin (s) xarici görünüş xüsusiyyətləri barədə belə buyurulmuşdur:
"Allah Peyğəmbərinin (s) rüxsarı qırmızıya çalan (qarışmış) ağ, gözləri iri və qara, qaşları bir-birinə bitişmiş, əl-ayağı ətli və iri idi; Elə bil, barmaqlarının üzərinə qızıl tökülmüşdür. Çiyinlərinin sümüyü böyük idi. Üzünü bir kəsə çevirsəydi, çox mehriban olduğu üçün ona tərəf bütün bədənini çevirərdi. Boğazından göbəyinə qədər tük xətti var idi. Sanki xalis gümüş səhifəsinə bir xətt çəkilmişdi. Boğaz və çiyinləri, elə bil, zərif (gümüşdən düzəlmiş) gülabdan kimi idi. Burunu uzunsov idi ki, su içərkən az qalırdı suya dəysin. Yol gedərkən möhkəm yeriyərdi, sanki yüksəklikdən enirdi. Bir sözlə, Allahın Rəsulundan (s) nə əvvəl, nə də sonra onun kimisi görülməmişdir”.

(Kafi, c.1, səh.443)

Şiə və sünni hədislərinə əsasən, imam gənc görkəmdə - 40 yaşlarında zühur edəcək (Yəni görünüşü həmin yaşı xatırladacaq).

İbn Səbbağ Maliki nəql edir ki, Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:
"Mənim övladlarımdan olan Mehdi (ə.f) 40 yaşındadır”.

(Əl-Füsulul-Muhimmə, səh.217)

Şeyx Səduq nəql edir ki, İmam Rza (ə) buyurmuşdur:
"O, xarici baxımdan gənc görünsə də, yaşı çoxdur. Ona baxan elə güman edər ki, onun 30 və ya daha az yaşı vardır. Onun başqa bir əlaməti də zamanın keçməsinə baxmayaraq, qocalmamasıdır”.

(Kəmalud-din, səh.652)

Nömani nəql edir ki, İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:
"Qaim qiyam edərkən xalq onu inkar edəcək. Çünki o, gənc görkəmində gələcək...”

(Əl-Ğeybət, səh.188)

Həzrətin 40 yaşda olduğunu bildirən hədislərdə onun fiziki baxımdan kamal həddində olduğu nəzərdə tutula bilər. Bəzi rəvayətlərdə həzrətin 18, bəzi rəvayətlərdə isə 51 yaşında olduğu da bildirilib.
İmam Mehdinin (ə.f) zahiri görünüşünə gəldikdə isə, sünni və şiə hədislərinə əsasən, zühur vaxtı həzrətin zahiri görünüşü belə olacaq: Geniş alınlı, parlaq çöhrəli, buğdayı bənizli, dişlərinin arası açıq, dartılmış və nazik qaşlı, orta boylu, sağlam bədənli, sağ yanağında qara xal və s.
(Əliəsğər Rizvani, Məhdəviyyətlə bağlı şübhələrə cavab) ]]>

"Mikyalul-Məkarim”in dəyərli yazıçısı kitabının dördüncü hissəsində İmam Mehdinin (ə.f) camal və gözəlliyini o həzrətin (ə.f) özəlliklərindən biri hesab etmişdir.
Yazıçı yazır: "Bil ki, mövlamız Həzrət Sahibəz-zaman (ə.f) insanların ən gözəli və xoşsimalısıdır; çünki insanların Peyğəmbərə (s) daha çox oxşayanıdır”.
(Seyid Məhəmmədtəqi Musəvi İsfahani, "Mikyalul-Məkarim fi fəvaidid-dua lil-Qaim (ə).)

İmamı ziyarət etmək müvəffəqiyyətinə çatan xoşbəxt insanların hekayələrini mütaliə edərkən və bu barədə rəvayətləri araşdırarkən əsrin İmamının (ə.f) rüxsar və qamətinin bütün gözəlliklərin kamalında olduğu məlum olur.

Həmin gözəl qamət və ürəkoxşayan siması minlərlə ürəyiyanan aşiqin hər sübhün əvvəli ahu-zar etmələri və Allah-taaladan belə dua etmələrinə səbəb olmuşdur: "Ey Allah! O gözəl sima və könülaçan camalı mənə göstər və gözlərimi ona bir dəfə baxmaqla aydınlat”.

(Əhd duasından bir hissə. Biharul-ənvar, c.99, səh.111.)

Zəhranın Yusifi olan İmam Mehdinin (ə.f) xüsusiyyətləri ilə daha çox tanış olduqda isə yalançı Mehdi iddiaçılarını daha yaxşı tanıyırıq. Məsumların kəlamları və İmamla (ə.f) görüşənlərdən nəql olunan hekayələrdən bəhrələnərək bu mövzunu daha yaxşı araşdıra bilirik. "Yaşayışın vəsfi yaşayışın yarısıdır” nümunəsi əsasında biz də hamılıqla həmin könüloxşayan camaldan faydalanaq. Sonuncu Allah Höccətinin (ə.f) könüloxşayan camalının vəsfi barədə çoxlu rəvayət nəql edilmişdir. Onların toplusunu iki hissəyə ayıra bilərik.

İmam Mehdinin (ə.f) surət və sirəsinin ümumi vəsfini insanlar içində Allahın Rəsuluna (s) daha çox oxşayan kimi qeyd edən rəvayətlərdən bəzisini qeyd edə bilərik:

1. Cabir ibn Abdullah Ənsaridən nəql olunmuşdur ki, İslam Peyğəmbəri (s) buyurmuşdur:
"Mehdi mənim övladlarımdandır. Onun adı mənim adım, künyəsi mənim künyəmdir. O, xəlq və xülq baxımından insanlar arasında mənə daha çox oxşayanıdır”.
(Kamalud-din və təmamun-nemət)

2. Əhməd ibn İshaq ibn Səd Qummi deyir:
"İmam Həsən Əskəridən (ə) eşitdim ki, buyurur: "Canişinimi mənə tanıtdırmadan məni dünyadan aparmayan Allaha şükür olsun. O, yaradılış və əxlaq baxımından insanlar arasında Allahın Rəsuluna (s) daha çox bənzəyəndir”.

Bu rəvayətlərə diqqət etməklə Quran və rəvayətlərdə Peyğəmbərə (s) nisbət verilmiş bütün xüsusiyyətləri İmam Mehdinin (ə.f) müqəddəs vücuduna da nisbət verə bilərik. Peyğəmbərin (s) zahiri xüsusiyyətlərini vəsf edən rəvayətlər çoxdur. İndi isə onlardan birinə işarə edək.

İmam Muhəmməd Baqirdən (ə) nəql olunan bir rəvayətdə Peyğəmbərin (s) xarici görünüş xüsusiyyətləri barədə belə buyurulmuşdur:
"Allah Peyğəmbərinin (s) rüxsarı qırmızıya çalan (qarışmış) ağ, gözləri iri və qara, qaşları bir-birinə bitişmiş, əl-ayağı ətli və iri idi; Elə bil, barmaqlarının üzərinə qızıl tökülmüşdür. Çiyinlərinin sümüyü böyük idi. Üzünü bir kəsə çevirsəydi, çox mehriban olduğu üçün ona tərəf bütün bədənini çevirərdi. Boğazından göbəyinə qədər tük xətti var idi. Sanki xalis gümüş səhifəsinə bir xətt çəkilmişdi. Boğaz və çiyinləri, elə bil, zərif (gümüşdən düzəlmiş) gülabdan kimi idi. Burunu uzunsov idi ki, su içərkən az qalırdı suya dəysin. Yol gedərkən möhkəm yeriyərdi, sanki yüksəklikdən enirdi. Bir sözlə, Allahın Rəsulundan (s) nə əvvəl, nə də sonra onun kimisi görülməmişdir”.

(Kafi, c.1, səh.443)

Şiə və sünni hədislərinə əsasən, imam gənc görkəmdə - 40 yaşlarında zühur edəcək (Yəni görünüşü həmin yaşı xatırladacaq).

İbn Səbbağ Maliki nəql edir ki, Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:
"Mənim övladlarımdan olan Mehdi (ə.f) 40 yaşındadır”.

(Əl-Füsulul-Muhimmə, səh.217)

Şeyx Səduq nəql edir ki, İmam Rza (ə) buyurmuşdur:
"O, xarici baxımdan gənc görünsə də, yaşı çoxdur. Ona baxan elə güman edər ki, onun 30 və ya daha az yaşı vardır. Onun başqa bir əlaməti də zamanın keçməsinə baxmayaraq, qocalmamasıdır”.

(Kəmalud-din, səh.652)

Nömani nəql edir ki, İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:
"Qaim qiyam edərkən xalq onu inkar edəcək. Çünki o, gənc görkəmində gələcək...”

(Əl-Ğeybət, səh.188)

Həzrətin 40 yaşda olduğunu bildirən hədislərdə onun fiziki baxımdan kamal həddində olduğu nəzərdə tutula bilər. Bəzi rəvayətlərdə həzrətin 18, bəzi rəvayətlərdə isə 51 yaşında olduğu da bildirilib.
İmam Mehdinin (ə.f) zahiri görünüşünə gəldikdə isə, sünni və şiə hədislərinə əsasən, zühur vaxtı həzrətin zahiri görünüşü belə olacaq: Geniş alınlı, parlaq çöhrəli, buğdayı bənizli, dişlərinin arası açıq, dartılmış və nazik qaşlı, orta boylu, sağlam bədənli, sağ yanağında qara xal və s.
(Əliəsğər Rizvani, Məhdəviyyətlə bağlı şübhələrə cavab) ]]> Imam Sadiq (ə) kimdir? https://imameli.az/ehli-beyt/965-imam-sadiq-e-kimidi.html https://imameli.az/ehli-beyt/965-imam-sadiq-e-kimidi.html movlan Wed, 26 Apr 2023 00:00:10 +0400
Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddətbiristanlığı.i: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.

Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəllikləri.

1. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbini digər məktəblərdən fərqləndirən ən başlıca özəllik o idi ki, bu məktəbin qapıları elm öyrənmək istəyən hər bir şəxsin üzünə açıq idi. Orada təkcə Əhli-beyt (ə) tərəfdarları deyil, hətta Əhli-beyt (ə) tərəfdarı olmayanlar da elm öyrənə bilirdilər. Cəfəri məzhəbinə qarşı çıxaraq özü yeni bir məzhəb yaratmış, İmam Sadiqin (ə) imamətini inkar etmiş, o Həzrətin Mömin ət-Taq kimi səhabəsini Şeytan ət-Taq adlandırmış və şəxsi düşüncələrinə əsaslanaraq, dində məqbul sayılmayan müqayisə metodundan istifadə etmiş Əbu Hənifə məhz həmin məktəbdə elm almış, İmam Sadiqdən (ə) hədislər nəql etmişdir. O, Mədinədə bir neçə il İmamla ünsiyyətdə olmuşdur. O, Zeyd ibn Əlinin qiyamı zamanı onu dəstəkləyənlərdən biri olmuş və Zeydin əməvilərə qarşı qiyamını Peyğəmbərin (s) Bədr döyüşündə kafirlərə qarşı mübarizəsinə bənzətmişdir.[1]

2. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbində bir çox elmlər tədris edilirdi. İmam Sadiq (ə) Quran, sünnə, fiqh, tarix, üsuli-fiqh, etiqadi məsələlər, İslam sxolastikası və İslam fəlsəfəsinə xüsusi önəm verirdi. Bununla yanaşı, astronomiya, tibb, botanika, biologiya, kimya, fizika kimi elm sahələri də diqqətdən kənar qalmırdı.

3. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbi heç vaxt hakim dairəyə tabe olmamışdır. İstər əməvilər, istərsə də abbasilər dövründə fəaliyyət göstərmiş Əhli-beyt məktəbi adı çəkilən rejimlərin heç birinin göstərişi ilə hərəkət etməmiş, heç vaxt hakim dairənin siyasətinə qarışmamış, onların siyasi məqsədlərinə xidmət etməmişdir. Müsəlmanlar bu məktəbin mövcud rejimin mənafeyinə xidmət etməyən yeganə məktəb olduğunu görüb bütün arzu və ümidlərini ona bağlamışdılar. Çünki bu məktəbin başında Peyğəmbər elminin varisi, əsil İslam təfəkkürünün böyük bayraqdarı İmam Cəfər ibn Muhəmməd dayanır. Onun tutduğu mövqe isə hamıya bəlli idi. Böyük əxlaq sahibi olduğu üçün Sadiq (doğru danışan) təxəllüsü ilə tanınmışdı. Azğın hakimlərə qarşı həmişə barişmaz mövqe nümayiş etdirmişdi. Buna görə də o Həzrətin məktəbi azğın ideoloji və siyasi cərəyanlardan uzaq olmaq istəyən haqq tərəfdarları üçün siyasi-ideoloji bir sığınacağa çevrilmişdi.

4. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəlliklərindən biri də o idi ki, bu məktəbdə hər hansı elm sahəsinin öyrənilməsi sağlam düşüncəyə əsaslanırdı.

5. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin çox görkəmli nümayəndələri olmuşdur. Onlar müxtəlif elm sahələrinə yeniliklər gətirməklə, ixtiralar etməklə cəmiyyətə öz töhfələrini vermişlər. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiqin (ə) məktəbinin nümayəndəsi olmaq böyük şərəf hesab edilmişdir. Bu məktəbin yetirmələrinin sayı dörd min nəfərə çatmışdı.

6. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbi sonralar inkişaf edərək Kufə, Bəsrə, Qum və Misirdə də şöbələri açılmışdır.

7. İmam Sadiq (ə) bu məktəbdəki fəaliyyətini cəmiyyətdəki digər fəaliyyətlərindən ayırmamış, əksinə, onun həmin məktəbdəki fəaliyyəti o Həzrətin islahat proqramının tərkib hissəsi olmuşdur. Çünki bu məktəb əməlisaleh insanların yetişdirilməsi üçün ən gözəl vasitə idi. O Həzrətin bu məktəbdə yetişdirdiyi siyasi-elmi kadrlar İmamın bütün işlərində yaxından iştirak edirdilər.

8. İmam Sadiqin (ə) təşkil etdiyi məktəbin daha bir özəlliyi şərit qanunlarının mənbəyi sayılan Quran və Peyğəmbər sünnəsi ilə bilavasitə bağlılığı olmuşdur. Belə bir məktəbin isə heç bir zaman tayı-bərabəri olmamışdır. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiq (ə) özü də bu məktəbdə hədis yazılmasına, hədis öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Çünki çox da uzaq olmayan keçmişdə (təxminən bir əsr ərzində) Həzrəti-Peyğəmbər (s) kəlamları hakim dairənin siyasi məqsədlərinə görə təhriflərə məruz qalmış, hətta hədis nəql edilməsinə qadağa qoyulmuşdu. Ancaq hədis söylənilməsi qadağan edilsə də, məsum imamların heç biri bu qadağaya əhəmiyyət verməmişdir.

Məlum məsələdir ki, hakim dairə tərəfindən uzun müddət hədis nəql edilməsinə qoyulmuş qadağa, əsasən, Həzrəti-Peyğəmbərin (s) müsəlman ümmətinin Əhli-beyt (ə) ilə sıx əlaqədə olmasına təkid edən hədislərinə yönəlmişdi. Deməli, hakimiyyət başında olanların əsas məqsədi camaatı Əhli-beytdən (ə) uzaqlaşdırmaq olmuşdur. Çünki insanların həmin hədislərdə deyilənlərə əməl etməsi zalım və siyasətbaz hakimlərdən uzaqlaşması ilə nəticələnəcəkdi.

İmam Sadiq (ə) Əhli-beyt (ə) məktəbi barədə belə buyurmuşdur:

“And olsun Allaha, bizim yanımızda elə elm var ki, heç kimə möhtac deyilik. Ancaq bütün insanların bizə ehtiyacı var. Bizdə Peyğəmbərin (s) dediyi və Əli ibn Əbutalibin (ə) yazdığı elə bir kitab var ki, uzunluğu yetmiş dirsəkdir. Onda Allahın bütün halal və haramı qeyd edilib.”[2]

O Həzrət başqa bir kəlamında belə buyurmuşdur: “Bizim elmimiz qədim zamanlardan olmuş, əbədi olaraq da qalacaq. Bu elm kitabda yazılmış, ürəklərə həkk olmuş, qulaqlara oxunmuşdur. “Qırmızı cəfr”, “Ağ cəfr”, “Müshəfi-Fatimə” və “Səhifeyi-camiə” kitabları bizdədir. Onlarda insanların möhtac olduğu bütün şeylər yazılmışdır.”[3]

9. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbində kitab nəşrinə xüsusi önəm verilirdi. Ümumiyyətlə, bu məktəbin ən böyük özəlliklərindən biri elmin inkişafına, kitab nəşrinə, tələbə yetişdirməyə qayğı göstərmək idi. İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə kitab yazmağın əhəmiyyətini başa salaraq onlara bu işlə məşğul olmağı tapşırardı. O Həzrət öz tələbələrinə buyurardı ki, kitablarınızı qoruyun. Çünki tezliklə həmin kitablara ehtiyac duyacaqsınız.[4]

İmam Sadiq (ə) ən yaxın səhabələrindən olub hədis sahəsində fəaliyyət göstərmiş Zürarəni belə dəstəkləmişdir: “Allah Zürarə ibn Əyuna rəhmət eləsin! Əgər o olmasaydı, atamın buyurduğu hədislər itib batardı.”

İmam Sadiq (ə) Zürarə, eləcə də Əbu Bəsir, Məhəmməd ibn Müslim və Büreyd Əcəli kimi səhabələrinin barəsində belə buyurmuşdur: “Əgər bunlar olmasaydı, heç kim bu fiqhi dərk etmək iqtidarında olmazdı. Bunlar dinin qoruyucuları və Allah-taalanın halal-haramı barəsində atamın etibar etdiyi şəxslərdir. Onlar dünya və axirətdə bizə doğru gəlməklə başqalarından önə keçmiş insanlardır.” (لولا هؤلاء ما كان أحد يستنبط هذا الفقه، هؤلاء حفّاظ الدين واُمناء أبي(عليه السلام)على حلاله وحرامه وهم السابقون الينا في الدنيا والآخرة)[5]

İmam Sadiq (ə) tələbələrinə yaxşı dərs oxumağı tapşırardı. Müfəzzəl ibn Ömərə belə buyurmuşdur: “Elm öyrənərkən yaz və qardaşların arasında yay. Dünyadan köçərkən övladların arasında kitab miras qoy. Elə bir vaxt gələcək ki, insanlar kitablarından başqa heç nə ilə təmasda ola bilməyəcəklər.”[6]

Bütün bunların nəticəsi olaraq İmam Sadiqin (ə) səhabələri hədislərin yazılmasına xüsusi diqqət yetirmişlər. Təsadüfi deyil ki, şiə məzhəbinin dörd yüz cilddən ibarət ilk hədis toplusu məhz onların tərəfindən qələmə alınmışdır.

10. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbinin digər bir xüsusiyyəti də müxtəlif elm sahələrində mütəxəssislər yetişdirməklə İslam təfəkkürünü inkişaf etdirmək olmuşdur. Bu barədə az sonra ətraflı məlumat verəcəyik.

İmam Sadiqin (ə) məktəbində elmi ixtisaslaşdırma

İmam Sadiq (ə) həyatının bu mərhələsində kadr hazırlığına, elmi ixtisaslaşdırmaya böyük önəm verir. O Həzrət çox yaxşı bilirdi ki, İslam təfəkkürünün təkamülündə bu işin müstəsna rolu var. Digər tərəfdən də o Həzrətin məktəbinə müraciət edənlərin sayının çox olduğunu nəzərə alaraq elmi ixtisaslaşdırma nəticəsində məktəbin elmi fəaliyyətini çoxşaxəli etmək mümkün idi. Buna görə də o Həzrət öz tələbələrini müxtəlif elmi sahələrə cəlb edirdi. Tələbələrin dərs məsələsinə şəxsən özü nəzarət edir, qarşıya çıxan problemləri bilavasitə özü həll etməklə məktəbin fəaliyyətini davam etdirirdi. Təbii ki, burada İmam Sadiq (ə) məktəbinin bütün elm sahələri haqqında danışa bilmərik. Lakin bəzi nümunələri qeyd etməyi lazım bilirik.

a) Həkimlik.
İmam Sadiqdən insan fizionomiyası barədə sual edildikdə o Həzrət belə buyurmuşdur: “Allah-taala insanda on iki oynaq, qırx sümük, üç yüz altmış damar yaratmışdır. İnsanın bədənini suvaran məhz damarlarıdır. Ət sümükləri, sinir isə əti qoruyur. Allah hər birində qırx bir sümük olmaqla insanın iki qolunda səksən iki sümük xəlq yaratmışdır. Bunlardan otuz beşi əldə, ikisi dirsəklə əl arasında, biri bazuda, üçü isə çiyindədir. İnsanın ayağında qırx üç sümük var. Bunlardan otuz beşi ayaq pəncəsində, ikisi topuqda, üçü baldırda, biri budda, ikisi isə ling nahiyəsindədir. Onurğa sümüklərinin sayı on səkkizdir. Hər tərəfdə doqquz olmaqla on səkkiz qabırğası var. Boyun nahiyəsində səkkiz, başda isə otuz altı sümük var. İnsanın ağzında isə bəzi hallarda iyirmi səkkiz, bəzi hallarda isə otuz iki sümük (diş) olur.”[7]

Mirzə Məhəmməd Xəlili yazır:
“Canıma and olsun ki, İmamın insan bədənindəki sümüklər barədə dediyi rəqəm bu gün müasir tibb elmində həkimlərin dediyi ilə eynidir. Nə bir sümük o az, nə bir sümük çox.”[8]

İmam Sadiq (ə) insan bədənində qan dövranını ilk dəfə olaraq Müfəzzəl ibn Ömərə bəyan etmişdir. Həmin hədisdən belə nəticə əldə edilir ki, o Həzrət insan bədənində qan dövranını ilk dəfə kəşf etmiş Vilyam Harveydən daha əvvəl bunu açıqlamışdır. İmam Sadiq (ə) həmin hədisdə belə buyurmuşdur:
“Ey Müfəzzəl, heç düşünmüsənmi, Allah-taala insan bədəninin qida ilə təmin edilməsindən ötrü nə işlər görmüşdür? Yemək mədəyə yetişdikdən sonra orada həzm olur. Sonra onun bir hissəsi qaraciyərə doğru gedərək onun ətrafındakı damarlara ötürülür. Qaraciyəri zədələyəcək bir şey getməsin deyə həmin damarlar yeməyi təmizləyir. Çünki qaraciyər olduqca incə bir orqandır, sərtliyə davam gətirmir. Qaraciyər qidanı qəbul etdikdən sonra Allahın qoyduğu proqram əsasında onu qanda həll edərək qanın ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş boruların vasitəsilə bütün bədənə ötürür. (Eynilə torpağın suvarılmasında suyun ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş borular kimi.) Eləcə də həmin qidanın digər tərkib hissələri bədəndə nəzərdə tutulmuş xüsusi yerlərə doğru ötürülərək orada bir-birindən ayrılır. Acı, yaşımtıl maddə öd kisəsinə, tünd olanlar dalağa, artıq maddələr isə sidik kissəsinə tərəf ötürülür.

