İslam - İmamEli.az

İslam - İmamEli.az https://imameli.az/ az İslam - İmamEli.az DataLife Engine Cümə gününün əməlləri https://imameli.az/islam/997-cume-gununun-emelleri.html https://imameli.az/islam/997-cume-gununun-emelleri.html movlan Wed, 17 Dec 2025 18:20:47 +0400

CÜMƏ GÜNÜNÜN ƏMƏLLƏRİ

Bil ki, cümə gecəsi və cümə günü həftənin sair günlərindən fəzilət cəhətindən daha üstün olduğu üçün onlardan fərqlənir.
Qüsl: "Cümə gününün qüslun alıram qürbətən iləllah" niyyəti ilə...vaxtı sübh azanından zöhr azanına, qüsl alınacaq vaxtın qalmasına qədərdir. İmam Sadiq (ə) buyurub: "Hər kim cümə günü qüsl etsə və bu duanı oxusa, gələn cüməyədək təmiz olar (yəni günahlardan təmizlənər və ya əməllərinin mənəvi paklığı olar və qəbul olunar): "Şəhadət verirəm ki, Allahdan qeyri ilah yoxdur, yeganədir və şəriki yoxdur. Şəhadət verirəm ki, Muhəmməd Onun bəndəsi və elçisidir. Ey Allahım, Muhəmmədə və Ali-Muhəmmədə salam göndər, mənə tövbə edənlərdən və paklardan et."
Salavat: "ALLAHUMMƏ SALLİ ƏLA MUHAMMƏDİN VƏ ALİ-MUHAMMƏD VƏ ƏCCIL FƏRƏCƏHUM" ən azı 100 dəfə. Dırnaqları kəsmək (qısaltmaq).
Dua Dua etmək, Quran oxumaq xüsusən (Duxan, Muminin, Kəhf və Vaqiə) surələrin oxumaq.
Qohumları, dotları, yaxınları və möminləri ziyarət etmək, həmçinin qəbir üstünə gedib ölənləri ziyarət etmək.
Sədəqə vermək: Həzrət Rəsuli-Əkrəm (s) buyurur: "Cümə gecə və gündüzü iyirmi dörd saatdır. Allah taala onun hər bir saatında altı yüz min adamı cəhənnəmdən azad edir”. İmam Baqir (ə) buyurur: “Cümə günündə yaxşılıq və pisliklər bir neçə bərabər (hesab) olunar”.
Dünya işlərini kənara qoyub günün bir hissəsində dini məsələləri öyrənməklə məşğul ol. Belə ki, İmam Sadiq (ə) buyurub: "Nifrin olsun o müsəlmana ki, həftə ərzində cümə gününü (günün bir hissəsini) dini məsələlərini öyrənməyə sərf etmir və bu iş üçün digər işlərini kənara qoymur. Cümə günü hər birinizə mübarək olsun.

]]>

CÜMƏ GÜNÜNÜN ƏMƏLLƏRİ

Hz.Əli (ə) bu ay haqda buyurur: “Rəcəb mənim ayım, Şəban Peyğəmbərin(s) ayı, Ramazan ayı isə Allah-taalanın ayıdır”.

Rəcəb ayı hicri-qəməri aylarının yeddincisidir. İlahi övliyaların bayramı, Allahla raz-niyazın baharı və “istiğfar” ayıdır. Bu ayın birinci gecəsi çox şərafətli gecədir və həmin gecə bir neçə əməlin yerinə yetirilməsi tövsiyə olunur:

1. İslam Peyğəmbərindən (s) nəql olunur ki, Rəcəb ayının ayın gördüyün zaman belə de:

اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِى رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ وَ بَلِّغْنَا شَهْرَ رَمَضَانَ وَ أَعِنَّا عَلَى الصِّيَامِ وَ الْقِيَامِ وَ حِفْظِ اللِّسَانِ وَ غَضِّ الْبَصَرِ وَلا تَجْعَلْ حَظَّنَا مِنْهُ الْجُوعَ وَ الْعَطَشَ.

Əllahummə barik ləna fi rəcəbin və şə`ban, və bəlliğna şəhrə rəməzan, və əinna ələs-siyami vəl qiyam, və hifzil-lisani və ğəzzil-bəsər, və la təc`əl həzzəna minhul cuə vəl ətəş.

“İlahi, Rəcəb və Şaban ayında bizə bərəkət ver, bizi Ramazan ayına çatdır, bizə oruc tutmaq, gecəni oyaq qalıb ibadətlə keçirmək, dilimizi (yersiz sözlərdən) qorumaq, gözümüzü (haram baxışlardan) saxlamaq üçün kömək et və bizim bu aydan bəhrəmizi yalnız ac və susuz qalmaqda qərar vermə!”

2. Qüsl etmək: İslam Peyğəmbərindən (s) nəql olunur ki, hər kim Rəcəb ay‎nın əvvəlində, ortas‎nda və sonunda qüsl etsə, anadan yeni doğulmuş‏ uş‏aq kimi günahları‎ bağış‌‏lanar.

3. İmam Hüseyni (ə) (yaxından və yaxud uzaqdan) ziyarət etmək.
4. Məğrib (şam) namazından sonra iyirmi (iki-iki) rükət namaz qılmaq; belə ki, hər rükətdə “Həmd” surəsini oxuduqdan sonra “İxlas” surəsini oxunur.
5. İşa namazından sonra iki rükət namaz qılmaq; belə ki, birinci rükətdə “Həmd” surəsindən sonra bir dəfə “İnşirah” surəsini, üç dəfə “İxlas” surəsini, ikinci rükətdə “Həmd”, ”İnşirah”, ”İxlas”, ”Fələq” və “Nas” surələri oxunur. Salamdan sonra isə otuz dəfə “La ilahə illəllah” və otuz dəfə salavat deyilir.

6. Kəfəminin “Misbah” kitabında gətirdiyi hədisə əməl etmək. Hədis belədir; Əbülbuxturi Vəhəb ibn Vəhəb imam Sadiqdən (ə), o da Əmirəlmöminin Əlidən (ə) nəql edir ki, o həzrət bütün il boyu dörd gecə hər ‏şeydən əl götürüb, ehya saxlayar və ibadətlə məş‏ğul olardı‎. Rəcəb ay‎n‎n birinci gecəsi, Şaban ay‎n‎n on beş‏inci gecə, “Fitr” və “Qurban” bayramlar‎n‎n gecələrini. İmam Cavadı‎n (ə) belə buyurduğu nəql olunur: “Bu duanı‎ Rəcəb ay‎nını‎n ilk gecəsində “İ‏şa” namazı‎ndan sonra oxumaq müstəhəbdir:

Əllahummə inni əs`əlukə biənnəkə məlik, və ənnəkə əla kulli şəy`in muqtədir, və ənnəkə əla ma təşau min əmrin yəkun. Əllahummə inni ətəvəccəhu iləykə binəbiyyikə Muhəmmədin nəbiyyir-rəhməh, səlləllahu ələyhi və alih, ya Muhəmmədu ya rəsuləllah, inni ətəvəccəhu bikə iləllahi rəbbikə və rəbbi, liyuncihə bikə təlibəti. Əllahummə binəbiyyikə Muhəmmədin vəl-əimməti min əhli-bəytih, səlləllahu ələyhi və ələyhim əncih təlibəti.

“İlahi, Səndən istəyirəm ki, həqiqətən, Sən hakimsən, hər bir şeyə qadirsən və istədiyin hər bir işi yerinə yetirirsən! İlahi, rəhmət peyğəmbəri olan Mühəmməd peyğəmbərin (Allahın salamı olsun ona və onun Əhli-beytinə) vasitəsilə Sənə üz tutmuşam! Ey Allahın Rəsulu, mənim və sənin Rəbbin olan Allahın dərgahında sənə üz tutmuşam ki, sizin vasitənizlə hacətim rəva olunsun! İlahi, peyğəmbərin Mühəmməd və onun Əhli-beytindən olan imamlara (Allahın salamı olsun ona və onlara) xatir, hacətimi rəva et!”

Sonra öz hacətlərini istə!