Ey Müfəzzəl, bədənin quruluşundakı hikmətə diqqət yetir, gör hər bir üzv necə uyğun yerində yerləşdirilmiş, hər bir maddə üçün lazımi qab nəzərdə tutulmuşdur. Beləliklə, zəhərli maddələrin bədənə qarışaraq insanın zəhərlənməsinin, xəstələnməsinin, zəifləməsinin qarşısı alınır. Bu cür gözəl tədbir görən və dəqiq quruluş yaradan Allah pakdır, müqəddəsdir!”[9]

b) Gigiyena.
İmam Sadiq (ə) mədə xəstəliklərinin qarşısının alınması üsullarını bəyan etmiş, habelə cüzam xəstəliyi kimi xəstələrdən uzaq olmağı tövsiyə etmişdir. O Həzrət buyurmuşdur ki, cüzamlı xəstə ilə söhbət edən şəxs onunla öz arasında minimum bir dirsək qədər məsafə saxlamalıdır.[10] Müasir tibb elmində sübut edilmişdir ki, cüzam xəstəliyinin mikrobu hava vasitəsilə yayılaraq xəstənin bir metr radiusuna keçə bilir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur ki, bütün xəstəliklər həzm sisteminin yaxşı işləməməsindən qaynaqlanır.[11] Həmçinin buyurmuşdur: “Yeməkdən əvvəl və sonra əllərinizi yuyun!”[12] Yeməkdən əvvəl əllərin yuyulması ehtimal verilən mikrobların aradan getməsinə səbəb olur. Yeməkdən sonra əllərin yuyulması isə təmizlik məqsədi daşıyır.

c)Biologiya.
İmam Sadiq (ə) qarışqalar sinfi ilə bağlı belə buyurmuşdur: “Qarışqalara, onların azuqə toplaması üçün çalışmasına diqqət yetirsən, görərsən ki, onlardan bəzisi insanlar evlərinə yemək daşıdığı kimi, topladığı dənləri öz yuvalarına daşıyır. Hətta insanlar bu baxımdan qarışqadakı zirəkliyə çatmazlar. Qarışqaların iş zamanı insanlar kimi bir-birinə necə kömək etdiyinə fikir vermisənmi? Onlar dəni bir neçə yerə parçalayırlar ki, yuvada göyərib yuvanı uçurmasın. Əgər hər hansı bir toxum yuvada cücərərsə, qarışqalar dərhal onu yuvadan çıxarıb yerə sərərək havaya verirlər ki, qurusun. Qarışqalar öz yuvalarını həmişə hündür yerdə qururlar ki, axan sular yuvaya girib onları batırmasın. Bu həşəratın gördüyü işlərin hamısı ağlın yardımından istifadə etmədən baş verir. Allah-taala onu belə yaratmışdır.”[13]

İmam Sadiq (ə) İslami elmlərdən fəlsəfə, sxolastika, imamət, siyasət, fiqh, üsuli-fiqh, hədis, təfsir, tarix sahələrində gözəl fikirlər bildirdiyi kimi, botanika, astronomiya, kimya, fizika, bitki tərkibli dərmanlar haqqında da çox yüksək fikirlər bildirmişdir.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin bəzi yetirmələri, o cümlədən Hişam ibn Həkəm, Hişam ibn salim, Mömin ət-Taq, Məhəmməd ibn abdullah Təyyar, Qeys Mahir və qeyriləri kəlam – İslam sxolastikası sahəsində ixtisaslaşmışdılar. Digər səhabələrindən Zürarə ibn Əyun, Məhəmməd ibn Müslim, Cəmil ibn Dərrac, Büreyd ibn Müaviyə, İshaq ibn Əmmar, Abdullah Hələbi, Əbu Bəsir, Əban ibn Təğlib, Füzeyl ibn Yəsar, Məhəmməd ibn Həsən Şeybani, Süfyan ibn Üyeynə, Yəhya ibn Səid isə fiqh, üsuli-fiqh və təfsir sahələrində ixtisaslaşmışdılar. Habelə Cabir ibn Həyyan Kufi kimya, Müfəzzəl ibn Ömər isə ontologiya sahəsinin mütəxəssisi olmuşdu.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin nümayəndələrinin hər biri öz sahəsində fəaliyyət göstərir, kitablar yazır, diskussiyalar təşkil edirdi. Seyid Həsən Sədrin yazdığına görə həmin dövrdə şiələr tərəfindən qələmə alınmış kitabların sayı təxminən altı min altı yüzə çatırdı.[14]

İmam Sadiqin (ə) səhabələri arasında Hişam ibn Həkəm müzakirə və diskussiya sahəsində digərlərindən daha güclü olmuşdur. İmam onun diskussiyalarını çox bəyənərdi. Hişam mötəzilə cərəyanının lideri Əmr ibn Übeydlə müzakirə aparıb onu üstələdiyini İmama (ə) xəbər verdikdə o Həzrət belə buyurmuşdur:
− Ey Hişam, bunları sənə kim öyrədib?
Hişam: “Ey Peyğəmbər balası, bu sözlər mənim dilimə gəldi.” – deyə cavab verdikdə İmam belə buyurmuşdur:

− Allaha and olsun ki, bu sözlər İbrahim (ə) və Musanın (ə) səhifələrində yazılıb.[15]

İmam Sadiqin (ə) öz məktəbində güddüyü əsas məqsədlərdən biri də digər elm sahələri ilə yanaşı, fiqh sahəsinə yeni nəfəs gətirmək, bu sahədə islahatlar aparmaq olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, həmin dövrdə fiqh, üsuli-fiqh və hədis sahələrində Əhli-beyt (ə) məktəbinə istinad edən yeni-yeni kitablar yazılmış, onlarda şəxsi düşüncələrə əsaslanan müqayisə metodundan qətiyyən istifadə edilməmişdir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:

“Mənim kəlamım atamın, atamın kəlamı babamın, babamın kəlamı İmam Hüseynin (ə), İmam Hüseynin (ə) kəlamı İmam Həsənin (ə), İmam Həsənin (ə) kəlamı Əmirəlmömininin (ə), Əmirəlmömininin kəlamı Peyğəmbərin (s), Peyğəmbərin (s) kəlamı isə Allahın kəlamıdır.”[16] Həmçinin buyurmuşdur: “Əgər biz istək və nəfsimizə əsaslanıb insanlar üçün fətva versək, həlak olanlardan olarıq. Biz Peyğəmbərdən (s) bizə gəlib çatmış, yanımızda olan və nəsilbənəsil bir-birimizə ötürdüyümüz, əmlakını toplayan tacirlər kimi öz elmimizi toplayır, onun əsasında insanlar üçün fətva veririk.”[17]

Üsuli-fiqh sahəsində yazılmış kitablarda şəriət qaydalarının əldə edilməsi yolları və hədis kitablarında qarşıya çıxan hədislərlə necə davranma qaydaları izah edilmişdir.

İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə şəriət mənbələrindən qayda-qanunları necə əldə etməyin yollarını, habelə onlara bir-birilə uyğun gəlməyən hədislərlə necə davranmağın lazım olduğunu başa salmışdır. O Həzrət Quranın ümumi məzmunu ilə uyğun gəlməyən hədislər barədə belə buyurmuşdur:
“Quranla uyğun gəlməyən hədislərin dəyəri yoxdur.” (ما لم يوافق من الحديث القرآن فهو زخرف)[18] Həmçinin: “Hər bir haqqın həqiqəti, hər bir doğrunun nuru vardır. Allahın kitabı ilə uyğun gələn hədisləri qəbul edin, uyğun gəlməyənini isə kənara atın.” − (إنّ على كل حق حقيقة ، وعلى كل صواب نوراً فما وافق كتاب الله فخذوه وما خالف كتاب الله فدعوه)[19]

Bir-birinə zidd olan iki hədis barəsində isə belə buyurmuşdur: “Bizdən sizə bir hədis yetişdikdə həmin hədisin doğruluğuna dair Allahın kitabından və ya Peyğəmbərin (s) kəlamından sübut tapın. Əgər tapa bilməsəniz, həmin hədisə əməl etməyin.”[20] O Həzrət başqa bir kəlamında da belə vurğulayır: “Üsuli-fiqh qaydalarını sizə öyrətmək bizim borcumuz, onları şaxələndirmək isə sizin borcunuzdur.” − (إنّما علينا أن نلقي إليكم الاُصول وعليكم أن تفرّعوا)[21]


Mənbələr:
[1] Həyatul-İmam Muhəmməd əl-Baqir, c. 1, səh. 75
[2] Bəsairüd-dərəcat, səh. 149
[3] Biharul-ənvar, c. 47, səh. 26
[4]Kafi, c. 1, səh. 52
[5] Vəsailüş-şiə, c. 8, səh. 57-59
[6] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 52
[7] Əl-Mənaqib, c. 4, səh. 256; Biharul-ənvar, c. 14, səh. 480
[8]Tibbul-imamis-Sadiq (ə), səh. 3
[9] Biharul-ənvar, c. 3, səh. 57
[10] Vəsailüş-şiə, c. 2, səh. 208
[11] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 336
[12] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 356
[13] Tövhidi-Müfəzzəl, səh. 66; Biharul-ənvar, c. 3, səh. 61
[14] Təsisuş-şiə liülumil-İslam, səh. 288
[15] Əl-Ehticac, c. 2, səh. 125-128
[16] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 53-58
[17] Bəsairüd-dərəcat, səh. 300
[18] Vəsailüş-şiə, c. 18, səh. 78
[19] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[20] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[21] Biharul-ənvar, c. 2, səh. 245]]>
Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddətbiristanlığı.i: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.

Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəllikləri.

1. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbini digər məktəblərdən fərqləndirən ən başlıca özəllik o idi ki, bu məktəbin qapıları elm öyrənmək istəyən hər bir şəxsin üzünə açıq idi. Orada təkcə Əhli-beyt (ə) tərəfdarları deyil, hətta Əhli-beyt (ə) tərəfdarı olmayanlar da elm öyrənə bilirdilər. Cəfəri məzhəbinə qarşı çıxaraq özü yeni bir məzhəb yaratmış, İmam Sadiqin (ə) imamətini inkar etmiş, o Həzrətin Mömin ət-Taq kimi səhabəsini Şeytan ət-Taq adlandırmış və şəxsi düşüncələrinə əsaslanaraq, dində məqbul sayılmayan müqayisə metodundan istifadə etmiş Əbu Hənifə məhz həmin məktəbdə elm almış, İmam Sadiqdən (ə) hədislər nəql etmişdir. O, Mədinədə bir neçə il İmamla ünsiyyətdə olmuşdur. O, Zeyd ibn Əlinin qiyamı zamanı onu dəstəkləyənlərdən biri olmuş və Zeydin əməvilərə qarşı qiyamını Peyğəmbərin (s) Bədr döyüşündə kafirlərə qarşı mübarizəsinə bənzətmişdir.[1]

2. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbində bir çox elmlər tədris edilirdi. İmam Sadiq (ə) Quran, sünnə, fiqh, tarix, üsuli-fiqh, etiqadi məsələlər, İslam sxolastikası və İslam fəlsəfəsinə xüsusi önəm verirdi. Bununla yanaşı, astronomiya, tibb, botanika, biologiya, kimya, fizika kimi elm sahələri də diqqətdən kənar qalmırdı.

3. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbi heç vaxt hakim dairəyə tabe olmamışdır. İstər əməvilər, istərsə də abbasilər dövründə fəaliyyət göstərmiş Əhli-beyt məktəbi adı çəkilən rejimlərin heç birinin göstərişi ilə hərəkət etməmiş, heç vaxt hakim dairənin siyasətinə qarışmamış, onların siyasi məqsədlərinə xidmət etməmişdir. Müsəlmanlar bu məktəbin mövcud rejimin mənafeyinə xidmət etməyən yeganə məktəb olduğunu görüb bütün arzu və ümidlərini ona bağlamışdılar. Çünki bu məktəbin başında Peyğəmbər elminin varisi, əsil İslam təfəkkürünün böyük bayraqdarı İmam Cəfər ibn Muhəmməd dayanır. Onun tutduğu mövqe isə hamıya bəlli idi. Böyük əxlaq sahibi olduğu üçün Sadiq (doğru danışan) təxəllüsü ilə tanınmışdı. Azğın hakimlərə qarşı həmişə barişmaz mövqe nümayiş etdirmişdi. Buna görə də o Həzrətin məktəbi azğın ideoloji və siyasi cərəyanlardan uzaq olmaq istəyən haqq tərəfdarları üçün siyasi-ideoloji bir sığınacağa çevrilmişdi.

4. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəlliklərindən biri də o idi ki, bu məktəbdə hər hansı elm sahəsinin öyrənilməsi sağlam düşüncəyə əsaslanırdı.

5. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin çox görkəmli nümayəndələri olmuşdur. Onlar müxtəlif elm sahələrinə yeniliklər gətirməklə, ixtiralar etməklə cəmiyyətə öz töhfələrini vermişlər. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiqin (ə) məktəbinin nümayəndəsi olmaq böyük şərəf hesab edilmişdir. Bu məktəbin yetirmələrinin sayı dörd min nəfərə çatmışdı.

6. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbi sonralar inkişaf edərək Kufə, Bəsrə, Qum və Misirdə də şöbələri açılmışdır.

7. İmam Sadiq (ə) bu məktəbdəki fəaliyyətini cəmiyyətdəki digər fəaliyyətlərindən ayırmamış, əksinə, onun həmin məktəbdəki fəaliyyəti o Həzrətin islahat proqramının tərkib hissəsi olmuşdur. Çünki bu məktəb əməlisaleh insanların yetişdirilməsi üçün ən gözəl vasitə idi. O Həzrətin bu məktəbdə yetişdirdiyi siyasi-elmi kadrlar İmamın bütün işlərində yaxından iştirak edirdilər.

8. İmam Sadiqin (ə) təşkil etdiyi məktəbin daha bir özəlliyi şərit qanunlarının mənbəyi sayılan Quran və Peyğəmbər sünnəsi ilə bilavasitə bağlılığı olmuşdur. Belə bir məktəbin isə heç bir zaman tayı-bərabəri olmamışdır. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiq (ə) özü də bu məktəbdə hədis yazılmasına, hədis öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Çünki çox da uzaq olmayan keçmişdə (təxminən bir əsr ərzində) Həzrəti-Peyğəmbər (s) kəlamları hakim dairənin siyasi məqsədlərinə görə təhriflərə məruz qalmış, hətta hədis nəql edilməsinə qadağa qoyulmuşdu. Ancaq hədis söylənilməsi qadağan edilsə də, məsum imamların heç biri bu qadağaya əhəmiyyət verməmişdir.

Məlum məsələdir ki, hakim dairə tərəfindən uzun müddət hədis nəql edilməsinə qoyulmuş qadağa, əsasən, Həzrəti-Peyğəmbərin (s) müsəlman ümmətinin Əhli-beyt (ə) ilə sıx əlaqədə olmasına təkid edən hədislərinə yönəlmişdi. Deməli, hakimiyyət başında olanların əsas məqsədi camaatı Əhli-beytdən (ə) uzaqlaşdırmaq olmuşdur. Çünki insanların həmin hədislərdə deyilənlərə əməl etməsi zalım və siyasətbaz hakimlərdən uzaqlaşması ilə nəticələnəcəkdi.

İmam Sadiq (ə) Əhli-beyt (ə) məktəbi barədə belə buyurmuşdur:

“And olsun Allaha, bizim yanımızda elə elm var ki, heç kimə möhtac deyilik. Ancaq bütün insanların bizə ehtiyacı var. Bizdə Peyğəmbərin (s) dediyi və Əli ibn Əbutalibin (ə) yazdığı elə bir kitab var ki, uzunluğu yetmiş dirsəkdir. Onda Allahın bütün halal və haramı qeyd edilib.”[2]

O Həzrət başqa bir kəlamında belə buyurmuşdur: “Bizim elmimiz qədim zamanlardan olmuş, əbədi olaraq da qalacaq. Bu elm kitabda yazılmış, ürəklərə həkk olmuş, qulaqlara oxunmuşdur. “Qırmızı cəfr”, “Ağ cəfr”, “Müshəfi-Fatimə” və “Səhifeyi-camiə” kitabları bizdədir. Onlarda insanların möhtac olduğu bütün şeylər yazılmışdır.”[3]

9. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbində kitab nəşrinə xüsusi önəm verilirdi. Ümumiyyətlə, bu məktəbin ən böyük özəlliklərindən biri elmin inkişafına, kitab nəşrinə, tələbə yetişdirməyə qayğı göstərmək idi. İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə kitab yazmağın əhəmiyyətini başa salaraq onlara bu işlə məşğul olmağı tapşırardı. O Həzrət öz tələbələrinə buyurardı ki, kitablarınızı qoruyun. Çünki tezliklə həmin kitablara ehtiyac duyacaqsınız.[4]

İmam Sadiq (ə) ən yaxın səhabələrindən olub hədis sahəsində fəaliyyət göstərmiş Zürarəni belə dəstəkləmişdir: “Allah Zürarə ibn Əyuna rəhmət eləsin! Əgər o olmasaydı, atamın buyurduğu hədislər itib batardı.”

İmam Sadiq (ə) Zürarə, eləcə də Əbu Bəsir, Məhəmməd ibn Müslim və Büreyd Əcəli kimi səhabələrinin barəsində belə buyurmuşdur: “Əgər bunlar olmasaydı, heç kim bu fiqhi dərk etmək iqtidarında olmazdı. Bunlar dinin qoruyucuları və Allah-taalanın halal-haramı barəsində atamın etibar etdiyi şəxslərdir. Onlar dünya və axirətdə bizə doğru gəlməklə başqalarından önə keçmiş insanlardır.” (لولا هؤلاء ما كان أحد يستنبط هذا الفقه، هؤلاء حفّاظ الدين واُمناء أبي(عليه السلام)على حلاله وحرامه وهم السابقون الينا في الدنيا والآخرة)[5]

İmam Sadiq (ə) tələbələrinə yaxşı dərs oxumağı tapşırardı. Müfəzzəl ibn Ömərə belə buyurmuşdur: “Elm öyrənərkən yaz və qardaşların arasında yay. Dünyadan köçərkən övladların arasında kitab miras qoy. Elə bir vaxt gələcək ki, insanlar kitablarından başqa heç nə ilə təmasda ola bilməyəcəklər.”[6]

Bütün bunların nəticəsi olaraq İmam Sadiqin (ə) səhabələri hədislərin yazılmasına xüsusi diqqət yetirmişlər. Təsadüfi deyil ki, şiə məzhəbinin dörd yüz cilddən ibarət ilk hədis toplusu məhz onların tərəfindən qələmə alınmışdır.

10. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbinin digər bir xüsusiyyəti də müxtəlif elm sahələrində mütəxəssislər yetişdirməklə İslam təfəkkürünü inkişaf etdirmək olmuşdur. Bu barədə az sonra ətraflı məlumat verəcəyik.

İmam Sadiqin (ə) məktəbində elmi ixtisaslaşdırma

İmam Sadiq (ə) həyatının bu mərhələsində kadr hazırlığına, elmi ixtisaslaşdırmaya böyük önəm verir. O Həzrət çox yaxşı bilirdi ki, İslam təfəkkürünün təkamülündə bu işin müstəsna rolu var. Digər tərəfdən də o Həzrətin məktəbinə müraciət edənlərin sayının çox olduğunu nəzərə alaraq elmi ixtisaslaşdırma nəticəsində məktəbin elmi fəaliyyətini çoxşaxəli etmək mümkün idi. Buna görə də o Həzrət öz tələbələrini müxtəlif elmi sahələrə cəlb edirdi. Tələbələrin dərs məsələsinə şəxsən özü nəzarət edir, qarşıya çıxan problemləri bilavasitə özü həll etməklə məktəbin fəaliyyətini davam etdirirdi. Təbii ki, burada İmam Sadiq (ə) məktəbinin bütün elm sahələri haqqında danışa bilmərik. Lakin bəzi nümunələri qeyd etməyi lazım bilirik.

a) Həkimlik.
İmam Sadiqdən insan fizionomiyası barədə sual edildikdə o Həzrət belə buyurmuşdur: “Allah-taala insanda on iki oynaq, qırx sümük, üç yüz altmış damar yaratmışdır. İnsanın bədənini suvaran məhz damarlarıdır. Ət sümükləri, sinir isə əti qoruyur. Allah hər birində qırx bir sümük olmaqla insanın iki qolunda səksən iki sümük xəlq yaratmışdır. Bunlardan otuz beşi əldə, ikisi dirsəklə əl arasında, biri bazuda, üçü isə çiyindədir. İnsanın ayağında qırx üç sümük var. Bunlardan otuz beşi ayaq pəncəsində, ikisi topuqda, üçü baldırda, biri budda, ikisi isə ling nahiyəsindədir. Onurğa sümüklərinin sayı on səkkizdir. Hər tərəfdə doqquz olmaqla on səkkiz qabırğası var. Boyun nahiyəsində səkkiz, başda isə otuz altı sümük var. İnsanın ağzında isə bəzi hallarda iyirmi səkkiz, bəzi hallarda isə otuz iki sümük (diş) olur.”[7]

Mirzə Məhəmməd Xəlili yazır:
“Canıma and olsun ki, İmamın insan bədənindəki sümüklər barədə dediyi rəqəm bu gün müasir tibb elmində həkimlərin dediyi ilə eynidir. Nə bir sümük o az, nə bir sümük çox.”[8]

İmam Sadiq (ə) insan bədənində qan dövranını ilk dəfə olaraq Müfəzzəl ibn Ömərə bəyan etmişdir. Həmin hədisdən belə nəticə əldə edilir ki, o Həzrət insan bədənində qan dövranını ilk dəfə kəşf etmiş Vilyam Harveydən daha əvvəl bunu açıqlamışdır. İmam Sadiq (ə) həmin hədisdə belə buyurmuşdur:
“Ey Müfəzzəl, heç düşünmüsənmi, Allah-taala insan bədəninin qida ilə təmin edilməsindən ötrü nə işlər görmüşdür? Yemək mədəyə yetişdikdən sonra orada həzm olur. Sonra onun bir hissəsi qaraciyərə doğru gedərək onun ətrafındakı damarlara ötürülür. Qaraciyəri zədələyəcək bir şey getməsin deyə həmin damarlar yeməyi təmizləyir. Çünki qaraciyər olduqca incə bir orqandır, sərtliyə davam gətirmir. Qaraciyər qidanı qəbul etdikdən sonra Allahın qoyduğu proqram əsasında onu qanda həll edərək qanın ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş boruların vasitəsilə bütün bədənə ötürür. (Eynilə torpağın suvarılmasında suyun ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş borular kimi.) Eləcə də həmin qidanın digər tərkib hissələri bədəndə nəzərdə tutulmuş xüsusi yerlərə doğru ötürülərək orada bir-birindən ayrılır. Acı, yaşımtıl maddə öd kisəsinə, tünd olanlar dalağa, artıq maddələr isə sidik kissəsinə tərəf ötürülür.

Ey Müfəzzəl, bədənin quruluşundakı hikmətə diqqət yetir, gör hər bir üzv necə uyğun yerində yerləşdirilmiş, hər bir maddə üçün lazımi qab nəzərdə tutulmuşdur. Beləliklə, zəhərli maddələrin bədənə qarışaraq insanın zəhərlənməsinin, xəstələnməsinin, zəifləməsinin qarşısı alınır. Bu cür gözəl tədbir görən və dəqiq quruluş yaradan Allah pakdır, müqəddəsdir!”[9]

b) Gigiyena.
İmam Sadiq (ə) mədə xəstəliklərinin qarşısının alınması üsullarını bəyan etmiş, habelə cüzam xəstəliyi kimi xəstələrdən uzaq olmağı tövsiyə etmişdir. O Həzrət buyurmuşdur ki, cüzamlı xəstə ilə söhbət edən şəxs onunla öz arasında minimum bir dirsək qədər məsafə saxlamalıdır.[10] Müasir tibb elmində sübut edilmişdir ki, cüzam xəstəliyinin mikrobu hava vasitəsilə yayılaraq xəstənin bir metr radiusuna keçə bilir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur ki, bütün xəstəliklər həzm sisteminin yaxşı işləməməsindən qaynaqlanır.[11] Həmçinin buyurmuşdur: “Yeməkdən əvvəl və sonra əllərinizi yuyun!”[12] Yeməkdən əvvəl əllərin yuyulması ehtimal verilən mikrobların aradan getməsinə səbəb olur. Yeməkdən sonra əllərin yuyulması isə təmizlik məqsədi daşıyır.

c)Biologiya.
İmam Sadiq (ə) qarışqalar sinfi ilə bağlı belə buyurmuşdur: “Qarışqalara, onların azuqə toplaması üçün çalışmasına diqqət yetirsən, görərsən ki, onlardan bəzisi insanlar evlərinə yemək daşıdığı kimi, topladığı dənləri öz yuvalarına daşıyır. Hətta insanlar bu baxımdan qarışqadakı zirəkliyə çatmazlar. Qarışqaların iş zamanı insanlar kimi bir-birinə necə kömək etdiyinə fikir vermisənmi? Onlar dəni bir neçə yerə parçalayırlar ki, yuvada göyərib yuvanı uçurmasın. Əgər hər hansı bir toxum yuvada cücərərsə, qarışqalar dərhal onu yuvadan çıxarıb yerə sərərək havaya verirlər ki, qurusun. Qarışqalar öz yuvalarını həmişə hündür yerdə qururlar ki, axan sular yuvaya girib onları batırmasın. Bu həşəratın gördüyü işlərin hamısı ağlın yardımından istifadə etmədən baş verir. Allah-taala onu belə yaratmışdır.”[13]

İmam Sadiq (ə) İslami elmlərdən fəlsəfə, sxolastika, imamət, siyasət, fiqh, üsuli-fiqh, hədis, təfsir, tarix sahələrində gözəl fikirlər bildirdiyi kimi, botanika, astronomiya, kimya, fizika, bitki tərkibli dərmanlar haqqında da çox yüksək fikirlər bildirmişdir.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin bəzi yetirmələri, o cümlədən Hişam ibn Həkəm, Hişam ibn salim, Mömin ət-Taq, Məhəmməd ibn abdullah Təyyar, Qeys Mahir və qeyriləri kəlam – İslam sxolastikası sahəsində ixtisaslaşmışdılar. Digər səhabələrindən Zürarə ibn Əyun, Məhəmməd ibn Müslim, Cəmil ibn Dərrac, Büreyd ibn Müaviyə, İshaq ibn Əmmar, Abdullah Hələbi, Əbu Bəsir, Əban ibn Təğlib, Füzeyl ibn Yəsar, Məhəmməd ibn Həsən Şeybani, Süfyan ibn Üyeynə, Yəhya ibn Səid isə fiqh, üsuli-fiqh və təfsir sahələrində ixtisaslaşmışdılar. Habelə Cabir ibn Həyyan Kufi kimya, Müfəzzəl ibn Ömər isə ontologiya sahəsinin mütəxəssisi olmuşdu.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin nümayəndələrinin hər biri öz sahəsində fəaliyyət göstərir, kitablar yazır, diskussiyalar təşkil edirdi. Seyid Həsən Sədrin yazdığına görə həmin dövrdə şiələr tərəfindən qələmə alınmış kitabların sayı təxminən altı min altı yüzə çatırdı.[14]

İmam Sadiqin (ə) səhabələri arasında Hişam ibn Həkəm müzakirə və diskussiya sahəsində digərlərindən daha güclü olmuşdur. İmam onun diskussiyalarını çox bəyənərdi. Hişam mötəzilə cərəyanının lideri Əmr ibn Übeydlə müzakirə aparıb onu üstələdiyini İmama (ə) xəbər verdikdə o Həzrət belə buyurmuşdur:
− Ey Hişam, bunları sənə kim öyrədib?
Hişam: “Ey Peyğəmbər balası, bu sözlər mənim dilimə gəldi.” – deyə cavab verdikdə İmam belə buyurmuşdur:

− Allaha and olsun ki, bu sözlər İbrahim (ə) və Musanın (ə) səhifələrində yazılıb.[15]

İmam Sadiqin (ə) öz məktəbində güddüyü əsas məqsədlərdən biri də digər elm sahələri ilə yanaşı, fiqh sahəsinə yeni nəfəs gətirmək, bu sahədə islahatlar aparmaq olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, həmin dövrdə fiqh, üsuli-fiqh və hədis sahələrində Əhli-beyt (ə) məktəbinə istinad edən yeni-yeni kitablar yazılmış, onlarda şəxsi düşüncələrə əsaslanan müqayisə metodundan qətiyyən istifadə edilməmişdir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:

“Mənim kəlamım atamın, atamın kəlamı babamın, babamın kəlamı İmam Hüseynin (ə), İmam Hüseynin (ə) kəlamı İmam Həsənin (ə), İmam Həsənin (ə) kəlamı Əmirəlmömininin (ə), Əmirəlmömininin kəlamı Peyğəmbərin (s), Peyğəmbərin (s) kəlamı isə Allahın kəlamıdır.”[16] Həmçinin buyurmuşdur: “Əgər biz istək və nəfsimizə əsaslanıb insanlar üçün fətva versək, həlak olanlardan olarıq. Biz Peyğəmbərdən (s) bizə gəlib çatmış, yanımızda olan və nəsilbənəsil bir-birimizə ötürdüyümüz, əmlakını toplayan tacirlər kimi öz elmimizi toplayır, onun əsasında insanlar üçün fətva veririk.”[17]

Üsuli-fiqh sahəsində yazılmış kitablarda şəriət qaydalarının əldə edilməsi yolları və hədis kitablarında qarşıya çıxan hədislərlə necə davranma qaydaları izah edilmişdir.

İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə şəriət mənbələrindən qayda-qanunları necə əldə etməyin yollarını, habelə onlara bir-birilə uyğun gəlməyən hədislərlə necə davranmağın lazım olduğunu başa salmışdır. O Həzrət Quranın ümumi məzmunu ilə uyğun gəlməyən hədislər barədə belə buyurmuşdur:
“Quranla uyğun gəlməyən hədislərin dəyəri yoxdur.” (ما لم يوافق من الحديث القرآن فهو زخرف)[18] Həmçinin: “Hər bir haqqın həqiqəti, hər bir doğrunun nuru vardır. Allahın kitabı ilə uyğun gələn hədisləri qəbul edin, uyğun gəlməyənini isə kənara atın.” − (إنّ على كل حق حقيقة ، وعلى كل صواب نوراً فما وافق كتاب الله فخذوه وما خالف كتاب الله فدعوه)[19]

Bir-birinə zidd olan iki hədis barəsində isə belə buyurmuşdur: “Bizdən sizə bir hədis yetişdikdə həmin hədisin doğruluğuna dair Allahın kitabından və ya Peyğəmbərin (s) kəlamından sübut tapın. Əgər tapa bilməsəniz, həmin hədisə əməl etməyin.”[20] O Həzrət başqa bir kəlamında da belə vurğulayır: “Üsuli-fiqh qaydalarını sizə öyrətmək bizim borcumuz, onları şaxələndirmək isə sizin borcunuzdur.” − (إنّما علينا أن نلقي إليكم الاُصول وعليكم أن تفرّعوا)[21]


Mənbələr:
[1] Həyatul-İmam Muhəmməd əl-Baqir, c. 1, səh. 75
[2] Bəsairüd-dərəcat, səh. 149
[3] Biharul-ənvar, c. 47, səh. 26
[4]Kafi, c. 1, səh. 52
[5] Vəsailüş-şiə, c. 8, səh. 57-59
[6] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 52
[7] Əl-Mənaqib, c. 4, səh. 256; Biharul-ənvar, c. 14, səh. 480
[8]Tibbul-imamis-Sadiq (ə), səh. 3
[9] Biharul-ənvar, c. 3, səh. 57
[10] Vəsailüş-şiə, c. 2, səh. 208
[11] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 336
[12] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 356
[13] Tövhidi-Müfəzzəl, səh. 66; Biharul-ənvar, c. 3, səh. 61
[14] Təsisuş-şiə liülumil-İslam, səh. 288
[15] Əl-Ehticac, c. 2, səh. 125-128
[16] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 53-58
[17] Bəsairüd-dərəcat, səh. 300
[18] Vəsailüş-şiə, c. 18, səh. 78
[19] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[20] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[21] Biharul-ənvar, c. 2, səh. 245 ]]>
Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddətbiristanlığı.i: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.

Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəllikləri.

1. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbini digər məktəblərdən fərqləndirən ən başlıca özəllik o idi ki, bu məktəbin qapıları elm öyrənmək istəyən hər bir şəxsin üzünə açıq idi. Orada təkcə Əhli-beyt (ə) tərəfdarları deyil, hətta Əhli-beyt (ə) tərəfdarı olmayanlar da elm öyrənə bilirdilər. Cəfəri məzhəbinə qarşı çıxaraq özü yeni bir məzhəb yaratmış, İmam Sadiqin (ə) imamətini inkar etmiş, o Həzrətin Mömin ət-Taq kimi səhabəsini Şeytan ət-Taq adlandırmış və şəxsi düşüncələrinə əsaslanaraq, dində məqbul sayılmayan müqayisə metodundan istifadə etmiş Əbu Hənifə məhz həmin məktəbdə elm almış, İmam Sadiqdən (ə) hədislər nəql etmişdir. O, Mədinədə bir neçə il İmamla ünsiyyətdə olmuşdur. O, Zeyd ibn Əlinin qiyamı zamanı onu dəstəkləyənlərdən biri olmuş və Zeydin əməvilərə qarşı qiyamını Peyğəmbərin (s) Bədr döyüşündə kafirlərə qarşı mübarizəsinə bənzətmişdir.[1]

2. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbində bir çox elmlər tədris edilirdi. İmam Sadiq (ə) Quran, sünnə, fiqh, tarix, üsuli-fiqh, etiqadi məsələlər, İslam sxolastikası və İslam fəlsəfəsinə xüsusi önəm verirdi. Bununla yanaşı, astronomiya, tibb, botanika, biologiya, kimya, fizika kimi elm sahələri də diqqətdən kənar qalmırdı.

3. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbi heç vaxt hakim dairəyə tabe olmamışdır. İstər əməvilər, istərsə də abbasilər dövründə fəaliyyət göstərmiş Əhli-beyt məktəbi adı çəkilən rejimlərin heç birinin göstərişi ilə hərəkət etməmiş, heç vaxt hakim dairənin siyasətinə qarışmamış, onların siyasi məqsədlərinə xidmət etməmişdir. Müsəlmanlar bu məktəbin mövcud rejimin mənafeyinə xidmət etməyən yeganə məktəb olduğunu görüb bütün arzu və ümidlərini ona bağlamışdılar. Çünki bu məktəbin başında Peyğəmbər elminin varisi, əsil İslam təfəkkürünün böyük bayraqdarı İmam Cəfər ibn Muhəmməd dayanır. Onun tutduğu mövqe isə hamıya bəlli idi. Böyük əxlaq sahibi olduğu üçün Sadiq (doğru danışan) təxəllüsü ilə tanınmışdı. Azğın hakimlərə qarşı həmişə barişmaz mövqe nümayiş etdirmişdi. Buna görə də o Həzrətin məktəbi azğın ideoloji və siyasi cərəyanlardan uzaq olmaq istəyən haqq tərəfdarları üçün siyasi-ideoloji bir sığınacağa çevrilmişdi.

4. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin özəlliklərindən biri də o idi ki, bu məktəbdə hər hansı elm sahəsinin öyrənilməsi sağlam düşüncəyə əsaslanırdı.

5. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbinin çox görkəmli nümayəndələri olmuşdur. Onlar müxtəlif elm sahələrinə yeniliklər gətirməklə, ixtiralar etməklə cəmiyyətə öz töhfələrini vermişlər. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiqin (ə) məktəbinin nümayəndəsi olmaq böyük şərəf hesab edilmişdir. Bu məktəbin yetirmələrinin sayı dörd min nəfərə çatmışdı.

6. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt (ə) məktəbi sonralar inkişaf edərək Kufə, Bəsrə, Qum və Misirdə də şöbələri açılmışdır.

7. İmam Sadiq (ə) bu məktəbdəki fəaliyyətini cəmiyyətdəki digər fəaliyyətlərindən ayırmamış, əksinə, onun həmin məktəbdəki fəaliyyəti o Həzrətin islahat proqramının tərkib hissəsi olmuşdur. Çünki bu məktəb əməlisaleh insanların yetişdirilməsi üçün ən gözəl vasitə idi. O Həzrətin bu məktəbdə yetişdirdiyi siyasi-elmi kadrlar İmamın bütün işlərində yaxından iştirak edirdilər.

8. İmam Sadiqin (ə) təşkil etdiyi məktəbin daha bir özəlliyi şərit qanunlarının mənbəyi sayılan Quran və Peyğəmbər sünnəsi ilə bilavasitə bağlılığı olmuşdur. Belə bir məktəbin isə heç bir zaman tayı-bərabəri olmamışdır. Təsadüfi deyil ki, İmam Sadiq (ə) özü də bu məktəbdə hədis yazılmasına, hədis öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Çünki çox da uzaq olmayan keçmişdə (təxminən bir əsr ərzində) Həzrəti-Peyğəmbər (s) kəlamları hakim dairənin siyasi məqsədlərinə görə təhriflərə məruz qalmış, hətta hədis nəql edilməsinə qadağa qoyulmuşdu. Ancaq hədis söylənilməsi qadağan edilsə də, məsum imamların heç biri bu qadağaya əhəmiyyət verməmişdir.

Məlum məsələdir ki, hakim dairə tərəfindən uzun müddət hədis nəql edilməsinə qoyulmuş qadağa, əsasən, Həzrəti-Peyğəmbərin (s) müsəlman ümmətinin Əhli-beyt (ə) ilə sıx əlaqədə olmasına təkid edən hədislərinə yönəlmişdi. Deməli, hakimiyyət başında olanların əsas məqsədi camaatı Əhli-beytdən (ə) uzaqlaşdırmaq olmuşdur. Çünki insanların həmin hədislərdə deyilənlərə əməl etməsi zalım və siyasətbaz hakimlərdən uzaqlaşması ilə nəticələnəcəkdi.

İmam Sadiq (ə) Əhli-beyt (ə) məktəbi barədə belə buyurmuşdur:

“And olsun Allaha, bizim yanımızda elə elm var ki, heç kimə möhtac deyilik. Ancaq bütün insanların bizə ehtiyacı var. Bizdə Peyğəmbərin (s) dediyi və Əli ibn Əbutalibin (ə) yazdığı elə bir kitab var ki, uzunluğu yetmiş dirsəkdir. Onda Allahın bütün halal və haramı qeyd edilib.”[2]

O Həzrət başqa bir kəlamında belə buyurmuşdur: “Bizim elmimiz qədim zamanlardan olmuş, əbədi olaraq da qalacaq. Bu elm kitabda yazılmış, ürəklərə həkk olmuş, qulaqlara oxunmuşdur. “Qırmızı cəfr”, “Ağ cəfr”, “Müshəfi-Fatimə” və “Səhifeyi-camiə” kitabları bizdədir. Onlarda insanların möhtac olduğu bütün şeylər yazılmışdır.”[3]

9. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbində kitab nəşrinə xüsusi önəm verilirdi. Ümumiyyətlə, bu məktəbin ən böyük özəlliklərindən biri elmin inkişafına, kitab nəşrinə, tələbə yetişdirməyə qayğı göstərmək idi. İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə kitab yazmağın əhəmiyyətini başa salaraq onlara bu işlə məşğul olmağı tapşırardı. O Həzrət öz tələbələrinə buyurardı ki, kitablarınızı qoruyun. Çünki tezliklə həmin kitablara ehtiyac duyacaqsınız.[4]

İmam Sadiq (ə) ən yaxın səhabələrindən olub hədis sahəsində fəaliyyət göstərmiş Zürarəni belə dəstəkləmişdir: “Allah Zürarə ibn Əyuna rəhmət eləsin! Əgər o olmasaydı, atamın buyurduğu hədislər itib batardı.”

İmam Sadiq (ə) Zürarə, eləcə də Əbu Bəsir, Məhəmməd ibn Müslim və Büreyd Əcəli kimi səhabələrinin barəsində belə buyurmuşdur: “Əgər bunlar olmasaydı, heç kim bu fiqhi dərk etmək iqtidarında olmazdı. Bunlar dinin qoruyucuları və Allah-taalanın halal-haramı barəsində atamın etibar etdiyi şəxslərdir. Onlar dünya və axirətdə bizə doğru gəlməklə başqalarından önə keçmiş insanlardır.” (لولا هؤلاء ما كان أحد يستنبط هذا الفقه، هؤلاء حفّاظ الدين واُمناء أبي(عليه السلام)على حلاله وحرامه وهم السابقون الينا في الدنيا والآخرة)[5]

İmam Sadiq (ə) tələbələrinə yaxşı dərs oxumağı tapşırardı. Müfəzzəl ibn Ömərə belə buyurmuşdur: “Elm öyrənərkən yaz və qardaşların arasında yay. Dünyadan köçərkən övladların arasında kitab miras qoy. Elə bir vaxt gələcək ki, insanlar kitablarından başqa heç nə ilə təmasda ola bilməyəcəklər.”[6]

Bütün bunların nəticəsi olaraq İmam Sadiqin (ə) səhabələri hədislərin yazılmasına xüsusi diqqət yetirmişlər. Təsadüfi deyil ki, şiə məzhəbinin dörd yüz cilddən ibarət ilk hədis toplusu məhz onların tərəfindən qələmə alınmışdır.

10. İmam Sadiqin (ə) dövründə fəaliyyət göstərən Əhli-beyt məktəbinin digər bir xüsusiyyəti də müxtəlif elm sahələrində mütəxəssislər yetişdirməklə İslam təfəkkürünü inkişaf etdirmək olmuşdur. Bu barədə az sonra ətraflı məlumat verəcəyik.

İmam Sadiqin (ə) məktəbində elmi ixtisaslaşdırma

İmam Sadiq (ə) həyatının bu mərhələsində kadr hazırlığına, elmi ixtisaslaşdırmaya böyük önəm verir. O Həzrət çox yaxşı bilirdi ki, İslam təfəkkürünün təkamülündə bu işin müstəsna rolu var. Digər tərəfdən də o Həzrətin məktəbinə müraciət edənlərin sayının çox olduğunu nəzərə alaraq elmi ixtisaslaşdırma nəticəsində məktəbin elmi fəaliyyətini çoxşaxəli etmək mümkün idi. Buna görə də o Həzrət öz tələbələrini müxtəlif elmi sahələrə cəlb edirdi. Tələbələrin dərs məsələsinə şəxsən özü nəzarət edir, qarşıya çıxan problemləri bilavasitə özü həll etməklə məktəbin fəaliyyətini davam etdirirdi. Təbii ki, burada İmam Sadiq (ə) məktəbinin bütün elm sahələri haqqında danışa bilmərik. Lakin bəzi nümunələri qeyd etməyi lazım bilirik.

a) Həkimlik.
İmam Sadiqdən insan fizionomiyası barədə sual edildikdə o Həzrət belə buyurmuşdur: “Allah-taala insanda on iki oynaq, qırx sümük, üç yüz altmış damar yaratmışdır. İnsanın bədənini suvaran məhz damarlarıdır. Ət sümükləri, sinir isə əti qoruyur. Allah hər birində qırx bir sümük olmaqla insanın iki qolunda səksən iki sümük xəlq yaratmışdır. Bunlardan otuz beşi əldə, ikisi dirsəklə əl arasında, biri bazuda, üçü isə çiyindədir. İnsanın ayağında qırx üç sümük var. Bunlardan otuz beşi ayaq pəncəsində, ikisi topuqda, üçü baldırda, biri budda, ikisi isə ling nahiyəsindədir. Onurğa sümüklərinin sayı on səkkizdir. Hər tərəfdə doqquz olmaqla on səkkiz qabırğası var. Boyun nahiyəsində səkkiz, başda isə otuz altı sümük var. İnsanın ağzında isə bəzi hallarda iyirmi səkkiz, bəzi hallarda isə otuz iki sümük (diş) olur.”[7]

Mirzə Məhəmməd Xəlili yazır:
“Canıma and olsun ki, İmamın insan bədənindəki sümüklər barədə dediyi rəqəm bu gün müasir tibb elmində həkimlərin dediyi ilə eynidir. Nə bir sümük o az, nə bir sümük çox.”[8]

İmam Sadiq (ə) insan bədənində qan dövranını ilk dəfə olaraq Müfəzzəl ibn Ömərə bəyan etmişdir. Həmin hədisdən belə nəticə əldə edilir ki, o Həzrət insan bədənində qan dövranını ilk dəfə kəşf etmiş Vilyam Harveydən daha əvvəl bunu açıqlamışdır. İmam Sadiq (ə) həmin hədisdə belə buyurmuşdur:
“Ey Müfəzzəl, heç düşünmüsənmi, Allah-taala insan bədəninin qida ilə təmin edilməsindən ötrü nə işlər görmüşdür? Yemək mədəyə yetişdikdən sonra orada həzm olur. Sonra onun bir hissəsi qaraciyərə doğru gedərək onun ətrafındakı damarlara ötürülür. Qaraciyəri zədələyəcək bir şey getməsin deyə həmin damarlar yeməyi təmizləyir. Çünki qaraciyər olduqca incə bir orqandır, sərtliyə davam gətirmir. Qaraciyər qidanı qəbul etdikdən sonra Allahın qoyduğu proqram əsasında onu qanda həll edərək qanın ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş boruların vasitəsilə bütün bədənə ötürür. (Eynilə torpağın suvarılmasında suyun ötürülməsi üçün nəzərdə tutulmuş borular kimi.) Eləcə də həmin qidanın digər tərkib hissələri bədəndə nəzərdə tutulmuş xüsusi yerlərə doğru ötürülərək orada bir-birindən ayrılır. Acı, yaşımtıl maddə öd kisəsinə, tünd olanlar dalağa, artıq maddələr isə sidik kissəsinə tərəf ötürülür.

Ey Müfəzzəl, bədənin quruluşundakı hikmətə diqqət yetir, gör hər bir üzv necə uyğun yerində yerləşdirilmiş, hər bir maddə üçün lazımi qab nəzərdə tutulmuşdur. Beləliklə, zəhərli maddələrin bədənə qarışaraq insanın zəhərlənməsinin, xəstələnməsinin, zəifləməsinin qarşısı alınır. Bu cür gözəl tədbir görən və dəqiq quruluş yaradan Allah pakdır, müqəddəsdir!”[9]

b) Gigiyena.
İmam Sadiq (ə) mədə xəstəliklərinin qarşısının alınması üsullarını bəyan etmiş, habelə cüzam xəstəliyi kimi xəstələrdən uzaq olmağı tövsiyə etmişdir. O Həzrət buyurmuşdur ki, cüzamlı xəstə ilə söhbət edən şəxs onunla öz arasında minimum bir dirsək qədər məsafə saxlamalıdır.[10] Müasir tibb elmində sübut edilmişdir ki, cüzam xəstəliyinin mikrobu hava vasitəsilə yayılaraq xəstənin bir metr radiusuna keçə bilir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur ki, bütün xəstəliklər həzm sisteminin yaxşı işləməməsindən qaynaqlanır.[11] Həmçinin buyurmuşdur: “Yeməkdən əvvəl və sonra əllərinizi yuyun!”[12] Yeməkdən əvvəl əllərin yuyulması ehtimal verilən mikrobların aradan getməsinə səbəb olur. Yeməkdən sonra əllərin yuyulması isə təmizlik məqsədi daşıyır.

c)Biologiya.
İmam Sadiq (ə) qarışqalar sinfi ilə bağlı belə buyurmuşdur: “Qarışqalara, onların azuqə toplaması üçün çalışmasına diqqət yetirsən, görərsən ki, onlardan bəzisi insanlar evlərinə yemək daşıdığı kimi, topladığı dənləri öz yuvalarına daşıyır. Hətta insanlar bu baxımdan qarışqadakı zirəkliyə çatmazlar. Qarışqaların iş zamanı insanlar kimi bir-birinə necə kömək etdiyinə fikir vermisənmi? Onlar dəni bir neçə yerə parçalayırlar ki, yuvada göyərib yuvanı uçurmasın. Əgər hər hansı bir toxum yuvada cücərərsə, qarışqalar dərhal onu yuvadan çıxarıb yerə sərərək havaya verirlər ki, qurusun. Qarışqalar öz yuvalarını həmişə hündür yerdə qururlar ki, axan sular yuvaya girib onları batırmasın. Bu həşəratın gördüyü işlərin hamısı ağlın yardımından istifadə etmədən baş verir. Allah-taala onu belə yaratmışdır.”[13]

İmam Sadiq (ə) İslami elmlərdən fəlsəfə, sxolastika, imamət, siyasət, fiqh, üsuli-fiqh, hədis, təfsir, tarix sahələrində gözəl fikirlər bildirdiyi kimi, botanika, astronomiya, kimya, fizika, bitki tərkibli dərmanlar haqqında da çox yüksək fikirlər bildirmişdir.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin bəzi yetirmələri, o cümlədən Hişam ibn Həkəm, Hişam ibn salim, Mömin ət-Taq, Məhəmməd ibn abdullah Təyyar, Qeys Mahir və qeyriləri kəlam – İslam sxolastikası sahəsində ixtisaslaşmışdılar. Digər səhabələrindən Zürarə ibn Əyun, Məhəmməd ibn Müslim, Cəmil ibn Dərrac, Büreyd ibn Müaviyə, İshaq ibn Əmmar, Abdullah Hələbi, Əbu Bəsir, Əban ibn Təğlib, Füzeyl ibn Yəsar, Məhəmməd ibn Həsən Şeybani, Süfyan ibn Üyeynə, Yəhya ibn Səid isə fiqh, üsuli-fiqh və təfsir sahələrində ixtisaslaşmışdılar. Habelə Cabir ibn Həyyan Kufi kimya, Müfəzzəl ibn Ömər isə ontologiya sahəsinin mütəxəssisi olmuşdu.

İmam Sadiq (ə) məktəbinin nümayəndələrinin hər biri öz sahəsində fəaliyyət göstərir, kitablar yazır, diskussiyalar təşkil edirdi. Seyid Həsən Sədrin yazdığına görə həmin dövrdə şiələr tərəfindən qələmə alınmış kitabların sayı təxminən altı min altı yüzə çatırdı.[14]

İmam Sadiqin (ə) səhabələri arasında Hişam ibn Həkəm müzakirə və diskussiya sahəsində digərlərindən daha güclü olmuşdur. İmam onun diskussiyalarını çox bəyənərdi. Hişam mötəzilə cərəyanının lideri Əmr ibn Übeydlə müzakirə aparıb onu üstələdiyini İmama (ə) xəbər verdikdə o Həzrət belə buyurmuşdur:
− Ey Hişam, bunları sənə kim öyrədib?
Hişam: “Ey Peyğəmbər balası, bu sözlər mənim dilimə gəldi.” – deyə cavab verdikdə İmam belə buyurmuşdur:

− Allaha and olsun ki, bu sözlər İbrahim (ə) və Musanın (ə) səhifələrində yazılıb.[15]

İmam Sadiqin (ə) öz məktəbində güddüyü əsas məqsədlərdən biri də digər elm sahələri ilə yanaşı, fiqh sahəsinə yeni nəfəs gətirmək, bu sahədə islahatlar aparmaq olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, həmin dövrdə fiqh, üsuli-fiqh və hədis sahələrində Əhli-beyt (ə) məktəbinə istinad edən yeni-yeni kitablar yazılmış, onlarda şəxsi düşüncələrə əsaslanan müqayisə metodundan qətiyyən istifadə edilməmişdir.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur:

“Mənim kəlamım atamın, atamın kəlamı babamın, babamın kəlamı İmam Hüseynin (ə), İmam Hüseynin (ə) kəlamı İmam Həsənin (ə), İmam Həsənin (ə) kəlamı Əmirəlmömininin (ə), Əmirəlmömininin kəlamı Peyğəmbərin (s), Peyğəmbərin (s) kəlamı isə Allahın kəlamıdır.”[16] Həmçinin buyurmuşdur: “Əgər biz istək və nəfsimizə əsaslanıb insanlar üçün fətva versək, həlak olanlardan olarıq. Biz Peyğəmbərdən (s) bizə gəlib çatmış, yanımızda olan və nəsilbənəsil bir-birimizə ötürdüyümüz, əmlakını toplayan tacirlər kimi öz elmimizi toplayır, onun əsasında insanlar üçün fətva veririk.”[17]

Üsuli-fiqh sahəsində yazılmış kitablarda şəriət qaydalarının əldə edilməsi yolları və hədis kitablarında qarşıya çıxan hədislərlə necə davranma qaydaları izah edilmişdir.