7. Əli ibn Hədid imam Kazimin (ə) gecə namazından sonra səcdədə bu duanı oxuduğunu nəql edir:

“Ləkəl məhmidətu in ətə`tukə və ləkəl huccətu in əsəytuk, la sun`ə li və la liğəyri fi ihsanin illa bik, ya kainu qəblə kulli ‏şəy`, innəkə əla kulli ‏şəy`in qədir. Əllahummə inni əuzu bikə minəl ədiləti indəl məvt, və min ‏şərril mərcii fil quburi və minən-nədaməti yəvməl azifəh, fəəs`əlukə ən tusəlliyə əla Muhəmmədin və ali-Muhəmməd, və ən təc`ələ əyş‏i iş‏ətən nəqiyyətən və mitəti mitətən səviyyəh, və munqələbi munqələbən kərimən ğəyrə muxzin və la fazih. Əllahummə səlli əla Muhəmmədin və alihil əimməti yənabiil hikməti və ulin ni`məh, və məadinil isməh, və`simni bihim min kulli suin və la tə`xuzni əla ğirrəh, və la əla ğəfləh, və la təc`əl əvabiqə ə`mali həsrətən vərzə ənni, fəinnə məğfirətəkə liz-zalimin, və ənə minəz-zalimin. Əllahumməğfir li ma la yəzurrukə və ə`tini ma la yənqusukə, fəinnəkəl vəsiu rəhmətuhul bədiu hikmətuh, və ə`tinis-səətə vəd-dəətə vəl əmnə vəs-sihhəh, vəl buxuə vəl qunuə və‏ş-şukrə vəl-muafah, vət-təqva vəs-səbrə vəs-sidqə ələykə və əla əvliyaik, vəl yusrə və‏ş-ş‏ukr, və`mum bizalikə ya rəbbi əhli və vələdi və ixvani fikə, və mən əhbəbtu və əhəbbəni və vələdtu və vələdəni minəl musliminə vəl mu`minin, ya rəbbəl-aləmin.

“İlahi, əgər Sənə itaət etsəm, həmd-səna Sənə məxsusdur. Əgər Sənə asi olsam, höccət Sənindir (mənim Sənin dərgahında bir bəhanəm yoxdur). Sən istəməsən, yaxşılıq üçün (öz xeyrimə) nə mənim, nə də başqasının əlindən bir iş gəlməz. Ey hər bir şeydən öncə mövcud olan, ey hər bir şeyi vücuda gətirən, həqiqətən, Sən hər bir şeyə qadirsən! İlahi, ölüm ayağında inhirafa yuvarlanmaqdan, qəbrə qayıdan şərdən və qiyamət gününün peşmançılığından Sənə pənah gətirirəm! Səndən istəyirəm ki, Mühəmməd və Mühəmmədin Əhli-beytinə salam yetirəsən, həyatımı pak-pakizə, ölümümü mötədil, qayıdış mənzilimi xar və rüsvayçılıq deyil, şərafətli qərar verəsən. İlahi, Muhəmməd və onun Əhli-beytinə – imamlara, hikmət qaynaqlarına, nemət sahiblərinə və ismət mədənlərinə salam yetir, onların vasitəsilə məni hər bir pislikdən qoru və qürur və qəflət halında tutma, əməllərimin sonunu əfsus və həsrət qərar vermə və məndən razı ol ki, həqiqətən, Sənin əfv və güzəştin zalımlara aiddir və mən də zalımlardanam! İlahi, Sənə zərər yetirməyən günahlarımı bağışla, məni azalmayan rəhmətinə şamil et ki, həqiqətən, Sənin rəhmətin geniş və sonsuz, hikmətin misilsizdir. Məni firavanlıq, rahatlıq, əmin-amanlıq, sağlamlıq, təvazökarlıq, qənaət, minnətdarlıq, afiyət, təqva, səbir, Sənə və dostlarına qarşı sədaqət, asanlıq və şükür əta et! Ey mənim Rəbbim, (dediklərimdə) əhli-əyalımı, övladlarımı, din qardaşlarımı, istədiklərimi və məni istəyənləri, müsəlman və möminlərdən olan nəslimi və keçmiş əcdadımı mənimlə şərik et, ey aləmlərin Rəbbi!”

(Mənbə: “Məfatihul-cinan”, Şeyx Abbas Qummi, “Rəcəb ayının əməlləri” bölümü.)
Paylaşaq]]>

Həzrət Məhəmmədin (s) Peyğəmbərliyə peyğəmbərlik olması barəsində çox müxtəlif xəbərlər və rəvayətlər vardır. Onların hamısını burada zikr etmək mümkün deyil. Əhli-beyt alimlərinin tədqiqatlarının nəticəsi budur ki, həzrətin (s) peyğəmbərlik rütbəsinə yetişməsi Rəcəb ayının 27-də, novruz günü, yəni günəş həməl bürcünə daxil olan vaxt olmuşdur. Bu zaman həzrətin (s) qırx yaşı tamam olmuşdu.

Həzrət Əmirəlmöminin Əli (ə) "Nəhcül-bəlağə" əsərində buyurur: ki, o cənab (s) hələ südəmər çağlarında olarkən Allah-Taala ən böyük bir mələyi ona təhkim etmişdi ki, gecə-gündüz ondan ayrılmaz ona hüsni-ədəb və hüsni-əxlaq təlqin edərdi.

İmam Məhəmməd Baqir (ə) buyurub ki, hələ besətdən qabaq o Cənaba (s) Cəbrail mələk nazil olurdu, onun səsini eşidir və onu öz sürətində görürdü. Yenə İmam Baqir (ə) buyurur ki, Allah-Taalanın Ruh adlı bir məxluqu var ki, Cəbrail və Mikail mələklərdən çox böyükdür və o, həmişə həzrət Məhəmməd (s) cənablarının yanında olub onu irşad edərdi, eləcə də Peyğəmbərdən (s) sonra məsum imamların irşadı ilə məşğul olardı. Hədislərdə deyilir ki, Cəbrail o həzrətə (s) nazil olanda əvvəlcə evin qapısında dayanıb izn istəyirdi, sonra daxil olub o həzrətin (s) qabağında qullar kimi ədəblə oturardı.

Digər hədislərdə deyilir ki, bəzən o həzrət (s) səhabələri arasında olarkən qəflətən bihuş olub qəşş halətinə düşər, tər tökərdi. Bu, ona vəhy nazil olması əlaməti idi. Belə hallarda mələk vasitəsi ilə yox, Allah-Taala ona vasitəsiz vəhy nazil edirdi, o cənab (s) Allah-Taalanın cəlal və əzəmətinin dəhşətindən bu hala düşürdü.

Həzrət Əli (ə) cənablarından rəvayət olunur ki, "Maidə" surəsi nazil olanda o həzrət (s) Şəhba adlı qatıra səvar idi. Vəhy o qədər əzəmətli və ağır idi ki, qatır yeriyə bilməyib dayanır və beli oqədər əyilirdi ki, qarnı sallanıb göbəyi yerə çatırdı. O həzrət (s) bihuş oldu və mübarək əlini yanında olan səhabələrdən ibn Vəhəbin başına qoydu. O hal keçəndən sonra nazil olan "Maidə" surəsini bizə oxudu.

Şeyx təbərsi, Qütbi-Rəvəndi və digər təfsirçi və hədisçilərin söylədiklərinə görə, hələ besətdən qabaq o həzrət (s) tənhalığı sevər və Məkkənin hira dağında Allah-Taalaya ibadət edərdi. O, mələklərin səsini eşidərdi, həqiqətə müvafiq yuxular görərdi, qulağına səslər gələrdi. Belə məqamlarda yalnız Əli (ə) və Xədicə ona məhrəm olardı. Ömrünün otuz yeddinci ilində, bir gün Məkkə dağları arasında Əbu Talibin qoyunlarını otararkən bir nəfər ona rast gəlib dedi: "Ya Rəsuləllah! Həzrət (s) soruşdu: "Sən kimsən?" dedi: "Mən Cəbrail mələyəm, Allah-Taala məni göndərib ki, səni peyğəmbərliyə yetirəm" O, ayağını yerə vurdu. Oradan bir çeşmə açıldı, Cəbrail o su ilə dəstəmaz aldı və o həzrətə (s) dəstəmazı təlim etdi. O həzrət (s) Əli (ə) ilə birlikdə zöhr namazını qıldı. Sonra evə gəldilər və Xədicə xanım ilə birlikdə əsr namazını qıldılar.

İmam Həsən Əskəri (ə) cənablarından rəvayət olunur ki, Rəsuli-Əkrəm (s) qırx yaşına çatdıqda Allah-Taala onu bəndələr arasında qəlbi Allaha ən yaxın və ondan qorxan, həm də itaətkar olan bəndə görüb onun gözünə başqa bir nur bəxş etdi. Asimandan dəstə-dəstə mələklər nazil olurdu, o həzrət (s) onları görürdü.

Allah-Taala Ərşdən o həzrətin (s) mübarək başına qədər öz rəhmətini müttəsil etdi. Cəbrail mələk asimanı və yeri əhatə edərək ona nazil oldu. Sonra o həzrətin (s) qolundan tutub hərəkətə gətirdi. Və dedi: "Ya Məhəmməd, oxu!". Həzrət (s) buyurdu: "Nə oxuyum?"

Cəbrail dedi: "İqrə bismi rəbbikə"... yəni, öz Rəbbimin adı ilə oxu və s. O, Allahın əvvəlinci vəhyini həmin sözlərlə o həzrətə (s) yetirdi ("Ələq" surəsinin ilk ayələri).

Sonra başqa vaxtda Cəbrail yetmiş min mələyin müşayiəti ilə nazil olub o həzrət (s) üçün izzət və kəramət kürsisi gətirdi, mübarək başına nübüvvət (peyğəmbərlik) tacı qoydu. Həmd Ələmini onun əlinə verib dedilər: "Bu kürsüdə oturub ucal və Xudavəndi-aləmə həmd elə".

Məhz bu gündən etibarən islam dünyəvi din kimi meydana gəldi və Ərəbistan yarımadasından başlayaraq bugünkü müsəlman ölkələrində əsas etiqada çevrildi. Lakin bu, hələlik son hədd deyildir. Yəni dünyada müsəlmançılığı qəbul edənlərin sayı gündən-günə artmaqdadır.]]>

Mələk lüğətdə elçi, xəbərçi, qüvvət mənasındadır.Mələk sözü Quranda 68 dəfə işlədilib.

Müqəddəs Qurani-Kərimin bir çox ayələrinə əsasən, Allah-taala insanı torpaqdan yaradib. ("Səcdə", ayə 7, "Qiyamət" , ayə 37, "İnfitar" ayə 6 və s....) Şeytanı isə, tüstüsü olmayan oddan yaradib. ("Hicr", ayə 27) Misal üçün: lampa. Oddur, amma tüstüsü yoxdur. "Ərrahmən" surəsinin 15-ci ayəsində, Allah cini də tüstüsüz oddan yaratdığını bizə bildirir. Şeytan cinin nəslindən olduğu üçün ("Kəhf", ayə 15), ayələrdə həm cinin, həm də İblisin eyni kökdən yaranmasını görürük. Bəs mələk nədən yaranıb?

Mələk, nurdan yaranıb. İncə və lətif bir məxluqdur ki, bir simadan başqa bir simaya (it və donuz simasından başqa) yəni cildə düşə bilər. Amma cin hər formaya düşə bilər. Cəbrail (ə) 12000 dəfə İslam Peyğəmbərinə nazil olmuşdur. Cəmi iki dəfə isə öz mələk simasında nazil olub. Birinci dəfə miladi tarixilə 610-cu ildə Cəbəlun-Nur deyilən dağın Həra mağarasına Həzrəti Muhəmmədə (s) Peyğəmbərlik missiyasını Allahdan gətirərkən, ikinci dəfə isə, Əbtəh adlı çöldə nazil olaraq, Allah əmri ilə 40 gün evə getməməsini bildirir. Başqa vaxtlarda isə, Mədinə şəhərində yaşayan və simaca yaraşıqlı olan Dəhyə ibn Kəlbin simasında gələrmiş. Peyğəmbərdən başqa heç kim onun Cəbrail olmasını bilməzmiş. Mələklər eləcə də İbrahim peyğəmbərə başqa bir simada, hətta peyğəmbərin tanımadığı bir simada nazil olub. Ona salam verib, Allahın ona övlad verəcəyini müjdələdilər.("Zariyat" surəsinin 25, 26 və 28-ci ayələri)

Həmçinin Cəbrail (ə) Həzrəti Məryəmə xoş qamətli bir bəşər kimi göründü. ("Məryəm", ayə 7)

Allah, insanların ibadət etmələri üçün Kəbə evini qərar verib. Kəbə, insanların ibadət mərkəzi sayılır. Kəbə, əmin-amanlıq yeri olduğu üçün, həmçinin beytul-abad yəni abad ev də adlanır. Onun abadlığı, həmdə orada büt olmadığı cəhətinə görədir. Dünyada abad olmayan məscid, Qiyamətdə şikayət edər. Nə qədər məsciddə ibadət olunsa, ora abadlaşar. "Tur" (Dağ) surəsinin 4-cü ayəsində Allahın Beytul-Məmura and icdiyini görürük. Bir mənası, göyün 7-ci qatında olan bir məsciddir. Allahın yer üzərində xəlifə yaratmasına etirazlarını bildirdiklərinə görə, ("Bəqərə", ayə 30) onları bağışlanmadan 7000 il məhrum etdi. Onlar Allahdan bağışlanmalarını istədiyi vaxtda, Allah onlar üçün 7-ci göydə bir məscid icad edərək, əmr etdi ki, 7000 il bu məscidin ətrafında təvaf edib, istiğfar etsinlər. Əgər Beytul-Məmurdan bir daş atsan, düz Kəbə evinin üstünə düşər. Yəni bir ox üzərində yerləşirlər. Əgər insan Kəbəni yeddi dəfə təvaf etsə, onun savabı mələklərin 7000 il etdiyi təvafın savabına bərabərdir. Allah hər gün 70000 mələk yaradır. Bu da Beytul-Məmurun əzəmətinə dəlalət edir. Çünki həmin mələklər Beytul-Məmura daxil olur, zikrlə məşğul olurlar. Onlar oradan çıxandan sonra, ikinci dəfə daxil ola bilmirlər. Çünki qiyamət gününə qədər onlara növbə çatmır. Beytul-Məmur, mələklərin ibadət yeridir. Seyyid ibn Tavus qeyd edir ki, orada coxlu mələk var. Onların bir dəstəsi sağ, bir dəstəsi isə sol tərəfdə olurlar. Axşam olan kimi sağ və sol ciyinimizdə olan iki mələk həmin günün əməl vərəqəsini asimanda olan bu məscidə aparırlar. Bu əməllərin nüsxəsi Beytul-Məmurdadır.

MƏLƏKLƏR QURANDA

1) Allah onlara and içir

Kafirlərin canını çətin alan mələklərə, möminlərin canını asan alan mələklərə, Allah əmrini sürətlə icra edən mələklərə, bir-birindən önə keçən mələklərə, kainatın işini tədbir edən mələklərə. ("Naziat" surəsinin ilk 5 ayəsi)

Külək sürəti ilə Allahın əmrini yerinə yetirən mələklərə, vəhyi peyğəmbərlərə, çatdıran mələklərə. ("Mursəlat" surəsi, ayə-1 və 5)

İnsanın işlərini bölən mələklərə ("Zariyat", ayə 4)

2) Mələklərin missiyası

Can alırlar, Allah əmrini yerinə yetirirlər, kainatın işini tədbir edirlər, ("Əraf", ayə 37 və "Naziat", ayə 1-5)

Peyğəmbərlərə vəhy çatdııb. ("Mursəlat", ayə 5)

Əhya gecələrində Cəbrail və mələklər yer aləminə enərək, insanların salamatlığı və əminliyi üçün, dua edərlər. ("Qədr", ayə 4-5)

Bədr müharibəsində 3000 mələk müsəlmanlara kömək edib. ("Al-İmran", ayə 123-124)

Xəndək müharibəsində də mələklər müsəlmanlara kömək edib. ("Əhzab", ayə 9)

İnsanın sağ və sol ciyinilərində olan, yaxşı və pis əməllərini yazan iki mələk. ("Qaf", ayə 17-18 və "İnfitar", ayə 10-11-12)

Mələklər, ölüm ayağında olan möminlərə qorxmamaları üçün kömək edərlər. ("Fussilət", ayə 30)

Meracda peyğəmbər bir mələk görür. Həmin mələk dünyanın yaradılışından indiyə kimi quruya və dənizə yağan yağışın dənələrinin sayını saydığını bildirir.

Qiyamətdə, insanların əməllərinə şahidlik edərlər.

3)Mələklərin quruluşları.