İmam Sadiq (ə) öz yetirmələrinə şəriət mənbələrindən qayda-qanunları necə əldə etməyin yollarını, habelə onlara bir-birilə uyğun gəlməyən hədislərlə necə davranmağın lazım olduğunu başa salmışdır. O Həzrət Quranın ümumi məzmunu ilə uyğun gəlməyən hədislər barədə belə buyurmuşdur:
“Quranla uyğun gəlməyən hədislərin dəyəri yoxdur.” (ما لم يوافق من الحديث القرآن فهو زخرف)[18] Həmçinin: “Hər bir haqqın həqiqəti, hər bir doğrunun nuru vardır. Allahın kitabı ilə uyğun gələn hədisləri qəbul edin, uyğun gəlməyənini isə kənara atın.” − (إنّ على كل حق حقيقة ، وعلى كل صواب نوراً فما وافق كتاب الله فخذوه وما خالف كتاب الله فدعوه)[19]

Bir-birinə zidd olan iki hədis barəsində isə belə buyurmuşdur: “Bizdən sizə bir hədis yetişdikdə həmin hədisin doğruluğuna dair Allahın kitabından və ya Peyğəmbərin (s) kəlamından sübut tapın. Əgər tapa bilməsəniz, həmin hədisə əməl etməyin.”[20] O Həzrət başqa bir kəlamında da belə vurğulayır: “Üsuli-fiqh qaydalarını sizə öyrətmək bizim borcumuz, onları şaxələndirmək isə sizin borcunuzdur.” − (إنّما علينا أن نلقي إليكم الاُصول وعليكم أن تفرّعوا)[21]


Mənbələr:
[1] Həyatul-İmam Muhəmməd əl-Baqir, c. 1, səh. 75
[2] Bəsairüd-dərəcat, səh. 149
[3] Biharul-ənvar, c. 47, səh. 26
[4]Kafi, c. 1, səh. 52
[5] Vəsailüş-şiə, c. 8, səh. 57-59
[6] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 52
[7] Əl-Mənaqib, c. 4, səh. 256; Biharul-ənvar, c. 14, səh. 480
[8]Tibbul-imamis-Sadiq (ə), səh. 3
[9] Biharul-ənvar, c. 3, səh. 57
[10] Vəsailüş-şiə, c. 2, səh. 208
[11] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 336
[12] Biharul-ənvar, c. 63, səh. 356
[13] Tövhidi-Müfəzzəl, səh. 66; Biharul-ənvar, c. 3, səh. 61
[14] Təsisuş-şiə liülumil-İslam, səh. 288
[15] Əl-Ehticac, c. 2, səh. 125-128
[16] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 53-58
[17] Bəsairüd-dərəcat, səh. 300
[18] Vəsailüş-şiə, c. 18, səh. 78
[19] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[20] Üsuli-kafi, c. 1, səh. 69
[21] Biharul-ənvar, c. 2, səh. 245 ]]> İmam Cəfəri Sadiqin(ə.s) həyatına qısa baxış https://imameli.az/ehli-beyt/917-imam-ceferi-sadiqines-heyatina-qisa-baxis.html https://imameli.az/ehli-beyt/917-imam-ceferi-sadiqines-heyatina-qisa-baxis.html movlan Sun, 06 Jun 2021 04:24:40 +0400
İmam Cəfər Sadiqin (ə) həyatı və şəxsiyyəti

Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddəti: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.


İmamın (ə) həyatı

İmam Sadiq əleyhissalamın mübarək vücudunun qızıl günəş 83-cü hicri ilin Rəbül-əvvəl ayının 17-də Mədinə şəhərində parladı.
Atası imam Məhəmməd Baqir (ə) oğlunun dünyaya gəlməsindən çox sevinmişdi. O həzrətin anasının adı Ümmi Fərhə idi. Ümmi Fərhə Әli əleyhissalamın əshabından olan Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin nəvəsi idi. Həzrət Әli (ə) onun haqqında daim belə buyurardı: «Məhəmməd mənim mə᾽nəvi nəvəmdir».
Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin anası isə təqvalı və həmişə həzrət Fatiməyə xidmət etməkdən iftixar hissi duyan Әsma binti Üməys idi.

Imam Sadiq əleyhissalam öz anası haqqında belə buyurmuşdur: «Anam təqvalı, imanlı və xeyirxah qadınlardan idi.»

Imam Sadiq əleyhissalam babası imam Səccad (ə) dünyadan köçəndə 15, atası İmam Baqir(ə) şəhid olduqda isə 34 yaşında idi.

Hicri 132-ci ildə Əməvi hakimiyyəti süquta uğradı. Hakimiyyət Abbasilərə keçdi.
İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Əməvi xəlifələri:

- Hişam ibn ƏbdülMəlik (105-125 h.q.)

- Vəlid ibn Yezid ibn Əbdül Məlik (125-126 h.q.)

- Yezid ibn Vəlid ibn Əbdül-Məlik (126 h.q.)

- İbrahim ibn Vəlid ibn ƏbdülMəlik (hicri 126-cı ildə cəmi 70 gün)

- Mərvan ibn Məhəmməd (Mərvani Himar) (126-132 h.q.)



İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Abbasi xəlifələri:
- Abdullah ibn Məhəhhəd (Səffah) (132-137 h.q)
- Əbu Cəfər (Mənsur Dəvaniqi) (137-158 h.q.)

Övladlarının sayı: 10 (7 oğul, 3 qız);

Oğulları:

1. İsmail;

2. Abdullah Əftəh;

3. Museyi-Kazim (ə);

4. İshaq;

5. Məhəmməd Dibac;

6. Abbas;

7. Əli.

Qızları:

1. Fatimə;

2. Əsma;

3. Ümmü-Fərvə.

Tarixi mənbələrdə imam Sadiqin (ə) hüzurunda elm öyrənən və hədis dinləyən kəslərin sayı dörd min nəfər qeyd edilmişdir.

Əbu Hənifə imam Sadiq (ə) haqda belə deyirdi: “Mən fəqihlikdə Cəfər ibn Muhəmməddən (ə) daha üstün bir şəxs görmədim. Şübhəsiz, o, İslam ümmətində hər kəsdən daha çox biliyə malikdir.” (“Əl-məscidul-məsanid”, Əhməd Xarəzmi, c.1, s.222.)

Məşhur tarixçilərdən olan İbn Xülləkan o həzrət haqda belə yazır: “O, imamiyyə şiələrinin on iki imamından biri, Rəsulullahın (s) Əhli-beytinin böyüklərindəndir və doğru danışan olduğu üçün “Sadiq” ləqəbi ilə məşhurdur.” (“Vəfəyatul-əyan”, c.8, s.105.)

İmam Sadiqdən (ə) yalnız “fiqh”lə əlaqədar hədislər deyil, təfsir, kəlam və əxlaq elmi haqqında da qiymətli hədislər əlimizə gəlib çatmışdır.


Imam Hüseyn əleyhissalamın şəhadətindən sonra Әməvi hökuməti artıq sarsılmış, xalq isə onlarla düşmən olmuşdu ki, bu da hakimiyyəti Abbasilərin ələ keçirməsinə zəmin yaratmışdır. Bu iki qüdrət mərkəzi hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qalxdığından şiə düşüncələrini təbliğ etmək və yaymaq üçün fürsət yaranmışdı. Məhz belə bir vaxtda Imam Sadiq əleyhissalam öz elmi hərəkatı ilə islam incəliklərini bütün dünyaya yaymağa müvəffəq oldu.

İmam Cəfər Sadiqin (ə) müxtəlif firqə (istər islami, istərsə də qeyri) nümayəndələri ilə bəhsləri bu gündə əlimizdə olan ən qiymətli elm əsərləri hesab olunur. İmamın (ə) ən məşhur yadigarı isə “Tohidi Müfəzzəl” risaləsidir. Belə ki, İmamın (ə) Müfəzzəl ibn Ömər adlı tələbəsi onun dörd gün ərzində oxuduğu yaradılış tarixi və fəlsəfəsi barədə mühazirələrini qələmə almış və kitab şəkilinə salmışdır.

Qeyd olunmalıdır ki, İmam Sadiq (ə) digər imamlarımız (ə) kimi zaman-zaman müxtəlif qiyamçılar tərəfindən hakimiyyət təklifi almışlar. Ancaq xilafət əhalisinin əksəriyyətinin həqiqətən də İslam dəyərlərinə arxalanan cəmiyyətdə və Əhli-Beyt(ə) İmamlarının rəhbərliyi altında yaşamaq istəməsi şübhə altında idi. İmam (ə) da bu səbəbdən bu cür təkliflərdən imtina etmişdi. Çünki həqiqi İslam hökuməti yalnız bütün xalqın razılığı və dəstəyi ilə qurula bilərdi.

İmam Sadiq (ə) həyatı boyu təzyiq və təqiblərə məruz qalıb. Hələ atasının sağlığında Əməvi xəlifəsi Hişamın əmri ilə o, Dəməşqə sürgün olunur. Daha sonra Abbasi xəlifələri Səffah və Mənsurun əmri ilə imam (ə) iki dəfə sürgünə göndərilir.

O həzrət Mədinəyə qayıtdıqdan sonra təqiyyə edərək yaşayıb. Hicrətin 148-ci ilində (təqribən miladi 77-ci il) 65 yaşında ikən imam Sadiq (ə) xəlifə Mənsurun göstərişi ilə zəhərləndirilərək şəhid edilib.

İmamın mübarək məzarı Mədinədə, Bəqi qəbristanlığında imam Həsən Müctəba (ə), imam Zeynulabidin və imam Məhəmməd Baqirin məzarları ilə yanaşı yerləşir.

Qeyd edək ki, Bəqi qəbiristanlığında yerləşən dörd imamın məzarı üzərində ucaldılmış məqbərə ötən əsrin əvvəllərində (təxminən 1925-ci il) radikal dini cərəyanların şeyxlərinin(vahabilərin) göstərişləri ilə dağıdılıb. Bu günədək o imamların mübarək məzarlarının ziyarətinə məhdudiyyət və çətinliklər yaradılır.]]>

İmam Cəfər Sadiqin (ə) həyatı və şəxsiyyəti

Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddəti: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.


İmamın (ə) həyatı

İmam Sadiq əleyhissalamın mübarək vücudunun qızıl günəş 83-cü hicri ilin Rəbül-əvvəl ayının 17-də Mədinə şəhərində parladı.
Atası imam Məhəmməd Baqir (ə) oğlunun dünyaya gəlməsindən çox sevinmişdi. O həzrətin anasının adı Ümmi Fərhə idi. Ümmi Fərhə Әli əleyhissalamın əshabından olan Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin nəvəsi idi. Həzrət Әli (ə) onun haqqında daim belə buyurardı: «Məhəmməd mənim mə᾽nəvi nəvəmdir».
Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin anası isə təqvalı və həmişə həzrət Fatiməyə xidmət etməkdən iftixar hissi duyan Әsma binti Üməys idi.

Imam Sadiq əleyhissalam öz anası haqqında belə buyurmuşdur: «Anam təqvalı, imanlı və xeyirxah qadınlardan idi.»

Imam Sadiq əleyhissalam babası imam Səccad (ə) dünyadan köçəndə 15, atası İmam Baqir(ə) şəhid olduqda isə 34 yaşında idi.

Hicri 132-ci ildə Əməvi hakimiyyəti süquta uğradı. Hakimiyyət Abbasilərə keçdi.
İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Əməvi xəlifələri:

- Hişam ibn ƏbdülMəlik (105-125 h.q.)

- Vəlid ibn Yezid ibn Əbdül Məlik (125-126 h.q.)

- Yezid ibn Vəlid ibn Əbdül-Məlik (126 h.q.)

- İbrahim ibn Vəlid ibn ƏbdülMəlik (hicri 126-cı ildə cəmi 70 gün)

- Mərvan ibn Məhəmməd (Mərvani Himar) (126-132 h.q.)



İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Abbasi xəlifələri:
- Abdullah ibn Məhəhhəd (Səffah) (132-137 h.q)
- Əbu Cəfər (Mənsur Dəvaniqi) (137-158 h.q.)

Övladlarının sayı: 10 (7 oğul, 3 qız);

Oğulları:

1. İsmail;

2. Abdullah Əftəh;

3. Museyi-Kazim (ə);

4. İshaq;

5. Məhəmməd Dibac;

6. Abbas;

7. Əli.

Qızları:

1. Fatimə;

2. Əsma;

3. Ümmü-Fərvə.

Tarixi mənbələrdə imam Sadiqin (ə) hüzurunda elm öyrənən və hədis dinləyən kəslərin sayı dörd min nəfər qeyd edilmişdir.

Əbu Hənifə imam Sadiq (ə) haqda belə deyirdi: “Mən fəqihlikdə Cəfər ibn Muhəmməddən (ə) daha üstün bir şəxs görmədim. Şübhəsiz, o, İslam ümmətində hər kəsdən daha çox biliyə malikdir.” (“Əl-məscidul-məsanid”, Əhməd Xarəzmi, c.1, s.222.)

Məşhur tarixçilərdən olan İbn Xülləkan o həzrət haqda belə yazır: “O, imamiyyə şiələrinin on iki imamından biri, Rəsulullahın (s) Əhli-beytinin böyüklərindəndir və doğru danışan olduğu üçün “Sadiq” ləqəbi ilə məşhurdur.” (“Vəfəyatul-əyan”, c.8, s.105.)

İmam Sadiqdən (ə) yalnız “fiqh”lə əlaqədar hədislər deyil, təfsir, kəlam və əxlaq elmi haqqında da qiymətli hədislər əlimizə gəlib çatmışdır.


Imam Hüseyn əleyhissalamın şəhadətindən sonra Әməvi hökuməti artıq sarsılmış, xalq isə onlarla düşmən olmuşdu ki, bu da hakimiyyəti Abbasilərin ələ keçirməsinə zəmin yaratmışdır. Bu iki qüdrət mərkəzi hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qalxdığından şiə düşüncələrini təbliğ etmək və yaymaq üçün fürsət yaranmışdı. Məhz belə bir vaxtda Imam Sadiq əleyhissalam öz elmi hərəkatı ilə islam incəliklərini bütün dünyaya yaymağa müvəffəq oldu.

İmam Cəfər Sadiqin (ə) müxtəlif firqə (istər islami, istərsə də qeyri) nümayəndələri ilə bəhsləri bu gündə əlimizdə olan ən qiymətli elm əsərləri hesab olunur. İmamın (ə) ən məşhur yadigarı isə “Tohidi Müfəzzəl” risaləsidir. Belə ki, İmamın (ə) Müfəzzəl ibn Ömər adlı tələbəsi onun dörd gün ərzində oxuduğu yaradılış tarixi və fəlsəfəsi barədə mühazirələrini qələmə almış və kitab şəkilinə salmışdır.

Qeyd olunmalıdır ki, İmam Sadiq (ə) digər imamlarımız (ə) kimi zaman-zaman müxtəlif qiyamçılar tərəfindən hakimiyyət təklifi almışlar. Ancaq xilafət əhalisinin əksəriyyətinin həqiqətən də İslam dəyərlərinə arxalanan cəmiyyətdə və Əhli-Beyt(ə) İmamlarının rəhbərliyi altında yaşamaq istəməsi şübhə altında idi. İmam (ə) da bu səbəbdən bu cür təkliflərdən imtina etmişdi. Çünki həqiqi İslam hökuməti yalnız bütün xalqın razılığı və dəstəyi ilə qurula bilərdi.

İmam Sadiq (ə) həyatı boyu təzyiq və təqiblərə məruz qalıb. Hələ atasının sağlığında Əməvi xəlifəsi Hişamın əmri ilə o, Dəməşqə sürgün olunur. Daha sonra Abbasi xəlifələri Səffah və Mənsurun əmri ilə imam (ə) iki dəfə sürgünə göndərilir.

O həzrət Mədinəyə qayıtdıqdan sonra təqiyyə edərək yaşayıb. Hicrətin 148-ci ilində (təqribən miladi 77-ci il) 65 yaşında ikən imam Sadiq (ə) xəlifə Mənsurun göstərişi ilə zəhərləndirilərək şəhid edilib.

İmamın mübarək məzarı Mədinədə, Bəqi qəbristanlığında imam Həsən Müctəba (ə), imam Zeynulabidin və imam Məhəmməd Baqirin məzarları ilə yanaşı yerləşir.

Qeyd edək ki, Bəqi qəbiristanlığında yerləşən dörd imamın məzarı üzərində ucaldılmış məqbərə ötən əsrin əvvəllərində (təxminən 1925-ci il) radikal dini cərəyanların şeyxlərinin(vahabilərin) göstərişləri ilə dağıdılıb. Bu günədək o imamların mübarək məzarlarının ziyarətinə məhdudiyyət və çətinliklər yaradılır. ]]>

İmam Cəfər Sadiqin (ə) həyatı və şəxsiyyəti

Adı: Cəfər
Ləqəbi: Sadiq
Künyəsi: Әbu Abdullah
Atası: Həzrət İmam Məhəmməd Baqir (ə)
Təvəllüd tarixi: Hicri-Qəməri tarixinin 80-cı ili
İmamlıq müddəti: 31 il
Ömrü: 65 il
Şəhadət olduğu tarix: Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də Abbasai xəlifəsi Mənsurun vəlisi vasitəsi ilə zəhərlənərək şəhid edildi.
Məzarı: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı.


İmamın (ə) həyatı

İmam Sadiq əleyhissalamın mübarək vücudunun qızıl günəş 83-cü hicri ilin Rəbül-əvvəl ayının 17-də Mədinə şəhərində parladı.
Atası imam Məhəmməd Baqir (ə) oğlunun dünyaya gəlməsindən çox sevinmişdi. O həzrətin anasının adı Ümmi Fərhə idi. Ümmi Fərhə Әli əleyhissalamın əshabından olan Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin nəvəsi idi. Həzrət Әli (ə) onun haqqında daim belə buyurardı: «Məhəmməd mənim mə᾽nəvi nəvəmdir».
Məhəmməd ibni Әbu Bəkrin anası isə təqvalı və həmişə həzrət Fatiməyə xidmət etməkdən iftixar hissi duyan Әsma binti Üməys idi.

Imam Sadiq əleyhissalam öz anası haqqında belə buyurmuşdur: «Anam təqvalı, imanlı və xeyirxah qadınlardan idi.»

Imam Sadiq əleyhissalam babası imam Səccad (ə) dünyadan köçəndə 15, atası İmam Baqir(ə) şəhid olduqda isə 34 yaşında idi.

Hicri 132-ci ildə Əməvi hakimiyyəti süquta uğradı. Hakimiyyət Abbasilərə keçdi.
İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Əməvi xəlifələri:

- Hişam ibn ƏbdülMəlik (105-125 h.q.)

- Vəlid ibn Yezid ibn Əbdül Məlik (125-126 h.q.)

- Yezid ibn Vəlid ibn Əbdül-Məlik (126 h.q.)

- İbrahim ibn Vəlid ibn ƏbdülMəlik (hicri 126-cı ildə cəmi 70 gün)

- Mərvan ibn Məhəmməd (Mərvani Himar) (126-132 h.q.)



İmamın (ə) dövründə hakimiyyətdə olan Abbasi xəlifələri:
- Abdullah ibn Məhəhhəd (Səffah) (132-137 h.q)
- Əbu Cəfər (Mənsur Dəvaniqi) (137-158 h.q.)

Övladlarının sayı: 10 (7 oğul, 3 qız);

Oğulları:

1. İsmail;

2. Abdullah Əftəh;

3. Museyi-Kazim (ə);

4. İshaq;

5. Məhəmməd Dibac;

6. Abbas;

7. Əli.

Qızları:

1. Fatimə;

2. Əsma;

3. Ümmü-Fərvə.

Tarixi mənbələrdə imam Sadiqin (ə) hüzurunda elm öyrənən və hədis dinləyən kəslərin sayı dörd min nəfər qeyd edilmişdir.

Əbu Hənifə imam Sadiq (ə) haqda belə deyirdi: “Mən fəqihlikdə Cəfər ibn Muhəmməddən (ə) daha üstün bir şəxs görmədim. Şübhəsiz, o, İslam ümmətində hər kəsdən daha çox biliyə malikdir.” (“Əl-məscidul-məsanid”, Əhməd Xarəzmi, c.1, s.222.)

Məşhur tarixçilərdən olan İbn Xülləkan o həzrət haqda belə yazır: “O, imamiyyə şiələrinin on iki imamından biri, Rəsulullahın (s) Əhli-beytinin böyüklərindəndir və doğru danışan olduğu üçün “Sadiq” ləqəbi ilə məşhurdur.” (“Vəfəyatul-əyan”, c.8, s.105.)

İmam Sadiqdən (ə) yalnız “fiqh”lə əlaqədar hədislər deyil, təfsir, kəlam və əxlaq elmi haqqında da qiymətli hədislər əlimizə gəlib çatmışdır.


Imam Hüseyn əleyhissalamın şəhadətindən sonra Әməvi hökuməti artıq sarsılmış, xalq isə onlarla düşmən olmuşdu ki, bu da hakimiyyəti Abbasilərin ələ keçirməsinə zəmin yaratmışdır. Bu iki qüdrət mərkəzi hakimiyyət uğrunda mübarizəyə qalxdığından şiə düşüncələrini təbliğ etmək və yaymaq üçün fürsət yaranmışdı. Məhz belə bir vaxtda Imam Sadiq əleyhissalam öz elmi hərəkatı ilə islam incəliklərini bütün dünyaya yaymağa müvəffəq oldu.

İmam Cəfər Sadiqin (ə) müxtəlif firqə (istər islami, istərsə də qeyri) nümayəndələri ilə bəhsləri bu gündə əlimizdə olan ən qiymətli elm əsərləri hesab olunur. İmamın (ə) ən məşhur yadigarı isə “Tohidi Müfəzzəl” risaləsidir. Belə ki, İmamın (ə) Müfəzzəl ibn Ömər adlı tələbəsi onun dörd gün ərzində oxuduğu yaradılış tarixi və fəlsəfəsi barədə mühazirələrini qələmə almış və kitab şəkilinə salmışdır.

Qeyd olunmalıdır ki, İmam Sadiq (ə) digər imamlarımız (ə) kimi zaman-zaman müxtəlif qiyamçılar tərəfindən hakimiyyət təklifi almışlar. Ancaq xilafət əhalisinin əksəriyyətinin həqiqətən də İslam dəyərlərinə arxalanan cəmiyyətdə və Əhli-Beyt(ə) İmamlarının rəhbərliyi altında yaşamaq istəməsi şübhə altında idi. İmam (ə) da bu səbəbdən bu cür təkliflərdən imtina etmişdi. Çünki həqiqi İslam hökuməti yalnız bütün xalqın razılığı və dəstəyi ilə qurula bilərdi.

İmam Sadiq (ə) həyatı boyu təzyiq və təqiblərə məruz qalıb. Hələ atasının sağlığında Əməvi xəlifəsi Hişamın əmri ilə o, Dəməşqə sürgün olunur. Daha sonra Abbasi xəlifələri Səffah və Mənsurun əmri ilə imam (ə) iki dəfə sürgünə göndərilir.

O həzrət Mədinəyə qayıtdıqdan sonra təqiyyə edərək yaşayıb. Hicrətin 148-ci ilində (təqribən miladi 77-ci il) 65 yaşında ikən imam Sadiq (ə) xəlifə Mənsurun göstərişi ilə zəhərləndirilərək şəhid edilib.

İmamın mübarək məzarı Mədinədə, Bəqi qəbristanlığında imam Həsən Müctəba (ə), imam Zeynulabidin və imam Məhəmməd Baqirin məzarları ilə yanaşı yerləşir.