Mələk nurdan yarandığı üçün, onun müəyyən forması yoxdur. Hətta cinsiyyətidə olmaz. İnsan kimi üzvlərdən təşkil tapmayıb. Nurun müəyyən forması olmadığı üçün, təsəvvür etməkdə mümkün deyil. Nurdan yarandığları üçün, görmək də mümkün deyil. İslam peyğəmbəri ilk dəfə Cəbraili görəndə, özündən getmişdi. Biz onları görmədiyimiz üçün və o barədə elmi dairəmiz məhdud olduğu üçün, onları insan kimi təsəvvür edirik. "Fatir" surəsinin 1-ci ayəsində Allah buyurur. Allah iki-üç və dörd qanadlı mələkləri öz elçiləri qərar vermişdir. Ayəyə əsasən, onların qanadlara malik olmasını görürük. Deməli mələyin qanadı var. Hansı mələyin yüksək pilləyə malik olması, qanadlarının çoxluquna görə ölçülür. Mərhum Əllamə Təbətəbai qanaddan məqsəd, onlardakı güclərə işarə olmasına ehtimal edib.

4) Mələklərin zəruriliyi.

İmanın şərtlərindən biri də, mələyi qəbul etməkdir. Onu inkar etmək, küfrə səbəb olur. ("Bəqərə", ayə 285)

Cəbraillə, Mikaillə və mələklərlə düşmənçilik, Allahla düşmənçilik etmək deməkdir. ("Bəqərə", ayə 97-98)

İmam Kazimdən (ə) soruşurlar: Allah əməllərimizə şahid olduğu halda, əməllərimizi yazmaq üçün, sağ və sol mələklərə nə ehtiyac var? İmam buyurur: Hər bir yaranmış öz əməli ilə, Allaha ibadət edir. O mələklərin də ibadəti, insanların əməllərini yazmaqdır.

5) Mələk barəsində səhv düşüncələr.

Əksər kitablarda belə bir tarix qeyd olunub. Tutrus adlı bir mələk günah işlədir. Allah onun qanadını sındırıb, uzaq bir adaya atır. İmam Hüseyn (ə) dünyaya gələndə, öz qanadını İmamın beşiyinə sürtüb, şəfa tapır. (Əllamə Təbətəbaidə bunu qəbul etmir)

Onların yatması, yemək yeməsi, yorulması və mələklər Allahın qızıdır və s… kimi düşüncələr, ayələrlə düz gəlmir.

"Təhrim" surəsinin 6-cı ayəsində, Allah buyurur: Mələklər, Allah əmrindən boyun qaçırmırlar və onlara nə fərman verilirsə, əməl edirlər.

"Ənbiya" surəsinin 26 və 27-ci ayələrində, Allah belə buyurur: Mələklər, Allahın əziz yaratdıqlarıdır, sözdə ondan önə keçməzlər, onun əmri ilə əməl edərlər.

"Ənbiya" surəsinin 19 və 20-ci ayələrində, Allah buyurur: Mələklər, ibadət etməyə təkəbbür göstərməz, yorulmaq bilməzlər, ilahi əmri yüngül saymazlar, Allaha tərif deyərlər.

"Nəhl" surəsinin 27-ci ayəsində, Allah belə buyurur: Mələkləri Allahın qızı hesab etdilər. Amma Allah bu böhtandan pakdır.

"Zariyat" surəsinin 27-ci ayəsində, onların yemək yemədiklərini Allah bizə çatdırır.

6) Məşhur mələklər.

Cəbrail Qiyamətdə hesabları verən, vəhyə aid olan işlərə baxar.

Mikail ruzi, ucuzluq, bahalıq, iqtsadi nizama ağalıq, hər bir maddəni hərəkətə gətirən mələkdir.

İsrafil dirildən, 3 dəfə sur ifa edər (yəni xüsusi səs çıxarar).Birinci surda hamı ölər, ikinci surda hamı qəbirdən qalxar, 3-cü surda isə hamı dirilib Allah qarşısında hesabat verər. Gündüz üç dəfə və gecə üç dəfə Cəhənnəmə baxıb, ağlayar.

Əzrail, can alan mələkdir. Hər gün hər bir ailəyə beş dəfə daxil olub, çıxar.

7) Cəbrail mələyin arzusu.

Ən böyük mələk olan Cəbrail, yeddi cəhətə görə insan olmaq istəyib. Camaat namazına görə, alimlərin məclisində iştirak etmək üçün, iki küsülünü barışdırmaq üçün, yetimə nəvaziş etmək üçün, xəstənin görüşünə getmək üçün, cənazədə iştirak etmək üçün, həccdə hacılara su paylamaq üçün.

Bu yeddi əməlin savabı o qədər çoxdur ki, Cəbrail kimi mələk o əməllərdəki savabı qazanmaq üçün , insan olmağı arzu edib
paylaşaq]]>

Lüğətdə elçi, xəbərçi, qüvvət mənasındadır.Mələk sözü Quranda 68 dəfə işlədilib.

Müqəddəs Qurani-Kərimin bir çox ayələrinə əsasən, Allah-taala insanı torpaqdan yaradib. ("Səcdə", ayə 7, "Qiyamət" , ayə 37, "İnfitar" ayə 6 və s....) Şeytanı isə, tüstüsü olmayan oddan yaradib. ("Hicr", ayə 27) Misal üçün: lampa. Oddur, amma tüstüsü yoxdur. "Ərrahmən" surəsinin 15-ci ayəsində, Allah cini də tüstüsüz oddan yaratdığını bizə bildirir. Şeytan cinin nəslindən olduğu üçün ("Kəhf", ayə 15), ayələrdə həm cinin, həm də İblisin eyni kökdən yaranmasını görürük. Bəs mələk nədən yaranıb?

Mələk, nurdan yaranıb. İncə və lətif bir məxluqdur ki, bir simadan başqa bir simaya (it və donuz simasından başqa) yəni cildə düşə bilər. Amma cin hər formaya düşə bilər. Cəbrail (ə) 12000 dəfə İslam Peyğəmbərinə nazil olmuşdur. Cəmi iki dəfə isə öz mələk simasında nazil olub. Birinci dəfə miladi tarixilə 610-cu ildə Cəbəlun-Nur deyilən dağın Həra mağarasına Həzrəti Muhəmmədə (s) Peyğəmbərlik missiyasını Allahdan gətirərkən, ikinci dəfə isə, Əbtəh adlı çöldə nazil olaraq, Allah əmri ilə 40 gün evə getməməsini bildirir. Başqa vaxtlarda isə, Mədinə şəhərində yaşayan və simaca yaraşıqlı olan Dəhyə ibn Kəlbin simasında gələrmiş. Peyğəmbərdən başqa heç kim onun Cəbrail olmasını bilməzmiş. Mələklər eləcə də İbrahim peyğəmbərə başqa bir simada, hətta peyğəmbərin tanımadığı bir simada nazil olub. Ona salam verib, Allahın ona övlad verəcəyini müjdələdilər.("Zariyat" surəsinin 25, 26 və 28-ci ayələri)

Həmçinin Cəbrail (ə) Həzrəti Məryəmə xoş qamətli bir bəşər kimi göründü. ("Məryəm", ayə 7)

Allah, insanların ibadət etmələri üçün Kəbə evini qərar verib. Kəbə, insanların ibadət mərkəzi sayılır. Kəbə, əmin-amanlıq yeri olduğu üçün, həmçinin beytul-abad yəni abad ev də adlanır. Onun abadlığı, həmdə orada büt olmadığı cəhətinə görədir. Dünyada abad olmayan məscid, Qiyamətdə şikayət edər. Nə qədər məsciddə ibadət olunsa, ora abadlaşar. "Tur" (Dağ) surəsinin 4-cü ayəsində Allahın Beytul-Məmura and icdiyini görürük. Bir mənası, göyün 7-ci qatında olan bir məsciddir. Allahın yer üzərində xəlifə yaratmasına etirazlarını bildirdiklərinə görə, ("Bəqərə", ayə 30) onları bağışlanmadan 7000 il məhrum etdi. Onlar Allahdan bağışlanmalarını istədiyi vaxtda, Allah onlar üçün 7-ci göydə bir məscid icad edərək, əmr etdi ki, 7000 il bu məscidin ətrafında təvaf edib, istiğfar etsinlər. Əgər Beytul-Məmurdan bir daş atsan, düz Kəbə evinin üstünə düşər. Yəni bir ox üzərində yerləşirlər. Əgər insan Kəbəni yeddi dəfə təvaf etsə, onun savabı mələklərin 7000 il etdiyi təvafın savabına bərabərdir. Allah hər gün 70000 mələk yaradır. Bu da Beytul-Məmurun əzəmətinə dəlalət edir. Çünki həmin mələklər Beytul-Məmura daxil olur, zikrlə məşğul olurlar. Onlar oradan çıxandan sonra, ikinci dəfə daxil ola bilmirlər. Çünki qiyamət gününə qədər onlara növbə çatmır. Beytul-Məmur, mələklərin ibadət yeridir. Seyyid ibn Tavus qeyd edir ki, orada coxlu mələk var. Onların bir dəstəsi sağ, bir dəstəsi isə sol tərəfdə olurlar. Axşam olan kimi sağ və sol ciyinimizdə olan iki mələk həmin günün əməl vərəqəsini asimanda olan bu məscidə aparırlar. Bu əməllərin nüsxəsi Beytul-Məmurdadır.

MƏLƏKLƏR QURANDA

1) Allah onlara and içir

Kafirlərin canını çətin alan mələklərə, möminlərin canını asan alan mələklərə, Allah əmrini sürətlə icra edən mələklərə, bir-birindən önə keçən mələklərə, kainatın işini tədbir edən mələklərə. ("Naziat" surəsinin ilk 5 ayəsi)

Külək sürəti ilə Allahın əmrini yerinə yetirən mələklərə, vəhyi peyğəmbərlərə, çatdıran mələklərə. ("Mursəlat" surəsi, ayə-1 və 5)

İnsanın işlərini bölən mələklərə ("Zariyat", ayə 4)

2) Mələklərin missiyası

Can alırlar, Allah əmrini yerinə yetirirlər, kainatın işini tədbir edirlər, ("Əraf", ayə 37 və "Naziat", ayə 1-5)

Peyğəmbərlərə vəhy çatdııb. ("Mursəlat", ayə 5)

Əhya gecələrində Cəbrail və mələklər yer aləminə enərək, insanların salamatlığı və əminliyi üçün, dua edərlər. ("Qədr", ayə 4-5)

Bədr müharibəsində 3000 mələk müsəlmanlara kömək edib. ("Al-İmran", ayə 123-124)

Xəndək müharibəsində də mələklər müsəlmanlara kömək edib. ("Əhzab", ayə 9)

İnsanın sağ və sol ciyinilərində olan, yaxşı və pis əməllərini yazan iki mələk. ("Qaf", ayə 17-18 və "İnfitar", ayə 10-11-12)

Mələklər, ölüm ayağında olan möminlərə qorxmamaları üçün kömək edərlər. ("Fussilət", ayə 30)

Meracda peyğəmbər bir mələk görür. Həmin mələk dünyanın yaradılışından indiyə kimi quruya və dənizə yağan yağışın dənələrinin sayını saydığını bildirir.

Qiyamətdə, insanların əməllərinə şahidlik edərlər.

3) Quruluşları

Mələk nurdan yarandığı üçün, onun müəyyən forması yoxdur. Hətta cinsiyyətidə olmaz. İnsan kimi üzvlərdən təşkil tapmayıb. Nurun müəyyən forması olmadığı üçün, təsəvvür etməkdə mümkün deyil. Nurdan yarandığları üçün, görmək də mümkün deyil. İslam peyğəmbəri ilk dəfə Cəbraili görəndə, özündən getmişdi. Biz onları görmədiyimiz üçün və o barədə elmi dairəmiz məhdud olduğu üçün, onları insan kimi təsəvvür edirik. "Fatir" surəsinin 1-ci ayəsində Allah buyurur. Allah iki-üç və dörd qanadlı mələkləri öz elçiləri qərar vermişdir. Ayəyə əsasən, onların qanadlara malik olmasını görürük. Deməli mələyin qanadı var. Hansı mələyin yüksək pilləyə malik olması, qanadlarının çoxluquna görə ölçülür. Mərhum Əllamə Təbətəbai qanaddan məqsəd, onlardakı güclərə işarə olmasına ehtimal edib.

4) Mələklərin zəruriliyi

İmanın şərtlərindən biri də, mələyi qəbul etməkdir. Onu inkar etmək, küfrə səbəb olur. ("Bəqərə", ayə 285)

Cəbraillə, Mikaillə və mələklərlə düşmənçilik, Allahla düşmənçilik etmək deməkdir. ("Bəqərə", ayə 97-98)

İmam Kazimdən (ə) soruşurlar: Allah əməllərimizə şahid olduğu halda, əməllərimizi yazmaq üçün, sağ və sol mələklərə nə ehtiyac var? İmam buyurur: Hər bir yaranmış öz əməli ilə, Allaha ibadət edir. O mələklərin də ibadəti, insanların əməllərini yazmaqdır.

5) Mələk barəsində səhv düşüncələr

Əksər kitablarda belə bir tarix qeyd olunub. Tutrus adlı bir mələk günah işlədir. Allah onun qanadını sındırıb, uzaq bir adaya atır. İmam Hüseyn (ə) dünyaya gələndə, öz qanadını İmamın beşiyinə sürtüb, şəfa tapır. (Əllamə Təbətəbaidə bunu qəbul etmir)

Onların yatması, yemək yeməsi, yorulması və mələklər Allahın qızıdır və s… kimi düşüncələr, ayələrlə düz gəlmir.

"Təhrim" surəsinin 6-cı ayəsində, Allah buyurur: Mələklər, Allah əmrindən boyun qaçırmırlar və onlara nə fərman verilirsə, əməl edirlər.

"Ənbiya" surəsinin 26 və 27-ci ayələrində, Allah belə buyurur: Mələklər, Allahın əziz yaratdıqlarıdır, sözdə ondan önə keçməzlər, onun əmri ilə əməl edərlər.

"Ənbiya" surəsinin 19 və 20-ci ayələrində, Allah buyurur: Mələklər, ibadət etməyə təkəbbür göstərməz, yorulmaq bilməzlər, ilahi əmri yüngül saymazlar, Allaha tərif deyərlər.

"Nəhl" surəsinin 27-ci ayəsində, Allah belə buyurur: Mələkləri Allahın qızı hesab etdilər. Amma Allah bu böhtandan pakdır.

"Zariyat" surəsinin 27-ci ayəsində, onların yemək yemədiklərini Allah bizə çatdırır.

6) Məşhur mələklər

Cəbrail Qiyamətdə hesabları verən, vəhyə aid olan işlərə baxar.

Mikail ruzi, ucuzluq, bahalıq, iqtsadi nizama ağalıq, hər bir maddəni hərəkətə gətirən mələkdir.

İsrafil dirildən, 3 dəfə sur ifa edər (yəni xüsusi səs çıxarar).Birinci surda hamı ölər, ikinci surda hamı qəbirdən qalxar, 3-cü surda isə hamı dirilib Allah qarşısında hesabat verər. Gündüz üç dəfə və gecə üç dəfə Cəhənnəmə baxıb, ağlayar.

Əzrail, can alan mələkdir. Hər gün hər bir ailəyə beş dəfə daxil olub, çıxar.

7) Cəbrail mələyin arzusu

Ən böyük mələk olan Cəbrail, yeddi cəhətə görə insan olmaq istəyib. Camaat namazına görə, alimlərin məclisində iştirak etmək üçün, iki küsülünü barışdırmaq üçün, yetimə nəvaziş etmək üçün, xəstənin görüşünə getmək üçün, cənazədə iştirak etmək üçün, həccdə hacılara su paylamaq üçün.

Bu yeddi əməlin savabı o qədər çoxdur ki, Cəbrail kimi mələk o əməllərdəki savabı qazanmaq üçün , insan olmağı arzu edib ]]>

Əhkamn növləri

İslamda insanın hərbir əməlinin xüsusi hökmü var və bu hökümlər beş hissədən ibarətdir:
1. Vacib – Elə əməllərə deyilir ki, yerinə yetirilməsi vacib və tərk edilməsi əzabla nəticələnir.

2. Haram nədir – Elə əməllərə deyilir ki, onları tərk etmək mütləqdir, tərk etməməyin əzabi vardır.
Məsələn: İspirtli içmək.

3. Müstəhəb nədir? – Elə əməllərə deyilir ki, onları yerinə yetirməyin savabı vardır amma tərk etməyin günahi yoxdur. Məsələn: Sədəqə vermək, gecə namazı qılmaq. Lakin müstəhəb əməlləri edən insanlarin imanı güclənər və şeytan omlara yaxın dura bilməz.

4. Məkruh nədir? – Elə əməllərə deyilir ki, onları tərk etməyin savabı vardır, amma tərk etməməyin günahi yoxdur. Məsələn: qaynar su icmək, yeməyi üfürərək yemək.