Qeyd edək ki, Bəqi qəbiristanlığında yerləşən dörd imamın məzarı üzərində ucaldılmış məqbərə ötən əsrin əvvəllərində (təxminən 1925-ci il) radikal dini cərəyanların şeyxlərinin(vahabilərin) göstərişləri ilə dağıdılıb. Bu günədək o imamların mübarək məzarlarının ziyarətinə məhdudiyyət və çətinliklər yaradılır. ]]> İmamzadə şah Əbdüləzim https://imameli.az/ehli-beyt/852-mamzad-ah-bdlzim.html https://imameli.az/ehli-beyt/852-mamzad-ah-bdlzim.html movlan Sat, 28 Nov 2020 00:04:22 +0400
İmamzadə Şah Əbdüləzim Həsəninin (ə) həyatına qısa bir baxış.


İmamzadə Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olub, nəsil-nəcabəti dörd vasitə ilə o həzrətə çatır. Atası Abdullah, anası isə Üqbə ibn Qeysin qızı Fatimədir.

O, 173-cü hicri-qəməri ilində Mədinə şəhərində yeddinci imamımız imam Kazimin (ə) imaməti dövründə dünyaya göz açmış və onuncu imamımız imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yetmiş doqquz yaşında ikən vəfat etmişdir. Demək, imamzadə Əbdüləzim Həsəni dörd məsum imamın – imam Kazim (ə), imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yaşamış, imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadidən (ə) bir çox hədislər nəql etmişdir.

Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olduğu üçün Həsəni adı ilə tanınmış və əsl-nəsəbi belədir: Əbdüləzim ibn Abdullah ibn Əli ibn Həsən ibn Zeyd ibn Həsən Müctəba (ə).
(“Müntəhəl-amal”, Şüyx Abbas Qummi, 1-ci cild, səh.457.)

O, şiə alimləri və ravilərindən olmaqla yanaşı, məsum imamlar və ardıcıllarının yanında böyük məqam və ehtirama layiq görülmüş, sevimli və etimadlı şəxslərdəndir.

Məsum imamların (ə) onun barəsindəki tərifləri onun elmi və etimadlı bir şəxsiyyət olduğunu aşılayır. İmam Hadi (ə) Əbdüləzimi həqiqi dostlarından biri kimi tanıtdırır və şiələrə buyururdu ki, dini suallarınızın cavabını Əbdüləzim Həsənidən öyrənin.

Şiə mənbələrində də onun haqda çoxlu tərif gözə dəyir. Belə ki, o, abid, zahid, təqvalı, pak və etimadlı, görkəmli hədis ravisi adları ilə yad edilir. (“Ət-təzkiraətul-ətiyyə”, səh.83.) Müxtəlif rəvayətlərdə imamzadə Əbdüləzimin qəbrinin ziyarətinin böyük savabı haqda məlumat verilir.

İmamzadə Əbdüləzim Həsəni İranın Rey şəhərində dəfn olunmuşdur. Sözsüz ki, onun doğulduğu Mədinə şəhərindən Rey şəhərinə köçməsi və qərib vilayətdə yaşaması həmin dövrə hakim siyasi-ictimai vəziyyətlə əlaqədar olmuşdur. Abbasi xəlifələrinin məsum imamlarla, onların övladları və şiələri ilə amansız və qəddar rəftarları tarixin danılmaz həqiqətlərindəndir. Onların içərisində imamlar və ardıcılları ilə ən pis rəftar edən xəlifələrdən biri də Mütəvəkkil Abbasi idi. Onun xilafəti dönəmində Kərbəlada şəhidlər sərvəri imam Hüseynin (ə) məqbərəsi dəfələrlə uçurdulmuş və o həzrətin ziyarəti qadağan edilmişdir.

Tarixdə göstərilir ki, onun xilafəti zamanı seyidlər və şiələr acınacaqlı bir şəraitdə yaşamışlar. Həzrət Əbdüləzim Həsəni də Abbasi xəlifələrinin kin-küdurət və düşmənçiliyindən amanda qalmamış və qətlə məhkum edilmişdi. Belə ağır bir dönəmdə Əbdüləzim İraqın Samirra şəhərinə gedib imam Hadi (ə) ilə görüşür və dini əqidələrini o həzrətə açıqladıqda, Həzrət onu təsdiqləyərək buyurur: “Sən bizim dostlarımızdansan!” (“Biharul-ənvar”, 3-cü cild, səh.268.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəninin (ə) Samirrada imam Hadi (ə) ilə görüşü haqda xəlifəyə məlumat verildikdə, xəlifə onun saxlanılıb zindana atılmasını əmr edir. O da təhlükədən amanda qalmaq üçün müxtəlif şəhərlərdə gizli şəkildə yaşamağa məcbur olur və nəhayət, şəhərbəşəhər dolanaraq İranın Rey şəhərinə çatır və həmin şəhərin dini-ictimai şəraitini, müsəlmanların və məxsusən, şiələrin mühüm yaşayış mərkəzlərindən olduğunu nəzərə alaraq orada sakin olmağa qərar verir. O, tanınmaz şəkildə şəhərə daxil olub, “Sarbanan” məhəlləsinin “Səkkətül-Mövla” küçəsində şiələrdən birinin evində məskunlaşır və həmin evin zirzəmisində yaşayır. Bir müddətdən sonra şiələrdən bir neçəsi onun həmin evdə məskunlaşdığından xəbər tutduqda, gizli şəkildə ziyarətinə gedirlər. Zaman ötdükcə, onun yanına get-gəl edən şiələrin sayı artır və onun yaşadığı ev elm və təhsil mərkəzinə çevrilir; şiələr onun dini elmləri və hədislərindən bəhrələnir, şəri məsələlərini ondan öyrənir, onu məsum imamlarının yadigarı hesab edərək, məsum imamların qoxusunu ondan alırdılar. (“Ət-təzkirətul-ətiyyə”, səh.109-110.)

Bəzi tarixi mənbələrdə göstərilir ki, həzrət Əbüdüləzim Həsəni 250-ci hicri-qəməri ilində imam Hadinin (ə) mübarək əmri və göstərişinə əsasən, dini təbliğ və şiələrə rəhbərlik etmək məqsədilə İraqdan Reyə yollanır. (“Şenaxtnameye həzrət Əbüləzim Həsəni (ə)”, Əliəkbər Zəmaninejad, 13-cü cild, səh.188.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) ömrünün son günlərində, xəstəlik yatağında ikən, şiələrdən birinin sadiq yuxusu gələcək hadisələri belə tərsim(təsvir) edir: Bir gecə təqvalı şiələrdən biri həzrət Peyğəmbəri (ə) yuxuda görür. Peyğəmbər (s) ona buyurur: “Sabah mənim övladlarımdan biri “Səkkətül-Mövla” küçəsində dünyadan köçəcək və şiələr onu Əbdülcabbar adlı bir şəxsin bağına aparıb, alma ağacının altında dəfn edəcəklər.” Həmin şəxs sübh yuxudan ayılıb, həmin bağa yollanır. Peyğəmbərin (s) övladlarından birini dəfn etmək məqsədilə bağı sahibindən almaq və bu böyük şərəfə nail olmaq istəyir. Bağın sahibi ondan bağı almaqda məsədini soruşduqda, o, gördüyü yuxunu danışır. Bağın sahibi təəccüblənərək özünün də həmin yuxunu gördüyünü deyir və beləcə, bağın sahibi bağını vəqf edir ki, həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə), eləcə də, digər şiələr orada dəfn edilsinlər. Elə həmin gün həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) vəfat edir və vəqf olunmuş bağda dəfn olunur. (“Ricali-Nəcaşi”, Əhməd ibn Əli Əbülabbas, səh.247-248, nömrə 653.)]]>
İmamzadə Şah Əbdüləzim Həsəninin (ə) həyatına qısa bir baxış.


İmamzadə Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olub, nəsil-nəcabəti dörd vasitə ilə o həzrətə çatır. Atası Abdullah, anası isə Üqbə ibn Qeysin qızı Fatimədir.

O, 173-cü hicri-qəməri ilində Mədinə şəhərində yeddinci imamımız imam Kazimin (ə) imaməti dövründə dünyaya göz açmış və onuncu imamımız imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yetmiş doqquz yaşında ikən vəfat etmişdir. Demək, imamzadə Əbdüləzim Həsəni dörd məsum imamın – imam Kazim (ə), imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yaşamış, imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadidən (ə) bir çox hədislər nəql etmişdir.

Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olduğu üçün Həsəni adı ilə tanınmış və əsl-nəsəbi belədir: Əbdüləzim ibn Abdullah ibn Əli ibn Həsən ibn Zeyd ibn Həsən Müctəba (ə).
(“Müntəhəl-amal”, Şüyx Abbas Qummi, 1-ci cild, səh.457.)

O, şiə alimləri və ravilərindən olmaqla yanaşı, məsum imamlar və ardıcıllarının yanında böyük məqam və ehtirama layiq görülmüş, sevimli və etimadlı şəxslərdəndir.

Məsum imamların (ə) onun barəsindəki tərifləri onun elmi və etimadlı bir şəxsiyyət olduğunu aşılayır. İmam Hadi (ə) Əbdüləzimi həqiqi dostlarından biri kimi tanıtdırır və şiələrə buyururdu ki, dini suallarınızın cavabını Əbdüləzim Həsənidən öyrənin.

Şiə mənbələrində də onun haqda çoxlu tərif gözə dəyir. Belə ki, o, abid, zahid, təqvalı, pak və etimadlı, görkəmli hədis ravisi adları ilə yad edilir. (“Ət-təzkiraətul-ətiyyə”, səh.83.) Müxtəlif rəvayətlərdə imamzadə Əbdüləzimin qəbrinin ziyarətinin böyük savabı haqda məlumat verilir.

İmamzadə Əbdüləzim Həsəni İranın Rey şəhərində dəfn olunmuşdur. Sözsüz ki, onun doğulduğu Mədinə şəhərindən Rey şəhərinə köçməsi və qərib vilayətdə yaşaması həmin dövrə hakim siyasi-ictimai vəziyyətlə əlaqədar olmuşdur. Abbasi xəlifələrinin məsum imamlarla, onların övladları və şiələri ilə amansız və qəddar rəftarları tarixin danılmaz həqiqətlərindəndir. Onların içərisində imamlar və ardıcılları ilə ən pis rəftar edən xəlifələrdən biri də Mütəvəkkil Abbasi idi. Onun xilafəti dönəmində Kərbəlada şəhidlər sərvəri imam Hüseynin (ə) məqbərəsi dəfələrlə uçurdulmuş və o həzrətin ziyarəti qadağan edilmişdir.

Tarixdə göstərilir ki, onun xilafəti zamanı seyidlər və şiələr acınacaqlı bir şəraitdə yaşamışlar. Həzrət Əbdüləzim Həsəni də Abbasi xəlifələrinin kin-küdurət və düşmənçiliyindən amanda qalmamış və qətlə məhkum edilmişdi. Belə ağır bir dönəmdə Əbdüləzim İraqın Samirra şəhərinə gedib imam Hadi (ə) ilə görüşür və dini əqidələrini o həzrətə açıqladıqda, Həzrət onu təsdiqləyərək buyurur: “Sən bizim dostlarımızdansan!” (“Biharul-ənvar”, 3-cü cild, səh.268.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəninin (ə) Samirrada imam Hadi (ə) ilə görüşü haqda xəlifəyə məlumat verildikdə, xəlifə onun saxlanılıb zindana atılmasını əmr edir. O da təhlükədən amanda qalmaq üçün müxtəlif şəhərlərdə gizli şəkildə yaşamağa məcbur olur və nəhayət, şəhərbəşəhər dolanaraq İranın Rey şəhərinə çatır və həmin şəhərin dini-ictimai şəraitini, müsəlmanların və məxsusən, şiələrin mühüm yaşayış mərkəzlərindən olduğunu nəzərə alaraq orada sakin olmağa qərar verir. O, tanınmaz şəkildə şəhərə daxil olub, “Sarbanan” məhəlləsinin “Səkkətül-Mövla” küçəsində şiələrdən birinin evində məskunlaşır və həmin evin zirzəmisində yaşayır. Bir müddətdən sonra şiələrdən bir neçəsi onun həmin evdə məskunlaşdığından xəbər tutduqda, gizli şəkildə ziyarətinə gedirlər. Zaman ötdükcə, onun yanına get-gəl edən şiələrin sayı artır və onun yaşadığı ev elm və təhsil mərkəzinə çevrilir; şiələr onun dini elmləri və hədislərindən bəhrələnir, şəri məsələlərini ondan öyrənir, onu məsum imamlarının yadigarı hesab edərək, məsum imamların qoxusunu ondan alırdılar. (“Ət-təzkirətul-ətiyyə”, səh.109-110.)

Bəzi tarixi mənbələrdə göstərilir ki, həzrət Əbüdüləzim Həsəni 250-ci hicri-qəməri ilində imam Hadinin (ə) mübarək əmri və göstərişinə əsasən, dini təbliğ və şiələrə rəhbərlik etmək məqsədilə İraqdan Reyə yollanır. (“Şenaxtnameye həzrət Əbüləzim Həsəni (ə)”, Əliəkbər Zəmaninejad, 13-cü cild, səh.188.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) ömrünün son günlərində, xəstəlik yatağında ikən, şiələrdən birinin sadiq yuxusu gələcək hadisələri belə tərsim(təsvir) edir: Bir gecə təqvalı şiələrdən biri həzrət Peyğəmbəri (ə) yuxuda görür. Peyğəmbər (s) ona buyurur: “Sabah mənim övladlarımdan biri “Səkkətül-Mövla” küçəsində dünyadan köçəcək və şiələr onu Əbdülcabbar adlı bir şəxsin bağına aparıb, alma ağacının altında dəfn edəcəklər.” Həmin şəxs sübh yuxudan ayılıb, həmin bağa yollanır. Peyğəmbərin (s) övladlarından birini dəfn etmək məqsədilə bağı sahibindən almaq və bu böyük şərəfə nail olmaq istəyir. Bağın sahibi ondan bağı almaqda məsədini soruşduqda, o, gördüyü yuxunu danışır. Bağın sahibi təəccüblənərək özünün də həmin yuxunu gördüyünü deyir və beləcə, bağın sahibi bağını vəqf edir ki, həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə), eləcə də, digər şiələr orada dəfn edilsinlər. Elə həmin gün həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) vəfat edir və vəqf olunmuş bağda dəfn olunur. (“Ricali-Nəcaşi”, Əhməd ibn Əli Əbülabbas, səh.247-248, nömrə 653.) ]]>
İmamzadə Şah Əbdüləzim Həsəninin (ə) həyatına qısa bir baxış.


İmamzadə Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olub, nəsil-nəcabəti dörd vasitə ilə o həzrətə çatır. Atası Abdullah, anası isə Üqbə ibn Qeysin qızı Fatimədir.

O, 173-cü hicri-qəməri ilində Mədinə şəhərində yeddinci imamımız imam Kazimin (ə) imaməti dövründə dünyaya göz açmış və onuncu imamımız imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yetmiş doqquz yaşında ikən vəfat etmişdir. Demək, imamzadə Əbdüləzim Həsəni dörd məsum imamın – imam Kazim (ə), imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadinin (ə) imaməti dövründə yaşamış, imam Rza (ə), imam Cavad (ə) və imam Hadidən (ə) bir çox hədislər nəql etmişdir.

Əbdüləzim (ə) imam Həsənin (ə) nəvələrindən olduğu üçün Həsəni adı ilə tanınmış və əsl-nəsəbi belədir: Əbdüləzim ibn Abdullah ibn Əli ibn Həsən ibn Zeyd ibn Həsən Müctəba (ə).
(“Müntəhəl-amal”, Şüyx Abbas Qummi, 1-ci cild, səh.457.)

O, şiə alimləri və ravilərindən olmaqla yanaşı, məsum imamlar və ardıcıllarının yanında böyük məqam və ehtirama layiq görülmüş, sevimli və etimadlı şəxslərdəndir.

Məsum imamların (ə) onun barəsindəki tərifləri onun elmi və etimadlı bir şəxsiyyət olduğunu aşılayır. İmam Hadi (ə) Əbdüləzimi həqiqi dostlarından biri kimi tanıtdırır və şiələrə buyururdu ki, dini suallarınızın cavabını Əbdüləzim Həsənidən öyrənin.

Şiə mənbələrində də onun haqda çoxlu tərif gözə dəyir. Belə ki, o, abid, zahid, təqvalı, pak və etimadlı, görkəmli hədis ravisi adları ilə yad edilir. (“Ət-təzkiraətul-ətiyyə”, səh.83.) Müxtəlif rəvayətlərdə imamzadə Əbdüləzimin qəbrinin ziyarətinin böyük savabı haqda məlumat verilir.

İmamzadə Əbdüləzim Həsəni İranın Rey şəhərində dəfn olunmuşdur. Sözsüz ki, onun doğulduğu Mədinə şəhərindən Rey şəhərinə köçməsi və qərib vilayətdə yaşaması həmin dövrə hakim siyasi-ictimai vəziyyətlə əlaqədar olmuşdur. Abbasi xəlifələrinin məsum imamlarla, onların övladları və şiələri ilə amansız və qəddar rəftarları tarixin danılmaz həqiqətlərindəndir. Onların içərisində imamlar və ardıcılları ilə ən pis rəftar edən xəlifələrdən biri də Mütəvəkkil Abbasi idi. Onun xilafəti dönəmində Kərbəlada şəhidlər sərvəri imam Hüseynin (ə) məqbərəsi dəfələrlə uçurdulmuş və o həzrətin ziyarəti qadağan edilmişdir.

Tarixdə göstərilir ki, onun xilafəti zamanı seyidlər və şiələr acınacaqlı bir şəraitdə yaşamışlar. Həzrət Əbdüləzim Həsəni də Abbasi xəlifələrinin kin-küdurət və düşmənçiliyindən amanda qalmamış və qətlə məhkum edilmişdi. Belə ağır bir dönəmdə Əbdüləzim İraqın Samirra şəhərinə gedib imam Hadi (ə) ilə görüşür və dini əqidələrini o həzrətə açıqladıqda, Həzrət onu təsdiqləyərək buyurur: “Sən bizim dostlarımızdansan!” (“Biharul-ənvar”, 3-cü cild, səh.268.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəninin (ə) Samirrada imam Hadi (ə) ilə görüşü haqda xəlifəyə məlumat verildikdə, xəlifə onun saxlanılıb zindana atılmasını əmr edir. O da təhlükədən amanda qalmaq üçün müxtəlif şəhərlərdə gizli şəkildə yaşamağa məcbur olur və nəhayət, şəhərbəşəhər dolanaraq İranın Rey şəhərinə çatır və həmin şəhərin dini-ictimai şəraitini, müsəlmanların və məxsusən, şiələrin mühüm yaşayış mərkəzlərindən olduğunu nəzərə alaraq orada sakin olmağa qərar verir. O, tanınmaz şəkildə şəhərə daxil olub, “Sarbanan” məhəlləsinin “Səkkətül-Mövla” küçəsində şiələrdən birinin evində məskunlaşır və həmin evin zirzəmisində yaşayır. Bir müddətdən sonra şiələrdən bir neçəsi onun həmin evdə məskunlaşdığından xəbər tutduqda, gizli şəkildə ziyarətinə gedirlər. Zaman ötdükcə, onun yanına get-gəl edən şiələrin sayı artır və onun yaşadığı ev elm və təhsil mərkəzinə çevrilir; şiələr onun dini elmləri və hədislərindən bəhrələnir, şəri məsələlərini ondan öyrənir, onu məsum imamlarının yadigarı hesab edərək, məsum imamların qoxusunu ondan alırdılar. (“Ət-təzkirətul-ətiyyə”, səh.109-110.)

Bəzi tarixi mənbələrdə göstərilir ki, həzrət Əbüdüləzim Həsəni 250-ci hicri-qəməri ilində imam Hadinin (ə) mübarək əmri və göstərişinə əsasən, dini təbliğ və şiələrə rəhbərlik etmək məqsədilə İraqdan Reyə yollanır. (“Şenaxtnameye həzrət Əbüləzim Həsəni (ə)”, Əliəkbər Zəmaninejad, 13-cü cild, səh.188.)

Həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) ömrünün son günlərində, xəstəlik yatağında ikən, şiələrdən birinin sadiq yuxusu gələcək hadisələri belə tərsim(təsvir) edir: Bir gecə təqvalı şiələrdən biri həzrət Peyğəmbəri (ə) yuxuda görür. Peyğəmbər (s) ona buyurur: “Sabah mənim övladlarımdan biri “Səkkətül-Mövla” küçəsində dünyadan köçəcək və şiələr onu Əbdülcabbar adlı bir şəxsin bağına aparıb, alma ağacının altında dəfn edəcəklər.” Həmin şəxs sübh yuxudan ayılıb, həmin bağa yollanır. Peyğəmbərin (s) övladlarından birini dəfn etmək məqsədilə bağı sahibindən almaq və bu böyük şərəfə nail olmaq istəyir. Bağın sahibi ondan bağı almaqda məsədini soruşduqda, o, gördüyü yuxunu danışır. Bağın sahibi təəccüblənərək özünün də həmin yuxunu gördüyünü deyir və beləcə, bağın sahibi bağını vəqf edir ki, həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə), eləcə də, digər şiələr orada dəfn edilsinlər. Elə həmin gün həzrət Əbdüləzim Həsəni (ə) vəfat edir və vəqf olunmuş bağda dəfn olunur. (“Ricali-Nəcaşi”, Əhməd ibn Əli Əbülabbas, səh.247-248, nömrə 653.) ]]> XANIM ZƏHRANIN (S.Ə.) MƏQAMI MƏSUMLARIN KƏLAMLARINDA https://imameli.az/ehli-beyt/741-xanim-zhranin-s-mqami-msumlarin-klamlarinda.html https://imameli.az/ehli-beyt/741-xanim-zhranin-s-mqami-msumlarin-klamlarinda.html movlan Thu, 28 Mar 2019 22:58:19 +0400 XANIM ZƏHRANIN (S.Ə.) MƏQAMI MƏSUMLARIN KƏLAMLARINDA
Allah Rəsulunun (s) sevimli qızı, ismət və iffət nümunəsi, həzrət Siddiqeyi-Kubra, Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) müsibətli şəhadət günləri “Əyyami-Fatimiyyə” adlanır. O xanımın şəhadəti ilə bağlı iki tarix qeyd olunmuşdur: Cəmadiul-əvvəl ayının 13-ü Peyğəmbərin (s) vəfatından 75 gün sonra Bu münasibətlə Əhli-beyt (ə) ardıcılları qeyd olunan hər iki tarixdə əzadarlıq məclisləri təşkil edir və o həzrətə matəm saxlayırlar. Hər iki tarixdə qeyd olunan əzadarlığa “Əyyami-Fatimiyyə” (Fatimiyyə günləri) deyilir. Biz də bu münasibətlə Əhli-beyt ardıcıllarına başsağlığı veririk.

Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) məqam və fəzilətlərini dərk etmək üçün mütləq məsum rəhbərlərin kəlamlarına müraciət etmək lazımdır. Onların kəlamlarında o xanımın məqamı, kəramət və böyüklüyü aydın görünür:

1. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) kəlamında:

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur: “Meraca getdiyim zaman Cəbrail (ə) məni behiştə daxil edəndə behişt meyvələrindən daddım. Meyvələr nütfəyə döndü. Yerə qayıtdıqdan sonra Xədicə ilə yaxınlıq etdim və Fatimənin nütfəsi yoğruldu. Fatimə insan simasında bir huridir. Behişt qoxusu arzulayanda, onu Fatimədən alıram.”

“Qızım Fatimə (s.ə.) əbədi оlaraq iki dünya qadınlarının хanımıdır. О, mənim cismimin yarısı, gözümün nuru, qəlbimin mеyvəsi və varlığımın ruhudur... Mеhrabda Allah dərgahında ibadətə başladığı vaхt nuru ulduz kimi səma mələkləri üçün parlayar. Bu zaman Allah-Taala mələklərinə buyurar: “Еy mələklər, Mənim hüzurumda ibadət üçün dayanmış kənizlərimin sərvərinə bir tamaşa еdin. Görün, dərgahımda bədəni nеcə əsir. О, bütün varlığı ilə mənə ibadət еdir...”

“Fatimə (s.ə.) İbadət mehrabında dayanarkən müqərrəb mələklərdən yetmiş mini nazil olub, onunla danışarlar. Allah Fatiməni seçdi, pakladı və ona üstünlük verdi.” “Hər kəs Fatiməni sevsə, şübhəsiz, məni sevmiş və məni sevən də, şübhəsiz, Allahı sevmişdir.” “Həqiqətən, Allah Fatimənin razı olması ilə razı olar və qəzəblənməsi ilə qəzəblənər.”

2. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Əlinin (ə) kəlamında:

Nəql olunur ki, imam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən bir neçə gün sonra Peyğəmbəri-Əkrəm (s) imam Əlidən (s): “Fatimə sənə necə zövcədir?” – deyə soruşduqda, imam Əli (ə) belə cavab verir: “Allaha itaət və bəndəçilikdə mənə ən gözəl yardımçıdır.” (Əl-mənaqib”, 3-cü cild, səh.355.)

3. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsənin (ə) kəlamında:

İmam Həsən (ə) anası Fatimə (s.ə.) haqda belə buyurmuşdur: “Bir gecə anamın mehrabda namaz qıldığını gördüm. O, gün doğana qədər rüku və səcdə etdi. Eşidirdim ki, bir-bir kişi və qadınların adlarını çəkərək onları dua edir, özünə isə bir hacət istəmirdi. Soruşdum: “Anacan! Nə üçün başqalarına dua etdin, lakin özünü dua etmədin?” Anam buyurdu: “Oğlum, birinci qonşu, sonra isə (öz) ev(in)! (“Biharul-ənvar”, 45-ci cild, səh.9.)

Həmçinin o həzrət buyrmuşdur: “Dünyada (anam) Fatimədən (s.ə.) abid bir kəs yox idi və o qədər ibadətlə məşğul olurdu ki, ayaqları belə şişirdi.” (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.61.)

4. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hüseynin (ə) kəlamında:

İmam Hüseyn (ə) “Aşura” gecəsi bacısı xanım Zeynəbin (s.ə.) taqətsizliyini gördükdə, ona təsəlli verərək keçmişdə nəsil-nəcabətinin başına gəlmiş ağır hadisələri, o cümlədən, anası Fatimənin (s.ə.) çətin günlərini xatırlayaraq buyurmuşdur: “Anam Fatimə məndən yaxşı idi, amma o da dünyada qalmadı.”(“Əl-kamilu fit-tarix”, 2-ci cild, səh.559.)

Digər bir rəvayətdə o həzrətin belə buyurduğu nəql olunur: “Bir gün Allahın Rəsulu (s) Ümmü-Sələmənin evində ikən, Sərsail adlı mələk o həzrətə nazil olub deyir: “Nuru nurla evləndir!” Allahın Rəsulu (s) “Kimi kimlə evləndirim?” – deyə soruşduqda, Sərsail deyir: “Qızın Fatiməni (s) Əli ibn Əbu Taliblə (ə)!” Ondan sonra Allahın Rəsulu (s) Cəbrail, Mikail və Sərsailin hüzurunda Fatiməni (s.ə.) Əli (ə) ilə evləndirir. (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.213, hədis 31.)

5. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Səccadın (ə) kəlamında:

İmam Səccad (ə) buyurmuşdur: “Qiyamət günü xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) məhşər səhrasına daxil olduğu zaman, belə bir nida eşidilər: “Əhli-beytə (ə) məhəbbət bəsləyənlərdən başqa, hamılıqla başınızı aşağı dikin (ki, Fatimə (s.ə.) gəlir). Budur Mühəmmədin (s) qızı Fatimə!” Xanım Fatimə (s.ə.) və onunla birgə olanlar behiştə doğru hərəkət edərlər. Allah-Taala bir mələyi onun hüzuruna göndərib deyər: “Nə istəyirsənsə, Məndən istə!” Xanım Fatimə (s.ə.) ərz edər: “İlahi! Mənim istəyim odur ki, mənə və övladlarıma yardımçı olanları əfv et.” (Əvalimul-ülum”, 11-ci cild, səh.2, hədis: 1779-1780.)

6. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Baqirin (ə) kəlamında:

İmam Baqir (ə) Cabirə buyurmuşdur: “Qiyamət günü Cəbrail belə nida edər: “Xüveylidin qızı Xədicə haradadır? İmranın qızı Məryəm, Müzahimin qızı Asiyə və Musanın bacısı Ümmü-Gülsüm haradadır?” Onlar ayağa qalxarlar... Allah-Taala buyurar: “Ey əhli-məhşər! Bu gün Mühəmməd, Əli, Həsən, Hüseyn və Fatiməyə kəramət bağışladım. Başlarınızı aşağı dikin və gözlərinizi yumun ki, Fatimə behiştə daxil olmaq istəyir.” Ondan sonraCəbrail behiştdən bir dəvə gətirib xanım Fatiməni (s.ə.) behiştə aparar. Xanım behiştə yaxınlaşdıqda, behiştə daxil olmağa tələsər. Allah-Taala buyurar: “Nə üçün tələsirsən?” Fatimə (s.ə.) deyər: “Belə bir gündə məqamımın tanınmağını istəyirəm.” Allah-Taala buyurar: “Geri qayıt, səni və övladlarını sevən hər bir kəsin əlindən tut və beşhiştə apar!” İmam Baqir (ə) sözünə belə davam etdi: “Ey Cabir, Allaha and olsun! Həmin gün Fatimə (s.ə.) öz şiələri və dostlarını camaatın arasından yaxşı dəni pis dəndən ayıran quş tək ayıracaqdır.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.64.)

7. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Sadiqin (ə) kəlamında:

Müfəzzəl ibn Ömər nəql edir ki, imam Sadiqdən: “Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) necə dünyaya gəldi?” – deyə soruşduqda, o həzrət belə buyurdu: “Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərlə (s) evləndikdən sonra Məkkə qadınları onunla əlaqəni kəsdilər. Heç kim onun yanına getmir, ona salam vermir və hətta qadınlara onunla əlaqə saxlamaq qadağan edilmişdi.

Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı onların bu rəftarından narahat olurdu. Nəhayət, Fatiməyə (s.ə.) hamilə olduğu zaman anasının bətnində onun qəm-qüssəsinə şərik oldu, Fatimə (anasının bətnində ikən) anası ilə danışır, onu səbir və təmkinli olmağa dəvət edirdi. O, anasının yeganə həmdəmi idi. Xədicə (s.ə.) övladı ilə danışdığını Peyğəmbərdən (s.ə.) gizlətsə də, bir gün Həzrət otağa daxil olanda Xədicənin (s.ə.) öz bətnindəki övladı ilə danışdığını gördü. Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərin (s): “Səninlə danışan kim idi?” – sualına belə cavab verdi: “Bətnimdəki uşaq!” Peyğəmbər (s) buyurdu: “Cəbrail mənə xəbər verib ki, bu körpə, qızdır, özü də pak və mübarəkdir. Allah-Taala nəslimi onun vasitəsilə davam etdirəcək. Bu ümmətin rəhbərləri onun nəslindən vücuda gələcək və onlar vəhy kəsildikdən sonra Allahın yer üzündə xəlifələri olacaq.” (“Biharul-ənvar”, c.16, səh.79. )

İmam Sadiq (s) başqa bir hədisdə buyurmuşdur: “Fatimənin “Fatimə” adlandırlmasının səbəbi odur ki, insanlar onun həqiqətini dərk etməkdən acizdirlər.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.65, hədis 580.)

8. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Kazimin (ə) kəlamında:

İmam Kazim (ə) buyurmuşdur: “Həqiqətən, Fatimə (s.ə.) düzdanışan və şəhiddir.” (“Miratul-üqul”, c.5, səh.315.)

9. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Rzanın (ə) kəlamında:

İmam Rza (ə) məsum ata-babalarından Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) belə buyurduğunu nəql etmişdir: “İmam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən sonra Allah-Taala buyurdu: “Əgər Əlini yaratmasaydım, yer üzündə qızın Fatiməyə həyat yoldaşı tapılmayacaqdı.” (“Üsuli-kafi”, c.1, səh. 141, hədis 177.)

10. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Cavadın (ə) kəlamında:

İbn Həmzə imam Cavaddan (ə) belə nəql edir: “Allahın Rəsulu (s) Salman Farsiyə buyurdu: “Ey Salman! Allah-Taala qızım Fatimənin bütün əzalarını hədsiz iman və yəqinlə doldurmuşdur...” (“Əs-saqibu fil-mənaqib”, səh.29, hədis 248.)

11. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hadinin (ə) kəlamında:

İmam Hadi (ə) Allahın Rəsulundan (s) belə nəql edir: “Xanım Fatimənin (s.ə.) “Fatimə” adlandırılmasının səbəbi odur ki, Allah-Taala onu və dostlarını cəhənnəm odundan uzaq saxlayacaqdır.” (“Lisanul-mizan”, c.3, səh.346.)

12. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsən Əskərinin (ə) kəlamında:

İmam Həsən Əskəri (ə) buyurmuşdur: “Biz imamlar Allahın sizin üzərinizdəki höccətləriyik. Bizim höccətimiz isə anamız Fatimədir (s.ə.).” (“Kafi”, c.6, səh.48.)

13. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Zamanın (ə) kəlamında:

İmam Zaman (ə) buyurmuşdur: “Rəsulullahın qızı Fatimə mənə ən gözəl nümunə və örnəkdir.”
(“İsmət aynası” və Peyami-zən” jurnalı.)
maide.az]]> XANIM ZƏHRANIN (S.Ə.) MƏQAMI MƏSUMLARIN KƏLAMLARINDA
Allah Rəsulunun (s) sevimli qızı, ismət və iffət nümunəsi, həzrət Siddiqeyi-Kubra, Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) müsibətli şəhadət günləri “Əyyami-Fatimiyyə” adlanır. O xanımın şəhadəti ilə bağlı iki tarix qeyd olunmuşdur: Cəmadiul-əvvəl ayının 13-ü Peyğəmbərin (s) vəfatından 75 gün sonra Bu münasibətlə Əhli-beyt (ə) ardıcılları qeyd olunan hər iki tarixdə əzadarlıq məclisləri təşkil edir və o həzrətə matəm saxlayırlar. Hər iki tarixdə qeyd olunan əzadarlığa “Əyyami-Fatimiyyə” (Fatimiyyə günləri) deyilir. Biz də bu münasibətlə Əhli-beyt ardıcıllarına başsağlığı veririk.

Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) məqam və fəzilətlərini dərk etmək üçün mütləq məsum rəhbərlərin kəlamlarına müraciət etmək lazımdır. Onların kəlamlarında o xanımın məqamı, kəramət və böyüklüyü aydın görünür:

1. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) kəlamında:

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur: “Meraca getdiyim zaman Cəbrail (ə) məni behiştə daxil edəndə behişt meyvələrindən daddım. Meyvələr nütfəyə döndü. Yerə qayıtdıqdan sonra Xədicə ilə yaxınlıq etdim və Fatimənin nütfəsi yoğruldu. Fatimə insan simasında bir huridir. Behişt qoxusu arzulayanda, onu Fatimədən alıram.”

“Qızım Fatimə (s.ə.) əbədi оlaraq iki dünya qadınlarının хanımıdır. О, mənim cismimin yarısı, gözümün nuru, qəlbimin mеyvəsi və varlığımın ruhudur... Mеhrabda Allah dərgahında ibadətə başladığı vaхt nuru ulduz kimi səma mələkləri üçün parlayar. Bu zaman Allah-Taala mələklərinə buyurar: “Еy mələklər, Mənim hüzurumda ibadət üçün dayanmış kənizlərimin sərvərinə bir tamaşa еdin. Görün, dərgahımda bədəni nеcə əsir. О, bütün varlığı ilə mənə ibadət еdir...”

“Fatimə (s.ə.) İbadət mehrabında dayanarkən müqərrəb mələklərdən yetmiş mini nazil olub, onunla danışarlar. Allah Fatiməni seçdi, pakladı və ona üstünlük verdi.” “Hər kəs Fatiməni sevsə, şübhəsiz, məni sevmiş və məni sevən də, şübhəsiz, Allahı sevmişdir.” “Həqiqətən, Allah Fatimənin razı olması ilə razı olar və qəzəblənməsi ilə qəzəblənər.”

2. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Əlinin (ə) kəlamında:

Nəql olunur ki, imam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən bir neçə gün sonra Peyğəmbəri-Əkrəm (s) imam Əlidən (s): “Fatimə sənə necə zövcədir?” – deyə soruşduqda, imam Əli (ə) belə cavab verir: “Allaha itaət və bəndəçilikdə mənə ən gözəl yardımçıdır.” (Əl-mənaqib”, 3-cü cild, səh.355.)

3. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsənin (ə) kəlamında:

İmam Həsən (ə) anası Fatimə (s.ə.) haqda belə buyurmuşdur: “Bir gecə anamın mehrabda namaz qıldığını gördüm. O, gün doğana qədər rüku və səcdə etdi. Eşidirdim ki, bir-bir kişi və qadınların adlarını çəkərək onları dua edir, özünə isə bir hacət istəmirdi. Soruşdum: “Anacan! Nə üçün başqalarına dua etdin, lakin özünü dua etmədin?” Anam buyurdu: “Oğlum, birinci qonşu, sonra isə (öz) ev(in)! (“Biharul-ənvar”, 45-ci cild, səh.9.)

Həmçinin o həzrət buyrmuşdur: “Dünyada (anam) Fatimədən (s.ə.) abid bir kəs yox idi və o qədər ibadətlə məşğul olurdu ki, ayaqları belə şişirdi.” (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.61.)

4. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hüseynin (ə) kəlamında:

İmam Hüseyn (ə) “Aşura” gecəsi bacısı xanım Zeynəbin (s.ə.) taqətsizliyini gördükdə, ona təsəlli verərək keçmişdə nəsil-nəcabətinin başına gəlmiş ağır hadisələri, o cümlədən, anası Fatimənin (s.ə.) çətin günlərini xatırlayaraq buyurmuşdur: “Anam Fatimə məndən yaxşı idi, amma o da dünyada qalmadı.”(“Əl-kamilu fit-tarix”, 2-ci cild, səh.559.)

Digər bir rəvayətdə o həzrətin belə buyurduğu nəql olunur: “Bir gün Allahın Rəsulu (s) Ümmü-Sələmənin evində ikən, Sərsail adlı mələk o həzrətə nazil olub deyir: “Nuru nurla evləndir!” Allahın Rəsulu (s) “Kimi kimlə evləndirim?” – deyə soruşduqda, Sərsail deyir: “Qızın Fatiməni (s) Əli ibn Əbu Taliblə (ə)!” Ondan sonra Allahın Rəsulu (s) Cəbrail, Mikail və Sərsailin hüzurunda Fatiməni (s.ə.) Əli (ə) ilə evləndirir. (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.213, hədis 31.)

5. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Səccadın (ə) kəlamında:

İmam Səccad (ə) buyurmuşdur: “Qiyamət günü xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) məhşər səhrasına daxil olduğu zaman, belə bir nida eşidilər: “Əhli-beytə (ə) məhəbbət bəsləyənlərdən başqa, hamılıqla başınızı aşağı dikin (ki, Fatimə (s.ə.) gəlir). Budur Mühəmmədin (s) qızı Fatimə!” Xanım Fatimə (s.ə.) və onunla birgə olanlar behiştə doğru hərəkət edərlər. Allah-Taala bir mələyi onun hüzuruna göndərib deyər: “Nə istəyirsənsə, Məndən istə!” Xanım Fatimə (s.ə.) ərz edər: “İlahi! Mənim istəyim odur ki, mənə və övladlarıma yardımçı olanları əfv et.” (Əvalimul-ülum”, 11-ci cild, səh.2, hədis: 1779-1780.)

6. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Baqirin (ə) kəlamında:

İmam Baqir (ə) Cabirə buyurmuşdur: “Qiyamət günü Cəbrail belə nida edər: “Xüveylidin qızı Xədicə haradadır? İmranın qızı Məryəm, Müzahimin qızı Asiyə və Musanın bacısı Ümmü-Gülsüm haradadır?” Onlar ayağa qalxarlar... Allah-Taala buyurar: “Ey əhli-məhşər! Bu gün Mühəmməd, Əli, Həsən, Hüseyn və Fatiməyə kəramət bağışladım. Başlarınızı aşağı dikin və gözlərinizi yumun ki, Fatimə behiştə daxil olmaq istəyir.” Ondan sonraCəbrail behiştdən bir dəvə gətirib xanım Fatiməni (s.ə.) behiştə aparar. Xanım behiştə yaxınlaşdıqda, behiştə daxil olmağa tələsər. Allah-Taala buyurar: “Nə üçün tələsirsən?” Fatimə (s.ə.) deyər: “Belə bir gündə məqamımın tanınmağını istəyirəm.” Allah-Taala buyurar: “Geri qayıt, səni və övladlarını sevən hər bir kəsin əlindən tut və beşhiştə apar!” İmam Baqir (ə) sözünə belə davam etdi: “Ey Cabir, Allaha and olsun! Həmin gün Fatimə (s.ə.) öz şiələri və dostlarını camaatın arasından yaxşı dəni pis dəndən ayıran quş tək ayıracaqdır.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.64.)

7. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Sadiqin (ə) kəlamında:

Müfəzzəl ibn Ömər nəql edir ki, imam Sadiqdən: “Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) necə dünyaya gəldi?” – deyə soruşduqda, o həzrət belə buyurdu: “Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərlə (s) evləndikdən sonra Məkkə qadınları onunla əlaqəni kəsdilər. Heç kim onun yanına getmir, ona salam vermir və hətta qadınlara onunla əlaqə saxlamaq qadağan edilmişdi.

Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı onların bu rəftarından narahat olurdu. Nəhayət, Fatiməyə (s.ə.) hamilə olduğu zaman anasının bətnində onun qəm-qüssəsinə şərik oldu, Fatimə (anasının bətnində ikən) anası ilə danışır, onu səbir və təmkinli olmağa dəvət edirdi. O, anasının yeganə həmdəmi idi. Xədicə (s.ə.) övladı ilə danışdığını Peyğəmbərdən (s.ə.) gizlətsə də, bir gün Həzrət otağa daxil olanda Xədicənin (s.ə.) öz bətnindəki övladı ilə danışdığını gördü. Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərin (s): “Səninlə danışan kim idi?” – sualına belə cavab verdi: “Bətnimdəki uşaq!” Peyğəmbər (s) buyurdu: “Cəbrail mənə xəbər verib ki, bu körpə, qızdır, özü də pak və mübarəkdir. Allah-Taala nəslimi onun vasitəsilə davam etdirəcək. Bu ümmətin rəhbərləri onun nəslindən vücuda gələcək və onlar vəhy kəsildikdən sonra Allahın yer üzündə xəlifələri olacaq.” (“Biharul-ənvar”, c.16, səh.79. )

İmam Sadiq (s) başqa bir hədisdə buyurmuşdur: “Fatimənin “Fatimə” adlandırlmasının səbəbi odur ki, insanlar onun həqiqətini dərk etməkdən acizdirlər.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.65, hədis 580.)

8. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Kazimin (ə) kəlamında:

İmam Kazim (ə) buyurmuşdur: “Həqiqətən, Fatimə (s.ə.) düzdanışan və şəhiddir.” (“Miratul-üqul”, c.5, səh.315.)

9. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Rzanın (ə) kəlamında:

İmam Rza (ə) məsum ata-babalarından Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) belə buyurduğunu nəql etmişdir: “İmam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən sonra Allah-Taala buyurdu: “Əgər Əlini yaratmasaydım, yer üzündə qızın Fatiməyə həyat yoldaşı tapılmayacaqdı.” (“Üsuli-kafi”, c.1, səh. 141, hədis 177.)

10. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Cavadın (ə) kəlamında:

İbn Həmzə imam Cavaddan (ə) belə nəql edir: “Allahın Rəsulu (s) Salman Farsiyə buyurdu: “Ey Salman! Allah-Taala qızım Fatimənin bütün əzalarını hədsiz iman və yəqinlə doldurmuşdur...” (“Əs-saqibu fil-mənaqib”, səh.29, hədis 248.)

11. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hadinin (ə) kəlamında:

İmam Hadi (ə) Allahın Rəsulundan (s) belə nəql edir: “Xanım Fatimənin (s.ə.) “Fatimə” adlandırılmasının səbəbi odur ki, Allah-Taala onu və dostlarını cəhənnəm odundan uzaq saxlayacaqdır.” (“Lisanul-mizan”, c.3, səh.346.)

12. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsən Əskərinin (ə) kəlamında:

İmam Həsən Əskəri (ə) buyurmuşdur: “Biz imamlar Allahın sizin üzərinizdəki höccətləriyik. Bizim höccətimiz isə anamız Fatimədir (s.ə.).” (“Kafi”, c.6, səh.48.)

13. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Zamanın (ə) kəlamında:

İmam Zaman (ə) buyurmuşdur: “Rəsulullahın qızı Fatimə mənə ən gözəl nümunə və örnəkdir.”
(“İsmət aynası” və Peyami-zən” jurnalı.)
maide.az ]]> XANIM ZƏHRANIN (S.Ə.) MƏQAMI MƏSUMLARIN KƏLAMLARINDA
Allah Rəsulunun (s) sevimli qızı, ismət və iffət nümunəsi, həzrət Siddiqeyi-Kubra, Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) müsibətli şəhadət günləri “Əyyami-Fatimiyyə” adlanır. O xanımın şəhadəti ilə bağlı iki tarix qeyd olunmuşdur: Cəmadiul-əvvəl ayının 13-ü Peyğəmbərin (s) vəfatından 75 gün sonra Bu münasibətlə Əhli-beyt (ə) ardıcılları qeyd olunan hər iki tarixdə əzadarlıq məclisləri təşkil edir və o həzrətə matəm saxlayırlar. Hər iki tarixdə qeyd olunan əzadarlığa “Əyyami-Fatimiyyə” (Fatimiyyə günləri) deyilir. Biz də bu münasibətlə Əhli-beyt ardıcıllarına başsağlığı veririk.

Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə.) məqam və fəzilətlərini dərk etmək üçün mütləq məsum rəhbərlərin kəlamlarına müraciət etmək lazımdır. Onların kəlamlarında o xanımın məqamı, kəramət və böyüklüyü aydın görünür:

1. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) kəlamında:

Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur: “Meraca getdiyim zaman Cəbrail (ə) məni behiştə daxil edəndə behişt meyvələrindən daddım. Meyvələr nütfəyə döndü. Yerə qayıtdıqdan sonra Xədicə ilə yaxınlıq etdim və Fatimənin nütfəsi yoğruldu. Fatimə insan simasında bir huridir. Behişt qoxusu arzulayanda, onu Fatimədən alıram.”

“Qızım Fatimə (s.ə.) əbədi оlaraq iki dünya qadınlarının хanımıdır. О, mənim cismimin yarısı, gözümün nuru, qəlbimin mеyvəsi və varlığımın ruhudur... Mеhrabda Allah dərgahında ibadətə başladığı vaхt nuru ulduz kimi səma mələkləri üçün parlayar. Bu zaman Allah-Taala mələklərinə buyurar: “Еy mələklər, Mənim hüzurumda ibadət üçün dayanmış kənizlərimin sərvərinə bir tamaşa еdin. Görün, dərgahımda bədəni nеcə əsir. О, bütün varlığı ilə mənə ibadət еdir...”

“Fatimə (s.ə.) İbadət mehrabında dayanarkən müqərrəb mələklərdən yetmiş mini nazil olub, onunla danışarlar. Allah Fatiməni seçdi, pakladı və ona üstünlük verdi.” “Hər kəs Fatiməni sevsə, şübhəsiz, məni sevmiş və məni sevən də, şübhəsiz, Allahı sevmişdir.” “Həqiqətən, Allah Fatimənin razı olması ilə razı olar və qəzəblənməsi ilə qəzəblənər.”

2. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Əlinin (ə) kəlamında:

Nəql olunur ki, imam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən bir neçə gün sonra Peyğəmbəri-Əkrəm (s) imam Əlidən (s): “Fatimə sənə necə zövcədir?” – deyə soruşduqda, imam Əli (ə) belə cavab verir: “Allaha itaət və bəndəçilikdə mənə ən gözəl yardımçıdır.” (Əl-mənaqib”, 3-cü cild, səh.355.)

3. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsənin (ə) kəlamında:

İmam Həsən (ə) anası Fatimə (s.ə.) haqda belə buyurmuşdur: “Bir gecə anamın mehrabda namaz qıldığını gördüm. O, gün doğana qədər rüku və səcdə etdi. Eşidirdim ki, bir-bir kişi və qadınların adlarını çəkərək onları dua edir, özünə isə bir hacət istəmirdi. Soruşdum: “Anacan! Nə üçün başqalarına dua etdin, lakin özünü dua etmədin?” Anam buyurdu: “Oğlum, birinci qonşu, sonra isə (öz) ev(in)! (“Biharul-ənvar”, 45-ci cild, səh.9.)

Həmçinin o həzrət buyrmuşdur: “Dünyada (anam) Fatimədən (s.ə.) abid bir kəs yox idi və o qədər ibadətlə məşğul olurdu ki, ayaqları belə şişirdi.” (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.61.)

4. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hüseynin (ə) kəlamında:

İmam Hüseyn (ə) “Aşura” gecəsi bacısı xanım Zeynəbin (s.ə.) taqətsizliyini gördükdə, ona təsəlli verərək keçmişdə nəsil-nəcabətinin başına gəlmiş ağır hadisələri, o cümlədən, anası Fatimənin (s.ə.) çətin günlərini xatırlayaraq buyurmuşdur: “Anam Fatimə məndən yaxşı idi, amma o da dünyada qalmadı.”(“Əl-kamilu fit-tarix”, 2-ci cild, səh.559.)