5. Mübah nədir? – Elə əməllərə deyilir ki, onları tərk etməyin və ya yerinə yetirməyin nə savabı nə günahı var. Məsələn: yol getmək, oturub-durmaq.

KƏLMEYİ TEYYİBƏ

La ilahə illəllah.
Muhəmmədən Rəsulullah.
Əmirül mömininə Əliyyun Vəliyyullah, vəsiyyi rəsulillah. Bila fəsl.

Tərcüməsi:

Yeganə və misilsiz olan Allahdan başqa, heç bir məbud yoxdur
Həzrəti Mühəmməd ibni Əbdillah s.ə. Allahın peyğəmbəri elçisidir.
Həzrət Əli ə. Möminlərin əmiri, Allahın bütün
Məxluqat içərisində vəlisi, dostudur.

"Kəlmeyi şəhadət"

Əşhədu əlla ilahə illəllah
Əşhədu ənnə Muhəmmədən rəsulullah
Əşhədu ənnə əmirəl-mumininə Əliyyən vəliyyullah

ƏRKANİ DİN

Dinin sütunları ikidir.
1. Üsuli-din.
2. Fürui-din.
Üsuli-din kök və bünövrə mənziləsində, Fürui-din onun budaqları mənziləsindədir. Üsuli-dinin mənbəyi və məxəzi ağıldır. Fürui-dinin mənbəyi və məxəzi Qurandır.

ÜSULİDDİN nədir?

Üsuli-din beşdir.
1. Tovhid - yəni Allah birdir, təkdir, yeganə Allahın varlığına inanmaq.
2. Ədl - yəni Allah ədalətlidir, onun zülm və haqsızlıqdan uzaq olduğuna inanmaq.
3. Nübuvvət - yəni birinci peyğəmbər Həzrət Adəm (ə.s) sonuncu peyğəmbər Həzrət Mühəmməd (s.ə.a.s) qədər insanlarm hidayəti, təkamülə çatması, habelə onlara haqq yolun göstərilməsi üçün göndərilmiş yüz iyirmi dörd min (124 min) peyğəmbərə inanmaq.
4. İmamət - yəni İslam Peyğəmbərinin (s) haqq canişinləri olan on iki (12) imama inanmaq.
5. Məad - yəni ölümdən sonrakı həyata - axirət aləminə, nizam-tərəziyə, sorğu-suala, qiyam-qiyamətə, cənnət və cəhənnəmə inanmaq.
Üsuli iman: üsuli iman ikidir. 1. Ədalət. 2. İmamət

FİRUİDDİN nədir?

Füruddin ondur.

1. NAMAZ - İslam dininin təməli namazdır. Hər müsəlman iyirmi dörd saat ərzində on yeddi (17) rəkət vacib namazı qılmalıdır.
Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) öz ümməti üçün gətirdiyi ilk vacib əməl namazdır. Bu əməl ölüm ayağına qədər insanın boynundan götürülməmiş və yetkinlik həddinə çatan hər bir kəs onu yerinə yetirməlidir.
2. ORUC - İslamın zəruri, vacib hökmlərindən biri Ramazan ayında oruc tutmaqdır. Oruc haqqında İslam Peyğəmbəri (s) qısa cümlədə belə buyurmuşdur: «Oruc tutun ki, sağlam olasınız».
3. XÜMS - hər bir müsəlman illik xərclərindən artıq qalan hissəsinin beşdə birinin yoxsul seyidlərə, o biri yarısını isə İmama (ə) və İmam (ə) qeybdə olduğu dövrdə isə müctəhidlərə verməlidir.
4. ZƏKAT - İslam dininə görə 9 şeydən - arpa, buğda, xurma, kişmiş, dəvə, inək, qoyun, qızıl- gümüşdən (risalədə yazılmış şərtlərlə) zəkat verilməlidir. Bu zəkat yoxsullara, məişətini təmin edə bilməyənlərə və s. işlərə sərf olunur.
5. HƏCC - Özlərinin və ailələrinin xərcini ödəyəndən sonra Məkkədə Allahın evini - Kəbəni ziyarət etməyə imkanı olan şəxs həcc əməlini yerinə yetirməlidir (Bu əməl insana ömründə bir dəfə vacibdir).
6. CİHAD - Müsəlman şəxs dinini, namusunu himayə edərək cihad vəzifəsini yerinə yetirməlidir.
7. ƏMR BE MƏRUF - Hər bir müsəlman öz ailəsini, din bacı-qardaşlarını vacib əməllərə, xeyir və bəyənilən işlərə dəvət etməlidir. Bu müqəddəs hökmün nəticəsində bütün fəsadlardan təmiz bir cəmiyyət yaranar.
8. NƏHY ƏZ MÜNKƏR - hər bir müsəlman mənəviyyat, insani keyfiyyətlər və səciyyəvi xüsusiyyətlərlə dolu bir cəmiyyət yaratmaq üçün bacardığı qədər çalışıb, müqəddəs şəriətdə haram və qadağan olan əməllərin qarşısını almalı, insanları çirkinliklərdən çəkindirməlidir.
9. TƏVƏLLA - Allahın dostları ilə dost olmaq.
10. TƏBƏRRA - Allahın düşmənləri ilə düşmən olmaq vacibdir.

HİCRİ QƏMƏRİ MÜSƏLMAN AYLARI:

1. Məhərrəm
2. Səfər
3. Rəbiül əvvəl
4. Rəbiül axir
5. Cəmadiül əvvəl
6. Cəmadiül axir
7. Rəcəb
8. Şəban
9. Rəməzan
10. Şəvval
11. Zilqədə
12. Zilhiccə

paylaşaq]]>

Bu gecənin Qədr gecəsi adlandırılması barədə çoxlu nəzəriyyələr vardır, o cümlədən:"Duxan" (44cü surə)surəsinin 3 və 4-cü ayəsi buna bir sübutdur:

اِنَّا اَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَهٍ مُبَارَکَهٍ ۚ اِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکِیمٍ

"Biz onu çox bərəkətli bir gecədə (Qədr gecəsində) nazil etdik. Çünki Biz (Öz ənənəvi qanunlarımıza əsasən) həmişə (aləmdəkiləri və ya kafirləri) qorxudan olmuşuq.
Həmin gecə bütün hikmətli işlər (ilin hadisələri, insanların müqəddəratı gələn Qədr gecəsinə kimi) bir-birindən ayrılır (və icraçı məmurlara çatdırılır).”

Bu izah bir neçə rəvayətlə müvafiqdir, belə ki, rəvayətdə deyilir: "O gecədə insanların bir illik müqəddəratı təyin olunur. Ruzilər, əcəllər və digər işlər o mübarək gecədə bölüşdürülür.”

Əlbəttə, bu işlər insanın ixtiyar sahibi və azad olması ilə ziddiyyət təşkil etmir, çünki Allahın mələklər vasitəsilə təyin etdiyi müqəddarat insanların ləyaqət, iman, təqva, pak niyyət və əməllərinə uyğundur. Başqa ifadə ilə desək, Allah-taala insanların zəmin yaratdığı işləri onlar üçün müqəddərat olaraq təyin edir və bu iş insanın ixtiyar sahibi olması ilə ziddiyət təşkil etmir. Eyni zamanda, bu, insanın ixtiyara malik olmasına bir daha təkiddir.

2) Bu gecəni "çox qiymətli və şərafətli bir gecə” olduğu üçün Qədr gecəsi adlandırmışlar. "Həcc” surəsinin 74-cü ayəsində belə buyurulur:

مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ۗ اِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ

"Onlar Allahı Onun Öz məqam və dərəcəsinə layiq (hətta insan üçün mümkün olan çərçivədə) qiymətləndirib tanımadılar. Həqiqətən Allah qüvvətli və yenilməzdir.”

3) Qiymətli Quran dəyərli Peyğəmbərimizə (ə) dəyərli mələk vasitəsilə nazil olduğu üçün bu gecə Qədr gecəsi adlandırılmışdır.

4) Qədr gecəsi elə bir gecədir ki, Quranın nazil olması o gecədə təyin (müqəddər) olmuşdur.

5) Qədr gecəsində əhya saxlayan kəsə dəyərli və yüksək məqamlar verilir.

6) O gecədə yer üzərinə o qədər mələk enər ki, onların çoxluğundan yer üzərində sıxlıq yaranar. Çünki "təqdir” kəlməsi Quranın bəzi ayələrində "sıxmaq” mənasındada işlənmişdir.

وَمَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُهُ

"İmkanı (ruzisi) az olan isə Allahın ona nəsib etdiyindən versin.”

Ümumilikdə, Qədr gecəsinin geniş mənasına əsasən bütün nəzəriyyələri qəbul etmək mümkündür. Amma birinci təfsir digər təfsirlərlə müqayisədə daha tanınmış və məqsədə uyğundur.

Qeydlər:

1) "Talaq” surəsi, ayə 7.
2) Ayətullah Məkarim Şirazi, "Nümunə" təfsirindən seçmələr, "Darul-kutubil-islamiyyə" nəşriyyatı, otuz altıncı çap, c.27, səh. 210.]]>

Bu gecənin Qədr gecəsi adlandırılması barədə çoxlu nəzəriyyələr vardır, o cümlədən:"Duxan" (44cü surə)surəsinin 3 və 4-cü ayəsi buna bir sübutdur:

اِنَّا اَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَهٍ مُبَارَکَهٍ ۚ اِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکِیمٍ

"Biz onu çox bərəkətli bir gecədə (Qədr gecəsində) nazil etdik. Çünki Biz (Öz ənənəvi qanunlarımıza əsasən) həmişə (aləmdəkiləri və ya kafirləri) qorxudan olmuşuq.
Həmin gecə bütün hikmətli işlər (ilin hadisələri, insanların müqəddəratı gələn Qədr gecəsinə kimi) bir-birindən ayrılır (və icraçı məmurlara çatdırılır).”

Bu izah bir neçə rəvayətlə müvafiqdir, belə ki, rəvayətdə deyilir: "O gecədə insanların bir illik müqəddəratı təyin olunur. Ruzilər, əcəllər və digər işlər o mübarək gecədə bölüşdürülür.”

Əlbəttə, bu işlər insanın ixtiyar sahibi və azad olması ilə ziddiyyət təşkil etmir, çünki Allahın mələklər vasitəsilə təyin etdiyi müqəddarat insanların ləyaqət, iman, təqva, pak niyyət və əməllərinə uyğundur. Başqa ifadə ilə desək, Allah-taala insanların zəmin yaratdığı işləri onlar üçün müqəddərat olaraq təyin edir və bu iş insanın ixtiyar sahibi olması ilə ziddiyət təşkil etmir. Eyni zamanda, bu, insanın ixtiyara malik olmasına bir daha təkiddir.

2) Bu gecəni "çox qiymətli və şərafətli bir gecə” olduğu üçün Qədr gecəsi adlandırmışlar. "Həcc” surəsinin 74-cü ayəsində belə buyurulur:

مَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ ۗ اِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ

"Onlar Allahı Onun Öz məqam və dərəcəsinə layiq (hətta insan üçün mümkün olan çərçivədə) qiymətləndirib tanımadılar. Həqiqətən Allah qüvvətli və yenilməzdir.”

3) Qiymətli Quran dəyərli Peyğəmbərimizə (ə) dəyərli mələk vasitəsilə nazil olduğu üçün bu gecə Qədr gecəsi adlandırılmışdır.

4) Qədr gecəsi elə bir gecədir ki, Quranın nazil olması o gecədə təyin (müqəddər) olmuşdur.

5) Qədr gecəsində əhya saxlayan kəsə dəyərli və yüksək məqamlar verilir.

6) O gecədə yer üzərinə o qədər mələk enər ki, onların çoxluğundan yer üzərində sıxlıq yaranar. Çünki "təqdir” kəlməsi Quranın bəzi ayələrində "sıxmaq” mənasındada işlənmişdir.

وَمَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُهُ

"İmkanı (ruzisi) az olan isə Allahın ona nəsib etdiyindən versin.”

Ümumilikdə, Qədr gecəsinin geniş mənasına əsasən bütün nəzəriyyələri qəbul etmək mümkündür. Amma birinci təfsir digər təfsirlərlə müqayisədə daha tanınmış və məqsədə uyğundur. ]]> Əqiqə qurbanı https://imameli.az/islam/895-eqiqe-qurbani.html https://imameli.az/islam/895-eqiqe-qurbani.html movlan Mon, 29 Mar 2021 02:51:18 +0400

Əqiqə qurbanı – körpə dünyaya gələndən sonra yerinə yetirilən müstəhəb əməllərdən biridir. Əqiqə belə bir əməldir ki, əgər valideyn övladı körpə olan zaman onu yerinə yetirməyibdirsə, böyüyəndən sonra da yerinə yetirə bilər. İnsan hətta özü üçün belə, əqiqə qurbanı kəsə bilər. Necə ki, Peyğəmbər (s) nübuvvətindən sonra özü üçün əqiqə qurbanı kəsmişdi.

Bu hökmün də başqa hökmlər kimi hikmətləri vardır. Onların bəzisi bizim üçün aşkardır, bəzisi isə naməlum.

İmam Sadiq (ə) buyurur: “Nə zaman əqiqə kəssən de: Allahın adı və Allahın yardımı ilə! Pərvərdigara, bu filankəs tərəfindən olan əqiqədir ki, əti onun əti qarşılığında, qanı onun qanı qarşılığında, sümükləri onun sümükləri qarşılığındadır”.

Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər bir oğlan (övladı) əqiqəsinin girovundadır ki, yeddinci günü onun üçün kəsilər”.

İmam Sadiq (ə) buyurur: “Hər körpə əqiqənin girovundadır”.

Bu hədislərdən belə nəticəyə gəlmək olur ki, bu qurban körpənin gələcək həyatına müsbət təsirlərini göstərəcəkdir. Ondan başqa, ehtiyacı olan müəyyən sayda insanın qarnı doyacaqdır.

İmam Sadiq (ə) buyurur: “Övladının dünyaya gəldiyi yedddinci günündə əqiqə et. Əqiqəni sümükləri sındırmadan tikə-tikə et. Onu bişirəndən sonra müsəlmanları dəvət et”.

Həzrət İmam Sadiq (ə) başqa yerdə buyurur ki, bu qurbanın dördə biri doğuş mamasına verilsin. Əgər doğuş maması yoxdursa, uşağın anası hər kimə istəsə, onu versin. Yemək üçün 10 nəfər müsəlmanı dəvət etsin. Əgər çox olarsa ,nə yaxşı.

Abdullah ibni Bəkir nəql edir: “İmam Sadiqin (ə) yanında əyləşmişdim. Əmisi tərəfindən bir nəfər gəlib dedi: “Sizin əminiz soruşur ki, övladımız üçün əqiqə axtardıq, ancaq tapmadıq, indi nə edək? Pulunu sədəqə verək?”.

İmam (ə) buyurdu: “Xeyr. Allah doğulmuş körpə üçün (qurbanlıq) qanın tökülməsini və başqalarının yeməyə dəvət olunmasını sevir"

Əqiqə qurbanının ədəb qaydaları

Müstəhəbdir ki, oğlan üçün erkək, qız üçün isə dişi heyvan kəsilsin.

İmam Sadiq (ə):
Əgər sizlərdən birinin oğlan yaxud qız övladı dünyaya gələrsə, onun yeddinci günündə oğlan uşağı üçün erkəy, qız uşağı üçün isə dişi qoyunu əqiqə edin.
Fiqhus-Sadiq, c.22, səh.286

Əqiqə etmək üçün caiz olan heyvanlar: Qoyun; İnək; Dəvə; Keçi. (Lakin ən yaxşısı qoyun kəsilsin) Qurbanda deyilmiş şərtlər əqiqədə də mövcuddur. Yəni qüsursuz heyvan və yaşı.

İmam Sadiq (ə):
Əqiqə qoyun ətindəndir. Hər hansı bir qoyun olsa kifayətdir. Lakin ən xeyirlisi ən yağlı olanıdır.
Şərhi-Lumə, c.2, səh.482)

Əqiqə edən şəxs bişmiş və ya çiy əti paylaya da bilər, yaxud da özü bişirib bir dəstə möminləri (ən azı 10 nəfər) dəvət edib onlara qonaqlıq verə də bilər.