Digər bir rəvayətdə o həzrətin belə buyurduğu nəql olunur: “Bir gün Allahın Rəsulu (s) Ümmü-Sələmənin evində ikən, Sərsail adlı mələk o həzrətə nazil olub deyir: “Nuru nurla evləndir!” Allahın Rəsulu (s) “Kimi kimlə evləndirim?” – deyə soruşduqda, Sərsail deyir: “Qızın Fatiməni (s) Əli ibn Əbu Taliblə (ə)!” Ondan sonra Allahın Rəsulu (s) Cəbrail, Mikail və Sərsailin hüzurunda Fatiməni (s.ə.) Əli (ə) ilə evləndirir. (“Biharul-ənvar”, 43-cü cild, səh.213, hədis 31.)

5. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Səccadın (ə) kəlamında:

İmam Səccad (ə) buyurmuşdur: “Qiyamət günü xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) məhşər səhrasına daxil olduğu zaman, belə bir nida eşidilər: “Əhli-beytə (ə) məhəbbət bəsləyənlərdən başqa, hamılıqla başınızı aşağı dikin (ki, Fatimə (s.ə.) gəlir). Budur Mühəmmədin (s) qızı Fatimə!” Xanım Fatimə (s.ə.) və onunla birgə olanlar behiştə doğru hərəkət edərlər. Allah-Taala bir mələyi onun hüzuruna göndərib deyər: “Nə istəyirsənsə, Məndən istə!” Xanım Fatimə (s.ə.) ərz edər: “İlahi! Mənim istəyim odur ki, mənə və övladlarıma yardımçı olanları əfv et.” (Əvalimul-ülum”, 11-ci cild, səh.2, hədis: 1779-1780.)

6. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Baqirin (ə) kəlamında:

İmam Baqir (ə) Cabirə buyurmuşdur: “Qiyamət günü Cəbrail belə nida edər: “Xüveylidin qızı Xədicə haradadır? İmranın qızı Məryəm, Müzahimin qızı Asiyə və Musanın bacısı Ümmü-Gülsüm haradadır?” Onlar ayağa qalxarlar... Allah-Taala buyurar: “Ey əhli-məhşər! Bu gün Mühəmməd, Əli, Həsən, Hüseyn və Fatiməyə kəramət bağışladım. Başlarınızı aşağı dikin və gözlərinizi yumun ki, Fatimə behiştə daxil olmaq istəyir.” Ondan sonraCəbrail behiştdən bir dəvə gətirib xanım Fatiməni (s.ə.) behiştə aparar. Xanım behiştə yaxınlaşdıqda, behiştə daxil olmağa tələsər. Allah-Taala buyurar: “Nə üçün tələsirsən?” Fatimə (s.ə.) deyər: “Belə bir gündə məqamımın tanınmağını istəyirəm.” Allah-Taala buyurar: “Geri qayıt, səni və övladlarını sevən hər bir kəsin əlindən tut və beşhiştə apar!” İmam Baqir (ə) sözünə belə davam etdi: “Ey Cabir, Allaha and olsun! Həmin gün Fatimə (s.ə.) öz şiələri və dostlarını camaatın arasından yaxşı dəni pis dəndən ayıran quş tək ayıracaqdır.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.64.)

7. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Sadiqin (ə) kəlamında:

Müfəzzəl ibn Ömər nəql edir ki, imam Sadiqdən: “Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) necə dünyaya gəldi?” – deyə soruşduqda, o həzrət belə buyurdu: “Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərlə (s) evləndikdən sonra Məkkə qadınları onunla əlaqəni kəsdilər. Heç kim onun yanına getmir, ona salam vermir və hətta qadınlara onunla əlaqə saxlamaq qadağan edilmişdi.

Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı onların bu rəftarından narahat olurdu. Nəhayət, Fatiməyə (s.ə.) hamilə olduğu zaman anasının bətnində onun qəm-qüssəsinə şərik oldu, Fatimə (anasının bətnində ikən) anası ilə danışır, onu səbir və təmkinli olmağa dəvət edirdi. O, anasının yeganə həmdəmi idi. Xədicə (s.ə.) övladı ilə danışdığını Peyğəmbərdən (s.ə.) gizlətsə də, bir gün Həzrət otağa daxil olanda Xədicənin (s.ə.) öz bətnindəki övladı ilə danışdığını gördü. Xədicə (s.ə.) Peyğəmbərin (s): “Səninlə danışan kim idi?” – sualına belə cavab verdi: “Bətnimdəki uşaq!” Peyğəmbər (s) buyurdu: “Cəbrail mənə xəbər verib ki, bu körpə, qızdır, özü də pak və mübarəkdir. Allah-Taala nəslimi onun vasitəsilə davam etdirəcək. Bu ümmətin rəhbərləri onun nəslindən vücuda gələcək və onlar vəhy kəsildikdən sonra Allahın yer üzündə xəlifələri olacaq.” (“Biharul-ənvar”, c.16, səh.79. )

İmam Sadiq (s) başqa bir hədisdə buyurmuşdur: “Fatimənin “Fatimə” adlandırlmasının səbəbi odur ki, insanlar onun həqiqətini dərk etməkdən acizdirlər.” (“Biharul-ənvar”, c.43, səh.65, hədis 580.)

8. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Kazimin (ə) kəlamında:

İmam Kazim (ə) buyurmuşdur: “Həqiqətən, Fatimə (s.ə.) düzdanışan və şəhiddir.” (“Miratul-üqul”, c.5, səh.315.)

9. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Rzanın (ə) kəlamında:

İmam Rza (ə) məsum ata-babalarından Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) belə buyurduğunu nəql etmişdir: “İmam Əli (ə) ilə xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) evləndikdən sonra Allah-Taala buyurdu: “Əgər Əlini yaratmasaydım, yer üzündə qızın Fatiməyə həyat yoldaşı tapılmayacaqdı.” (“Üsuli-kafi”, c.1, səh. 141, hədis 177.)

10. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Cavadın (ə) kəlamında:

İbn Həmzə imam Cavaddan (ə) belə nəql edir: “Allahın Rəsulu (s) Salman Farsiyə buyurdu: “Ey Salman! Allah-Taala qızım Fatimənin bütün əzalarını hədsiz iman və yəqinlə doldurmuşdur...” (“Əs-saqibu fil-mənaqib”, səh.29, hədis 248.)

11. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Hadinin (ə) kəlamında:

İmam Hadi (ə) Allahın Rəsulundan (s) belə nəql edir: “Xanım Fatimənin (s.ə.) “Fatimə” adlandırılmasının səbəbi odur ki, Allah-Taala onu və dostlarını cəhənnəm odundan uzaq saxlayacaqdır.” (“Lisanul-mizan”, c.3, səh.346.)

12. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Həsən Əskərinin (ə) kəlamında:

İmam Həsən Əskəri (ə) buyurmuşdur: “Biz imamlar Allahın sizin üzərinizdəki höccətləriyik. Bizim höccətimiz isə anamız Fatimədir (s.ə.).” (“Kafi”, c.6, səh.48.)

13. Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.) imam Zamanın (ə) kəlamında:

İmam Zaman (ə) buyurmuşdur: “Rəsulullahın qızı Fatimə mənə ən gözəl nümunə və örnəkdir.”
(“İsmət aynası” və Peyami-zən” jurnalı.)
maide.az ]]> İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı. https://imameli.az/ehli-beyt/716-mam-srincf-tapr.html https://imameli.az/ehli-beyt/716-mam-srincf-tapr.html imameli.az Sun, 10 Jun 2018 13:53:38 +0400 İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

Burada kiçik qeyb dövründə İmam Zamandan (əc.f) gəlmiş üç fərman və əmri qeyd edirik.

1-Təqlid:
-"Baş verən (yeni) hadisələrdə (və ya qarşıya çıxan yeni məsələlərdə)bizim hədisləri rəvayət edənlərə (müctəhidlərə) müraciət edin,onlar mənim tərəfimdən sizə höccəti (İlahi hökmləri) tamamlayanlardır,mən də onlara Allahın höccətiyəm"
⚡️Əlbəttə,fəqət şəriət hökmlərində müraciət olunmalıdır,çünki dinin əsaslarında təqlid etmək caiz(icazəli) deyildir.

2-Zuhurun tezləşməsi üçün dua etmək:
-"Mənim zühurumun tezləşməsi üçün çoxlu dua edin"
Yəni hər gün,hər gecə,hər namazdan sonra,hər namazdan əvvəl,əzadarlıq məclislərində,Həccdə,Ümrədə və s.Bu bir uğurdur ki,bəzi şəxslərə nəsib olub.Camaatın çoxu qafildir(xəbərsizdir),dünyanın ardıncadırlar.

3-O Həzrəti ziyarət etmək:
-O Həzrətin əmrlərindən biri "Ali-Yasin" ziyarətini oxumaqdır.Həzrət əvvəldə buyurur:" Nə Onun(Allahın) əmrini dərk edirsiniz və nə Onun vəlilərindən qəbul edirsiniz".Bizim vasitəmizlə Allaha və bizə üz tutmaq istədikdə Allahın buyurduğu kimi deyin:"Səlamun əla Ali-Yasin..."]]> İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

Burada kiçik qeyb dövründə İmam Zamandan (əc.f) gəlmiş üç fərman və əmri qeyd edirik.

1-Təqlid:
-"Baş verən (yeni) hadisələrdə (və ya qarşıya çıxan yeni məsələlərdə)bizim hədisləri rəvayət edənlərə (müctəhidlərə) müraciət edin,onlar mənim tərəfimdən sizə höccəti (İlahi hökmləri) tamamlayanlardır,mən də onlara Allahın höccətiyəm"
⚡️Əlbəttə,fəqət şəriət hökmlərində müraciət olunmalıdır,çünki dinin əsaslarında təqlid etmək caiz(icazəli) deyildir.

2-Zuhurun tezləşməsi üçün dua etmək:
-"Mənim zühurumun tezləşməsi üçün çoxlu dua edin"
Yəni hər gün,hər gecə,hər namazdan sonra,hər namazdan əvvəl,əzadarlıq məclislərində,Həccdə,Ümrədə və s.Bu bir uğurdur ki,bəzi şəxslərə nəsib olub.Camaatın çoxu qafildir(xəbərsizdir),dünyanın ardıncadırlar.

3-O Həzrəti ziyarət etmək:
-O Həzrətin əmrlərindən biri "Ali-Yasin" ziyarətini oxumaqdır.Həzrət əvvəldə buyurur:" Nə Onun(Allahın) əmrini dərk edirsiniz və nə Onun vəlilərindən qəbul edirsiniz".Bizim vasitəmizlə Allaha və bizə üz tutmaq istədikdə Allahın buyurduğu kimi deyin:"Səlamun əla Ali-Yasin..." ]]> İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

İmam Əsrin(əc.f) üç tapşırığı.

Burada kiçik qeyb dövründə İmam Zamandan (əc.f) gəlmiş üç fərman və əmri qeyd edirik.

1-Təqlid:
-"Baş verən (yeni) hadisələrdə (və ya qarşıya çıxan yeni məsələlərdə)bizim hədisləri rəvayət edənlərə (müctəhidlərə) müraciət edin,onlar mənim tərəfimdən sizə höccəti (İlahi hökmləri) tamamlayanlardır,mən də onlara Allahın höccətiyəm"
⚡️Əlbəttə,fəqət şəriət hökmlərində müraciət olunmalıdır,çünki dinin əsaslarında təqlid etmək caiz(icazəli) deyildir.

2-Zuhurun tezləşməsi üçün dua etmək:
-"Mənim zühurumun tezləşməsi üçün çoxlu dua edin"
Yəni hər gün,hər gecə,hər namazdan sonra,hər namazdan əvvəl,əzadarlıq məclislərində,Həccdə,Ümrədə və s.Bu bir uğurdur ki,bəzi şəxslərə nəsib olub.Camaatın çoxu qafildir(xəbərsizdir),dünyanın ardıncadırlar.

3-O Həzrəti ziyarət etmək:
-O Həzrətin əmrlərindən biri "Ali-Yasin" ziyarətini oxumaqdır.Həzrət əvvəldə buyurur:" Nə Onun(Allahın) əmrini dərk edirsiniz və nə Onun vəlilərindən qəbul edirsiniz".Bizim vasitəmizlə Allaha və bizə üz tutmaq istədikdə Allahın buyurduğu kimi deyin:"Səlamun əla Ali-Yasin..." ]]> Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi. https://imameli.az/ehli-beyt/714-xsty-aparlan-hdiyy-qarlnda-behit-mjdsi.html https://imameli.az/ehli-beyt/714-xsty-aparlan-hdiyy-qarlnda-behit-mjdsi.html imameli.az Sun, 10 Jun 2018 12:55:04 +0400 Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.
Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.

Sağlamlıq və xəstəlik insanların imtahan edildikləri iki mühüm xüsusiyyətdir. İnsanların hər yaşda mübtəla ola biləcəyi müxtəlif xəstəliklər vardır. Xəstəlik üzüntü və kədər mənbəyidir. Belə vəziyyətdə insan, xanımını, dostunu və qohumlarını yanında görmək, onların şirin söz və köməyi ilə təsəlli tapmaq istəyər. Hətta sağlığında itirib axtarmadığı insanların belə, onu ziyarət edib halını və əhvalını soruşmasını gözləyər. Gəlmədikləri təqdirdə isə çox kədərlənər. Ona görə də Allah Rəsulu xəstə ziyarəti kimi insanları bir-birinə yaxınlaşdıran ictimai ibadətləri bütün insanlara əmr etmişdir. Xəstə ilə görüşməyin isə özünəməxsus qaydaları vardır, hər bir müsəlman onlara riayət etməlidir. Bu qaydalardan ən başlıcası xəstəyə hədiyyə aparmaqdır.
İmam Sadiqin (ə) dostlarından bir neçəsi xəstə bir möminin görüşünə gedirdilər. Yolda İmam Sadiqlə (ə) rastlaşdılar. İmam buyurdu:
- Hara gedirsiniz?
Dedilər:
- Mömin qardaşlarımızdan biri xəstələnib. Biz də onun görüşünə gedirik.
İmam söylədi:
- Özünüzlə xəstə üçün alma, heyva, düyü, ətir və yaxud xoş iy verən ağac parçası kimi bir hədiyyə aparırsınızmı?
Onlar dedilər:
- Xeyr.
Həzrət buyurdu:
- Məgər hədiyyənin xəstəyə necə güclü təsir bağışladığını bilmirsinizmi?
Peyğəmbər (s) xəstəyə hədiyyə aparmaq haqda buyurur: «Kim xəstəyə sevdiyi yeməyi gətirərsə, Allah da ona behişt meyvələri verər.»
Xəstə yanında əyləşməyin qaydası.
Əziz Peyğəmbərimiz (s) buyurur ki, xəstələrin görüşünə gedin, dəfn mərasimində iştirak edin, çünki bu iş axirəti sizin yadınıza salır. Xəstə üçün dua edib deyin: «İlahi! Ona şəfa ver, öz dərmanınla onun dərdinə əlac elə, bəlanı ondan uzaqlaşdır.»
Həmçinin buyurulur ki, din qardaşlarınızın görüşünə getdikdə onun (tezliklə xəstəlikdən sağalması) üçün dua edin. Xəstənin də sizi dua etməsini ondan (xəstədən) xahiş edin, çünki xəstənin duası mələyin duası kimidir.

Ruhi möhkəmlik❗
Xəstə ilə görüş qaydalarından biri də söhbət zamanı ona ürək-dirək verib ruh yüksəkliyi yaratmaq, tezliklə sağalacaqsan, Allah sənə tezliklə şəfa verər kimi təskinlikverici sözlər deməklə ona təsəlli verməkdir, çünki bəzi adamlar xəstələnən zaman bunu həyatlarının sonu bilib ruh düşgünlüyünə qapılırlar, buna görə də onları ümidvar etmək lazımdır.
Bu barədə Peyğəmbər (s) də buyurur: «Xəstə ilə görüşdükdə ona ümid verin. Bu, insanın müqəddəratını həll edib ölümünə mane olmasa da, xəstənin qəlbini sakitləşdirir.»

Görüşün qısaldılması.
Xəstə ilə görüş zamanı riayət olunması lazım olan incəliklərdən biri də görüşün qısaldılmasıdır. Xəstə özü razılıq verdikdə isə vaxtı uzatmaq da olar.
Əmirəl-möminin (ə) buyurur: «Xəstənin görüşünə gələnlər arasında xəstənin öz razılığı ilə çox oturanlardan başqa, az oturanlar daha çox savab qazanır.»
Xüsusən, bəziləri nadanlıq və ya başqa səbəblər üzündənmi xəstəni o qədər yorur ki, onun görüşü yataqdakını xəstəlikdən daha çox narahat edir.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «....Nadanın və ya axmağın görüşü xəstə üçün xəstəlikdən də betərdir. Görüşdə az oturanlar daha çox savab qazanırlar.»

Tam görüş.
Xəstə ilə görüşərkən onunla davranma qaydasına da ciddi fikir verib, mehriban və səmimi olmaq lazımdır. Bu barədə də bir çox hədislər nəql olunmuşdur.
Peyğəmbər (s) buyurur: «Əlini xəstənin bədəni üzərinə qoyub halını soruşmaq kamil görüşdür. Ən kamil salamlaşmaq isə bir-birinin əlini sıxmaqdır.»
Əmrəl-möminin də buyurur ki, kamil görüş odur ki, görüşə gələn şəxs əlini xəstənin əllərinin üstünə və ya alnına qoysun: «Əlini xəstənin əllərinin üstünə qoymaq və tez də qalxıb getmək ən yaxşı görüşdür.»
Qonaqlıq fikrində olmamaq.
Xəstənin görüşünə getmək özünün ona qarşı mehribanlığını bildirərək, qardaşlıq haqqını verib və savab qazanmaq olduğundan görüşə gələn şəxs qonaqlıq fikrində olmamalıdır, çünki xəstə özü xəstəliyə düçar olmuş, ailəsi isə qulluğunda dayanmışdır. Onlara artıq yük olmaqdan çəkinin. Buna görə də Peyğəmbər (s) xəstə yanında bir şey yeməyi yasaq etmişdir, çünki bu, savabın itməsinə səbəb olur.]]> Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.
Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.

Sağlamlıq və xəstəlik insanların imtahan edildikləri iki mühüm xüsusiyyətdir. İnsanların hər yaşda mübtəla ola biləcəyi müxtəlif xəstəliklər vardır. Xəstəlik üzüntü və kədər mənbəyidir. Belə vəziyyətdə insan, xanımını, dostunu və qohumlarını yanında görmək, onların şirin söz və köməyi ilə təsəlli tapmaq istəyər. Hətta sağlığında itirib axtarmadığı insanların belə, onu ziyarət edib halını və əhvalını soruşmasını gözləyər. Gəlmədikləri təqdirdə isə çox kədərlənər. Ona görə də Allah Rəsulu xəstə ziyarəti kimi insanları bir-birinə yaxınlaşdıran ictimai ibadətləri bütün insanlara əmr etmişdir. Xəstə ilə görüşməyin isə özünəməxsus qaydaları vardır, hər bir müsəlman onlara riayət etməlidir. Bu qaydalardan ən başlıcası xəstəyə hədiyyə aparmaqdır.
İmam Sadiqin (ə) dostlarından bir neçəsi xəstə bir möminin görüşünə gedirdilər. Yolda İmam Sadiqlə (ə) rastlaşdılar. İmam buyurdu:
- Hara gedirsiniz?
Dedilər:
- Mömin qardaşlarımızdan biri xəstələnib. Biz də onun görüşünə gedirik.
İmam söylədi:
- Özünüzlə xəstə üçün alma, heyva, düyü, ətir və yaxud xoş iy verən ağac parçası kimi bir hədiyyə aparırsınızmı?
Onlar dedilər:
- Xeyr.
Həzrət buyurdu:
- Məgər hədiyyənin xəstəyə necə güclü təsir bağışladığını bilmirsinizmi?
Peyğəmbər (s) xəstəyə hədiyyə aparmaq haqda buyurur: «Kim xəstəyə sevdiyi yeməyi gətirərsə, Allah da ona behişt meyvələri verər.»
Xəstə yanında əyləşməyin qaydası.
Əziz Peyğəmbərimiz (s) buyurur ki, xəstələrin görüşünə gedin, dəfn mərasimində iştirak edin, çünki bu iş axirəti sizin yadınıza salır. Xəstə üçün dua edib deyin: «İlahi! Ona şəfa ver, öz dərmanınla onun dərdinə əlac elə, bəlanı ondan uzaqlaşdır.»
Həmçinin buyurulur ki, din qardaşlarınızın görüşünə getdikdə onun (tezliklə xəstəlikdən sağalması) üçün dua edin. Xəstənin də sizi dua etməsini ondan (xəstədən) xahiş edin, çünki xəstənin duası mələyin duası kimidir.

Ruhi möhkəmlik❗
Xəstə ilə görüş qaydalarından biri də söhbət zamanı ona ürək-dirək verib ruh yüksəkliyi yaratmaq, tezliklə sağalacaqsan, Allah sənə tezliklə şəfa verər kimi təskinlikverici sözlər deməklə ona təsəlli verməkdir, çünki bəzi adamlar xəstələnən zaman bunu həyatlarının sonu bilib ruh düşgünlüyünə qapılırlar, buna görə də onları ümidvar etmək lazımdır.
Bu barədə Peyğəmbər (s) də buyurur: «Xəstə ilə görüşdükdə ona ümid verin. Bu, insanın müqəddəratını həll edib ölümünə mane olmasa da, xəstənin qəlbini sakitləşdirir.»

Görüşün qısaldılması.
Xəstə ilə görüş zamanı riayət olunması lazım olan incəliklərdən biri də görüşün qısaldılmasıdır. Xəstə özü razılıq verdikdə isə vaxtı uzatmaq da olar.
Əmirəl-möminin (ə) buyurur: «Xəstənin görüşünə gələnlər arasında xəstənin öz razılığı ilə çox oturanlardan başqa, az oturanlar daha çox savab qazanır.»
Xüsusən, bəziləri nadanlıq və ya başqa səbəblər üzündənmi xəstəni o qədər yorur ki, onun görüşü yataqdakını xəstəlikdən daha çox narahat edir.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «....Nadanın və ya axmağın görüşü xəstə üçün xəstəlikdən də betərdir. Görüşdə az oturanlar daha çox savab qazanırlar.»

Tam görüş.
Xəstə ilə görüşərkən onunla davranma qaydasına da ciddi fikir verib, mehriban və səmimi olmaq lazımdır. Bu barədə də bir çox hədislər nəql olunmuşdur.
Peyğəmbər (s) buyurur: «Əlini xəstənin bədəni üzərinə qoyub halını soruşmaq kamil görüşdür. Ən kamil salamlaşmaq isə bir-birinin əlini sıxmaqdır.»
Əmrəl-möminin də buyurur ki, kamil görüş odur ki, görüşə gələn şəxs əlini xəstənin əllərinin üstünə və ya alnına qoysun: «Əlini xəstənin əllərinin üstünə qoymaq və tez də qalxıb getmək ən yaxşı görüşdür.»
Qonaqlıq fikrində olmamaq.
Xəstənin görüşünə getmək özünün ona qarşı mehribanlığını bildirərək, qardaşlıq haqqını verib və savab qazanmaq olduğundan görüşə gələn şəxs qonaqlıq fikrində olmamalıdır, çünki xəstə özü xəstəliyə düçar olmuş, ailəsi isə qulluğunda dayanmışdır. Onlara artıq yük olmaqdan çəkinin. Buna görə də Peyğəmbər (s) xəstə yanında bir şey yeməyi yasaq etmişdir, çünki bu, savabın itməsinə səbəb olur. ]]> Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.
Xəstəyə aparılan hədiyyə qarşılığında behişt müjdəsi.

Sağlamlıq və xəstəlik insanların imtahan edildikləri iki mühüm xüsusiyyətdir. İnsanların hər yaşda mübtəla ola biləcəyi müxtəlif xəstəliklər vardır. Xəstəlik üzüntü və kədər mənbəyidir. Belə vəziyyətdə insan, xanımını, dostunu və qohumlarını yanında görmək, onların şirin söz və köməyi ilə təsəlli tapmaq istəyər. Hətta sağlığında itirib axtarmadığı insanların belə, onu ziyarət edib halını və əhvalını soruşmasını gözləyər. Gəlmədikləri təqdirdə isə çox kədərlənər. Ona görə də Allah Rəsulu xəstə ziyarəti kimi insanları bir-birinə yaxınlaşdıran ictimai ibadətləri bütün insanlara əmr etmişdir. Xəstə ilə görüşməyin isə özünəməxsus qaydaları vardır, hər bir müsəlman onlara riayət etməlidir. Bu qaydalardan ən başlıcası xəstəyə hədiyyə aparmaqdır.
İmam Sadiqin (ə) dostlarından bir neçəsi xəstə bir möminin görüşünə gedirdilər. Yolda İmam Sadiqlə (ə) rastlaşdılar. İmam buyurdu:
- Hara gedirsiniz?
Dedilər:
- Mömin qardaşlarımızdan biri xəstələnib. Biz də onun görüşünə gedirik.
İmam söylədi:
- Özünüzlə xəstə üçün alma, heyva, düyü, ətir və yaxud xoş iy verən ağac parçası kimi bir hədiyyə aparırsınızmı?
Onlar dedilər:
- Xeyr.
Həzrət buyurdu:
- Məgər hədiyyənin xəstəyə necə güclü təsir bağışladığını bilmirsinizmi?
Peyğəmbər (s) xəstəyə hədiyyə aparmaq haqda buyurur: «Kim xəstəyə sevdiyi yeməyi gətirərsə, Allah da ona behişt meyvələri verər.»
Xəstə yanında əyləşməyin qaydası.
Əziz Peyğəmbərimiz (s) buyurur ki, xəstələrin görüşünə gedin, dəfn mərasimində iştirak edin, çünki bu iş axirəti sizin yadınıza salır. Xəstə üçün dua edib deyin: «İlahi! Ona şəfa ver, öz dərmanınla onun dərdinə əlac elə, bəlanı ondan uzaqlaşdır.»
Həmçinin buyurulur ki, din qardaşlarınızın görüşünə getdikdə onun (tezliklə xəstəlikdən sağalması) üçün dua edin. Xəstənin də sizi dua etməsini ondan (xəstədən) xahiş edin, çünki xəstənin duası mələyin duası kimidir.

Ruhi möhkəmlik❗
Xəstə ilə görüş qaydalarından biri də söhbət zamanı ona ürək-dirək verib ruh yüksəkliyi yaratmaq, tezliklə sağalacaqsan, Allah sənə tezliklə şəfa verər kimi təskinlikverici sözlər deməklə ona təsəlli verməkdir, çünki bəzi adamlar xəstələnən zaman bunu həyatlarının sonu bilib ruh düşgünlüyünə qapılırlar, buna görə də onları ümidvar etmək lazımdır.
Bu barədə Peyğəmbər (s) də buyurur: «Xəstə ilə görüşdükdə ona ümid verin. Bu, insanın müqəddəratını həll edib ölümünə mane olmasa da, xəstənin qəlbini sakitləşdirir.»

Görüşün qısaldılması.
Xəstə ilə görüş zamanı riayət olunması lazım olan incəliklərdən biri də görüşün qısaldılmasıdır. Xəstə özü razılıq verdikdə isə vaxtı uzatmaq da olar.
Əmirəl-möminin (ə) buyurur: «Xəstənin görüşünə gələnlər arasında xəstənin öz razılığı ilə çox oturanlardan başqa, az oturanlar daha çox savab qazanır.»
Xüsusən, bəziləri nadanlıq və ya başqa səbəblər üzündənmi xəstəni o qədər yorur ki, onun görüşü yataqdakını xəstəlikdən daha çox narahat edir.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «....Nadanın və ya axmağın görüşü xəstə üçün xəstəlikdən də betərdir. Görüşdə az oturanlar daha çox savab qazanırlar.»

Tam görüş.
Xəstə ilə görüşərkən onunla davranma qaydasına da ciddi fikir verib, mehriban və səmimi olmaq lazımdır. Bu barədə də bir çox hədislər nəql olunmuşdur.
Peyğəmbər (s) buyurur: «Əlini xəstənin bədəni üzərinə qoyub halını soruşmaq kamil görüşdür. Ən kamil salamlaşmaq isə bir-birinin əlini sıxmaqdır.»
Əmrəl-möminin də buyurur ki, kamil görüş odur ki, görüşə gələn şəxs əlini xəstənin əllərinin üstünə və ya alnına qoysun: «Əlini xəstənin əllərinin üstünə qoymaq və tez də qalxıb getmək ən yaxşı görüşdür.»
Qonaqlıq fikrində olmamaq.
Xəstənin görüşünə getmək özünün ona qarşı mehribanlığını bildirərək, qardaşlıq haqqını verib və savab qazanmaq olduğundan görüşə gələn şəxs qonaqlıq fikrində olmamalıdır, çünki xəstə özü xəstəliyə düçar olmuş, ailəsi isə qulluğunda dayanmışdır. Onlara artıq yük olmaqdan çəkinin. Buna görə də Peyğəmbər (s) xəstə yanında bir şey yeməyi yasaq etmişdir, çünki bu, savabın itməsinə səbəb olur. ]]> Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti. https://imameli.az/ehli-beyt/706-cm-gnnd-sahibz-zaman-leyhissalamn-ziyarti.html https://imameli.az/ehli-beyt/706-cm-gnnd-sahibz-zaman-leyhissalamn-ziyarti.html imameli.az Sat, 09 Jun 2018 07:15:16 +0400 Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Həzrət Sahibəz-zaman (ə)-ın məhz cümə günündə zuhur edəcəyinə and içilib. Cümə günü Həzrətə belə ziyarətnamə oxu:
"Əssəlamu ələykə ya huccətəllahi fi ərzih. Əssəlamu ələykə yaəynəllahi fi xəlqih. Əssəlamu ələykə ya nurəllahil-ləzi yəhtədi bihil-muhtədunə və yufərrəcu bihi ənil-muminin. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-muhəzzəbul-xaif. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-vəliyyun-nasih. Əssəlamu ələykə ya səfinətən-nicat. Əssəlamu ələykə ya əynəl-həyat. Əssəlamu ələykə səlləllahu ələykə və əla ali bəytikət-təyyibinət-tahirin. Əssəlamu ələykə əccələllahu ləkə ma vəədəkə minən-nəsri və zuhuril-əmr. Əssəlamu ələykə ya məvlay. Ənə məvlakə arifun biulaikə və uxrak. Ətəqərrəbu iləllahi təala bikə və balin bəytikə vəntəziru zuhurəkə və zuhurəl-həqqi əla yədəyk. Və əsəlullahə ən yusəlliyə əla Muhəmmədin və ali Muhəmmədin və ən yəcələni minəl-muntəzirinə ləkə vət-tabinə vən-nasirinə ləkə əla ədaikə vəl-mustəşhidinə bəynə yədəykə fi cumləti əvliyaik. Ya Məvlayə ya Sahibəz-zəman. Sələvatullahi ələykə və əla ali bəytik. Haza yəvmul -cuməti və huvə yəvmukəl-mutəvəqqəu fihi zuhurukə vəl-fərəcu fihi lil-mumininə əla yədəykə və qətlul-kafirinə bisəyfik. Və ənə ya Məvlayə fihi zəyfukə və caruk. Və əntə ya Məvlayə kərimun min əvladil-kirami və məmurun biz-ziyafəti vəl-icarəti fəəzifni və əcirni. Sələvatullahi ələykə və əla əhli bəytikət-tahirin."
Seyyid ibni Tavus (rəhmətullah əleyh) buyurmuşdur ki, mən bu ziyrəti oxuduqdan sonra Sahibəz-zaman (ə)-a işarə edərək belə deyirəm:
"Nəzilukə həysu muttəcəhət rikabi və zəyfukə həysu kuntu minəl-biladi."
Yəni: "Miniyim hər bir yerə üz gətirsə də mən sənin yanına gəlir və hansı bir şəhərdə olan da sənin qonağınam." Həzrət Sahibəzzaman əleyhissalamın ziyarəti "Əssəlamu ələykə ya Sahibəz-zəman. "Əssəlamu ələykə ya xəlifətər-rəhman. "Əssəlamu ələykə ya şərikəl-Quran. "Əssəlamu ələykə ya qatiəl-burhan. "Əssəlamu ələykə ya imaməl-insi vəl-cann. "Əssəlamu ələykə və əla abaikət-tahirinə və rəhmətullahi və bərəkatuh."]]> Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Həzrət Sahibəz-zaman (ə)-ın məhz cümə günündə zuhur edəcəyinə and içilib. Cümə günü Həzrətə belə ziyarətnamə oxu:
"Əssəlamu ələykə ya huccətəllahi fi ərzih. Əssəlamu ələykə yaəynəllahi fi xəlqih. Əssəlamu ələykə ya nurəllahil-ləzi yəhtədi bihil-muhtədunə və yufərrəcu bihi ənil-muminin. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-muhəzzəbul-xaif. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-vəliyyun-nasih. Əssəlamu ələykə ya səfinətən-nicat. Əssəlamu ələykə ya əynəl-həyat. Əssəlamu ələykə səlləllahu ələykə və əla ali bəytikət-təyyibinət-tahirin. Əssəlamu ələykə əccələllahu ləkə ma vəədəkə minən-nəsri və zuhuril-əmr. Əssəlamu ələykə ya məvlay. Ənə məvlakə arifun biulaikə və uxrak. Ətəqərrəbu iləllahi təala bikə və balin bəytikə vəntəziru zuhurəkə və zuhurəl-həqqi əla yədəyk. Və əsəlullahə ən yusəlliyə əla Muhəmmədin və ali Muhəmmədin və ən yəcələni minəl-muntəzirinə ləkə vət-tabinə vən-nasirinə ləkə əla ədaikə vəl-mustəşhidinə bəynə yədəykə fi cumləti əvliyaik. Ya Məvlayə ya Sahibəz-zəman. Sələvatullahi ələykə və əla ali bəytik. Haza yəvmul -cuməti və huvə yəvmukəl-mutəvəqqəu fihi zuhurukə vəl-fərəcu fihi lil-mumininə əla yədəykə və qətlul-kafirinə bisəyfik. Və ənə ya Məvlayə fihi zəyfukə və caruk. Və əntə ya Məvlayə kərimun min əvladil-kirami və məmurun biz-ziyafəti vəl-icarəti fəəzifni və əcirni. Sələvatullahi ələykə və əla əhli bəytikət-tahirin."
Seyyid ibni Tavus (rəhmətullah əleyh) buyurmuşdur ki, mən bu ziyrəti oxuduqdan sonra Sahibəz-zaman (ə)-a işarə edərək belə deyirəm:
"Nəzilukə həysu muttəcəhət rikabi və zəyfukə həysu kuntu minəl-biladi."
Yəni: "Miniyim hər bir yerə üz gətirsə də mən sənin yanına gəlir və hansı bir şəhərdə olan da sənin qonağınam." Həzrət Sahibəzzaman əleyhissalamın ziyarəti "Əssəlamu ələykə ya Sahibəz-zəman. "Əssəlamu ələykə ya xəlifətər-rəhman. "Əssəlamu ələykə ya şərikəl-Quran. "Əssəlamu ələykə ya qatiəl-burhan. "Əssəlamu ələykə ya imaməl-insi vəl-cann. "Əssəlamu ələykə və əla abaikət-tahirinə və rəhmətullahi və bərəkatuh." ]]> Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Cümə günündə Sahibəz-zaman əleyhissalamın ziyarəti.

Həzrət Sahibəz-zaman (ə)-ın məhz cümə günündə zuhur edəcəyinə and içilib. Cümə günü Həzrətə belə ziyarətnamə oxu:
"Əssəlamu ələykə ya huccətəllahi fi ərzih. Əssəlamu ələykə yaəynəllahi fi xəlqih. Əssəlamu ələykə ya nurəllahil-ləzi yəhtədi bihil-muhtədunə və yufərrəcu bihi ənil-muminin. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-muhəzzəbul-xaif. Əssəlamu ələykə əyyuhəl-vəliyyun-nasih. Əssəlamu ələykə ya səfinətən-nicat. Əssəlamu ələykə ya əynəl-həyat. Əssəlamu ələykə səlləllahu ələykə və əla ali bəytikət-təyyibinət-tahirin. Əssəlamu ələykə əccələllahu ləkə ma vəədəkə minən-nəsri və zuhuril-əmr. Əssəlamu ələykə ya məvlay. Ənə məvlakə arifun biulaikə və uxrak. Ətəqərrəbu iləllahi təala bikə və balin bəytikə vəntəziru zuhurəkə və zuhurəl-həqqi əla yədəyk. Və əsəlullahə ən yusəlliyə əla Muhəmmədin və ali Muhəmmədin və ən yəcələni minəl-muntəzirinə ləkə vət-tabinə vən-nasirinə ləkə əla ədaikə vəl-mustəşhidinə bəynə yədəykə fi cumləti əvliyaik. Ya Məvlayə ya Sahibəz-zəman. Sələvatullahi ələykə və əla ali bəytik. Haza yəvmul -cuməti və huvə yəvmukəl-mutəvəqqəu fihi zuhurukə vəl-fərəcu fihi lil-mumininə əla yədəykə və qətlul-kafirinə bisəyfik. Və ənə ya Məvlayə fihi zəyfukə və caruk. Və əntə ya Məvlayə kərimun min əvladil-kirami və məmurun biz-ziyafəti vəl-icarəti fəəzifni və əcirni. Sələvatullahi ələykə və əla əhli bəytikət-tahirin."
Seyyid ibni Tavus (rəhmətullah əleyh) buyurmuşdur ki, mən bu ziyrəti oxuduqdan sonra Sahibəz-zaman (ə)-a işarə edərək belə deyirəm:
"Nəzilukə həysu muttəcəhət rikabi və zəyfukə həysu kuntu minəl-biladi."
Yəni: "Miniyim hər bir yerə üz gətirsə də mən sənin yanına gəlir və hansı bir şəhərdə olan da sənin qonağınam." Həzrət Sahibəzzaman əleyhissalamın ziyarəti "Əssəlamu ələykə ya Sahibəz-zəman. "Əssəlamu ələykə ya xəlifətər-rəhman. "Əssəlamu ələykə ya şərikəl-Quran. "Əssəlamu ələykə ya qatiəl-burhan. "Əssəlamu ələykə ya imaməl-insi vəl-cann. "Əssəlamu ələykə və əla abaikət-tahirinə və rəhmətullahi və bərəkatuh." ]]> İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri. https://imameli.az/ehli-beyt/702-mam-rzann-ziyartinin-fziltlri.html https://imameli.az/ehli-beyt/702-mam-rzann-ziyartinin-fziltlri.html imameli.az Fri, 08 Jun 2018 14:46:13 +0400 İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

Bütün Məsumların (ə) hərəminə aid olduğu kimi, İmam Rzanın (ə) hərəminin də zirayətinin çox sayda faydası və fəzilətləri vardır. İmamın (ə) hərəmi başdan-başa mənəviyyat ab-havası ilə doludur. Ona tərəf cəzb olan ruhlar o qədər bu mənəviyyatdan təsirlənirlər ki, qəm və qüssəni unudur və İmama (ə) xüsusi diqqət edərlər. (Həvzəh)

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "Mənim bədənimin bir parçası Xorasanda dəfn olunacaqdır. Hər bir qəmgin insan onu ziyarət etsə, Allah Təala qəmini aradan aparar. Onun ziyarətinə tələsən hər bir günahkarın Allah günahını bağışlayar".
İmam Cavad (ə) buyurur: "Hər kim Tusda atamın qəbrini ziyarət edərsə, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Tezliklə zülm üzündən zəhərlə öldürüləcəyəm. Hər kim məni ziyarət etsə o halda ki, haqqımı tanıyar, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

Həzrət (ə) başqa yerdə buyurur: "Hər kim məqbərəmi ziyarət edərsə, Qiyamət günü üç halda onu taparam. Qiyamətin dəhşətindən xilas edərəm. O zaman ki, insanların əməl dəftəri sağ və sol tərəflərindən verilər. Siratdan keçən zaman və tərəzi qarşısında".

İmam Rzadan (ə) nəql olunur ki, buyurub: "Hər kim dostlarımdan məni ziyarət edər o halda ki, haqqımı tanıyar, Qiyamət günü ona şəfaət edərəm".
Həsən ibni Fəzal İmamdan (ə) nəql edir ki, buyurub: "Agah olun ki, hər kim məni qürbətimdə ziyarət edər, mən və atalarım Qiyamət günü onun şəfaətçisi olarıq. O kəsin ki, şəfaətçisi biz olarıq, əgər cin və ins qədər günahı olsa belə, günahları bağışlanmış olar".

Hərəvi nəql edir ki, İmam Rza (ə) Harunun məqbərəsinə daxil olan zaman barmağı ilə onun kənarından xətt çəkir və buyurur: "Bu, məni türbətimdir. Orada dəfn olunacağam. Allah Təala bu yeri Əhli-beyt (ə) davamçılarının gəlib-getdiyi məkan qərar verəcəkdir. Allaha and olsun ki, onlardan hər kim məni ziyarət edər, ya mənə salam verərsə, bizim şəfaətimizə görə Allah tərəfindən bağışlanmağa və mehribançılğa şamil olar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Mən məzlumcasına zəhərlə öldürüləcəyəm.
esselamu_eleykumHarun ər-Rəşidin qəbrinin yanında dəfn olunacağam. Qiyamət günü qəbrimin zəvvarları Allah Təalaya tərəf kəramətlə daxil olacaqlar. Hər mömin ki, məni ziyarət edər, səmadan üzünə su düşərsə və ziyarət yolunda əziyyət çəkərsə, cəsədi cəhənnəm atəşinə haram olar".
İmam Musa (ə) buyurur: "Hər kim oğlumun qəbrini ziyarət edərsə, behişt onundur".

İmam Cavad (ə) buyurur: "Mən o kəsə behişti zəmanət verərəm ki, atamın Tusdakı qəbrini ziyarət edər və onun haqqını tanıyar".
İmam Rza (ə) buyurur: "Hər kim məni qürbətdə ziyarət edər, Allah onu bizimlə məhşur edər. Ali dərəcələrdə bizim rəfiqimiz olar".
Allah Təala bizləri qərib İmamın (ə) zəvvarlarından qərar versin.]]> İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

Bütün Məsumların (ə) hərəminə aid olduğu kimi, İmam Rzanın (ə) hərəminin də zirayətinin çox sayda faydası və fəzilətləri vardır. İmamın (ə) hərəmi başdan-başa mənəviyyat ab-havası ilə doludur. Ona tərəf cəzb olan ruhlar o qədər bu mənəviyyatdan təsirlənirlər ki, qəm və qüssəni unudur və İmama (ə) xüsusi diqqət edərlər. (Həvzəh)

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "Mənim bədənimin bir parçası Xorasanda dəfn olunacaqdır. Hər bir qəmgin insan onu ziyarət etsə, Allah Təala qəmini aradan aparar. Onun ziyarətinə tələsən hər bir günahkarın Allah günahını bağışlayar".
İmam Cavad (ə) buyurur: "Hər kim Tusda atamın qəbrini ziyarət edərsə, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Tezliklə zülm üzündən zəhərlə öldürüləcəyəm. Hər kim məni ziyarət etsə o halda ki, haqqımı tanıyar, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

Həzrət (ə) başqa yerdə buyurur: "Hər kim məqbərəmi ziyarət edərsə, Qiyamət günü üç halda onu taparam. Qiyamətin dəhşətindən xilas edərəm. O zaman ki, insanların əməl dəftəri sağ və sol tərəflərindən verilər. Siratdan keçən zaman və tərəzi qarşısında".

İmam Rzadan (ə) nəql olunur ki, buyurub: "Hər kim dostlarımdan məni ziyarət edər o halda ki, haqqımı tanıyar, Qiyamət günü ona şəfaət edərəm".
Həsən ibni Fəzal İmamdan (ə) nəql edir ki, buyurub: "Agah olun ki, hər kim məni qürbətimdə ziyarət edər, mən və atalarım Qiyamət günü onun şəfaətçisi olarıq. O kəsin ki, şəfaətçisi biz olarıq, əgər cin və ins qədər günahı olsa belə, günahları bağışlanmış olar".

Hərəvi nəql edir ki, İmam Rza (ə) Harunun məqbərəsinə daxil olan zaman barmağı ilə onun kənarından xətt çəkir və buyurur: "Bu, məni türbətimdir. Orada dəfn olunacağam. Allah Təala bu yeri Əhli-beyt (ə) davamçılarının gəlib-getdiyi məkan qərar verəcəkdir. Allaha and olsun ki, onlardan hər kim məni ziyarət edər, ya mənə salam verərsə, bizim şəfaətimizə görə Allah tərəfindən bağışlanmağa və mehribançılğa şamil olar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Mən məzlumcasına zəhərlə öldürüləcəyəm.
esselamu_eleykumHarun ər-Rəşidin qəbrinin yanında dəfn olunacağam. Qiyamət günü qəbrimin zəvvarları Allah Təalaya tərəf kəramətlə daxil olacaqlar. Hər mömin ki, məni ziyarət edər, səmadan üzünə su düşərsə və ziyarət yolunda əziyyət çəkərsə, cəsədi cəhənnəm atəşinə haram olar".
İmam Musa (ə) buyurur: "Hər kim oğlumun qəbrini ziyarət edərsə, behişt onundur".

İmam Cavad (ə) buyurur: "Mən o kəsə behişti zəmanət verərəm ki, atamın Tusdakı qəbrini ziyarət edər və onun haqqını tanıyar".
İmam Rza (ə) buyurur: "Hər kim məni qürbətdə ziyarət edər, Allah onu bizimlə məhşur edər. Ali dərəcələrdə bizim rəfiqimiz olar".
Allah Təala bizləri qərib İmamın (ə) zəvvarlarından qərar versin. ]]> İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

İmam Rzanın (ə) ziyarətinin fəzilətləri.

Bütün Məsumların (ə) hərəminə aid olduğu kimi, İmam Rzanın (ə) hərəminin də zirayətinin çox sayda faydası və fəzilətləri vardır. İmamın (ə) hərəmi başdan-başa mənəviyyat ab-havası ilə doludur. Ona tərəf cəzb olan ruhlar o qədər bu mənəviyyatdan təsirlənirlər ki, qəm və qüssəni unudur və İmama (ə) xüsusi diqqət edərlər. (Həvzəh)

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "Mənim bədənimin bir parçası Xorasanda dəfn olunacaqdır. Hər bir qəmgin insan onu ziyarət etsə, Allah Təala qəmini aradan aparar. Onun ziyarətinə tələsən hər bir günahkarın Allah günahını bağışlayar".
İmam Cavad (ə) buyurur: "Hər kim Tusda atamın qəbrini ziyarət edərsə, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Tezliklə zülm üzündən zəhərlə öldürüləcəyəm. Hər kim məni ziyarət etsə o halda ki, haqqımı tanıyar, Allah keçmiş və gələcək günahlarını bağışlayar".

Həzrət (ə) başqa yerdə buyurur: "Hər kim məqbərəmi ziyarət edərsə, Qiyamət günü üç halda onu taparam. Qiyamətin dəhşətindən xilas edərəm. O zaman ki, insanların əməl dəftəri sağ və sol tərəflərindən verilər. Siratdan keçən zaman və tərəzi qarşısında".

İmam Rzadan (ə) nəql olunur ki, buyurub: "Hər kim dostlarımdan məni ziyarət edər o halda ki, haqqımı tanıyar, Qiyamət günü ona şəfaət edərəm".
Həsən ibni Fəzal İmamdan (ə) nəql edir ki, buyurub: "Agah olun ki, hər kim məni qürbətimdə ziyarət edər, mən və atalarım Qiyamət günü onun şəfaətçisi olarıq. O kəsin ki, şəfaətçisi biz olarıq, əgər cin və ins qədər günahı olsa belə, günahları bağışlanmış olar".

Hərəvi nəql edir ki, İmam Rza (ə) Harunun məqbərəsinə daxil olan zaman barmağı ilə onun kənarından xətt çəkir və buyurur: "Bu, məni türbətimdir. Orada dəfn olunacağam. Allah Təala bu yeri Əhli-beyt (ə) davamçılarının gəlib-getdiyi məkan qərar verəcəkdir. Allaha and olsun ki, onlardan hər kim məni ziyarət edər, ya mənə salam verərsə, bizim şəfaətimizə görə Allah tərəfindən bağışlanmağa və mehribançılğa şamil olar".

İmam Rza (ə) buyurur: "Mən məzlumcasına zəhərlə öldürüləcəyəm.
esselamu_eleykumHarun ər-Rəşidin qəbrinin yanında dəfn olunacağam. Qiyamət günü qəbrimin zəvvarları Allah Təalaya tərəf kəramətlə daxil olacaqlar. Hər mömin ki, məni ziyarət edər, səmadan üzünə su düşərsə və ziyarət yolunda əziyyət çəkərsə, cəsədi cəhənnəm atəşinə haram olar".
İmam Musa (ə) buyurur: "Hər kim oğlumun qəbrini ziyarət edərsə, behişt onundur".

İmam Cavad (ə) buyurur: "Mən o kəsə behişti zəmanət verərəm ki, atamın Tusdakı qəbrini ziyarət edər və onun haqqını tanıyar".
İmam Rza (ə) buyurur: "Hər kim məni qürbətdə ziyarət edər, Allah onu bizimlə məhşur edər. Ali dərəcələrdə bizim rəfiqimiz olar".
Allah Təala bizləri qərib İmamın (ə) zəvvarlarından qərar versin. ]]>