Müstəhəbdir ki, əqiqə kəsilərkən, hədislərdə nəql olunmuş dualardan oxunsun. Bu dualardan biri Kərxinin İmam Sadiqdən (ə) nəql etdiyi duadır:

"Bismilləh və billəh. Əllahummə həzihi əqiqətun ən fulanin ləhmuhə biləhmihi, dəmuhə bidəmihi, əzmuhə biəzmihi. Əllahummə icəlhu viqaən li Ali Muhəmmədin sallalləhu ələyhi və alihi"
Qeyd: Fulan kəlməsinin yerinə əqiqə kəsilən uşağın adı qeyd olunmalıdır.
Şərhi-lumə, c.2, səh,482

Müstəhəbdir ki, ətin 4/1 hissəsini mamaçaya (həkimə) verilsin. Həmin hissənin ayaq və bud tərəfdən olması müstəhəbdir.
Minhəcus-salihin, Ayətullah Sistani, c.3, məs.395

Həmin heyvanın ətindən atanın və onun ailəsinin yeməsi məkruhdur. Ehtiyyata əsasən ana da yeməkdən çəkinməlidir. Ayətullah Sistani, ananın o ətdən yeməsini məxsusi şəkildə məkruh bilir.

İmam Sadiq (ə):
Əqiqə edilmiş heyvandan, uşağın atası və onun ailəsindən olan heç kəs yeməsin.
Fiqhus-Sadiq, c.22, səh 291

Yaxşı olar ki, ətin qalan hissəsi qaynadılaraq, bişirilsin və qabaqki, öncəki məsələdə qeyd olunduğu qaydada qonaqlıq təşkil olunsun. Qonaqlıqda süfrəyə yalnız əqiqə əti, çörək və duz qoyulmalıdır.

İma
m Sadiq (ə):
Ondan 10 möminə yedirilir. Əgər say daha çox olsa, bir o qədər də fəzilətlidir.
Şərhi-Lumə, c.2, səh.484

Əqiqə olunmuş heyvanın sümüyünü sındırmaq məkruhdur. Bunun əvəzinə sümükləri oynaqlardan bir-birindən ayrılır.]]>

Əqiqə qurbanının ədəb qaydaları

İkinci xəlifənin zamanında 16-cı hicri ilində İmam Əlinin (ə) təklifi ilə İslam tarixi təyin edildi. Bu təqvimə görə, Həzrət Peyğəmbərin (s) hicrət etdiyi ay, ilk ay olaraq təyin edilir. Həzrət Peyğəmbər (s) Məhərrəm ayında hicrət etdiyi üçün İslam tarixinin ilk ayı məhz bu ay olur. Bu ayı ona görə haram ay adlandırırlar ki, hələ qədim zamanlarda bu ayda müharibə etmək haram edilmişdi.

İmam Rza (ə) bu ay barəsində buyurur: “Cahiliyyət dövründə bu ayın hörməti saxlanılırmış. Bu ayda vuruşmurdular. Ancaq bu ayda bizim qanımızı tökdülər və bizə qarşı hörməti aradan apardılar. Övladlarımızı və xanımlarımızı əsir götürdülər. Xeymələri yandırdılar, qarət etdilər, Peyğəmbərin (s) nəsli ilə bağlı hörmətə riayət etmədilər”.

Ayətullah Mirzə Cavad Məliki Təbrizi yazır: “Uşaqlarım Məhərrəm ayının ilk on günündə yemək yeməzdilər. Ancaq çörək yeyər və su içərdilər. Heç kəs onlara deməzdi ki, Məhərrəm ayı gəlibdir. Güman edirəm ki, daxili eşqləri cuşa gəlirdi”.

Məhərrəm ayı haram olması ilə yanaşı, Aşura müsibəti ilə də tarixə ən faciəvi gün kimi həkk olundu. Nə zaman Məhərrəm ayı gələr, qəlblərimiz qəmlənər. İmam Hüseyn (ə) aşiqləri Məhərrəm ayının birinci günündən qara libas geyinər və İmam (ə) üçün əzadarlıq edərlər. (Tebyan)

Beləliklə deyə bilərik ki, aylar arasında möhtərəmlik baxımından ən çox haram sayılan ay – Məhərrəm ayıdır. Bu ay cahiliyyət dövründə də bu cür adlandırılmışdır. Ona görə ki, bu ayda müharibə etmək haram elan edilmişdi.

Eyni zamanda, İslamın bərpasından sonra da bu ay haram ay olaraq qalır. Və bu ay Aşura faciəsi ilə yadlarda həkk olmuşdur və bu ayın gəlişi ilə hər yer qara rəngə boyanar və insanların qəlbi qəmlənər. Bacardıqları qədər əzadar olmağa çalışarlar.
Məhərrəm ayının ilk ongünlüyündə ilk növbədə Məhərrəm ayının duasını oxumaq çox fəzilətlidir. Çünki bu ay ərəb təqviminin ilk ayıdır. Bu dua sağlamlığa, bəlaların uzaq olmasına və yaxşı əməllər əldə etmək üçün çox təsirlidir. (Tebyan)

Məhərrəm ayının ilk gecəsində qılınan namazların çoxu fəzilətlidir. Onlardan birində deyilir ki, iki rükətli namazdır. Hər rükətində “Həmddən” sonra 11 dəfə ”Tövhid” surəsini oxuyursan. Ondan sonra Peyğəmbərin (s) bu namazdan sonra oxuduğu duanı oxuyursan. Məhərrəm ayının 1-də oruc tutursan. “İqbal” kitabında yazılıb ki, hər kim bu əməli görər, o kəsə bənzəyər ki, bir il yaxşı əməl yerinə yetirmiş, gələn ilə qədər hifz olunmuşdur.

Hədislərin birində oxuyuruq ki, Məhərrəm ayının 3-də oruc tutmaq çox savabdır. Belə ki, həmin günü Həzrət Yusif (ə) quyudan çıxmışdı. Allah həmin günü oruc tutan insanın çətinliyini aradan qaldırar və çətinlikləri ona asan edər.
Aşura günündən başqa qalan günlərdə oruc tutmaq fəzilətlidir. Aşura günündə isə günortaya qədər heç nə yeməmək və sonra elə şeylər yemək ki, əza əhlinə yaraşır.

Bu on gündə əzadarlıq mərasimləri təşkil etmək və Aşura ziyarətnaməsini oxumaq, Məsumları (ə) ziyarət etmək – ən fəzilətli əməllərdəndir.

]]>

[/center]İslam təkcə etiqad və əxlaq məsələləri ilə məşğul olan məktəb deyildir. Bu din öz ardıcıllarının mənəvi sağlamlığını təmin etməklə yanaşı, onların iqtisadi problemlərini də həll edir. İlkin İslam dövründən başlayaraq, bu günə qədər ehtiyaclı təbəqənin mənafeləri müdafiə olunmuşdur. həmin təbəqənin ehtiyaclarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan ən mühüm tədbirlərdən biri, zəkatdır.

Şəksiz ki, bütün cəmiyyətlərdə iş qabiliyyətini itirmiş şəxslər, xəstələr, yetimlər, əlillər mövcuddur. Bu insanların himayəyə ehtiyacı vardır. Əgər cəmiyyətdə zəkat ödəməyə vəzifəli olan imkanlılar uyğun vergini ödəyərlərsə, ehtiyaclıların ətrafdakılara əl açmasına lüzum qalmaz.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Bütün xalq malının zəkatını ödəyərsə, bir dənə də olsun fəqir müsəlman qalmaz. İnsanlar yalnız varlıların günahından ac, çılpaq, evsiz-eşiksiz qalır». («Vəsailuş-şiə», 6-cı cild səh. 4.) Elə bu səbəbdən də, İslamda zəkat vacib buyurulmuşdur: «Onların mallarından zəkat al». («Tövbə» surəsi, ayə 103.)

Müsəlmanların mühüm iqtisadi vəzifələrindən biri də zəkat verməkdir. Zəkatın əhəmiyyətində bunu qeyd etmək kifayətdir ki, Qurani-məciddə namazdan sonra qeyd olunur və imanın nişanəsi və insanın qurtuluşu çatması əlaməti hesab olunur.

İmamlardan nəql olunan çoxlu hədislərdə deyilir: “Hər kəs zəkat verməsə dindən çıxmışdır.”

Xumsda olduğu kimi zəkatın da müəyyən halları vardır, onun bir qismi insanın bədəni və həyatı ilə əlaqədardır ki, hər ildə Fitr bayramı günündə verilməlidir. Bu, maddi cəhətdən onu verməyə qadir olan şəxslərə vacibdir (bu məsələ oruc bölməsində qeyd olunacaqdır).

Digər bir hissəsi ilə mal-dövlətlə əlaqədar olan zəkatdır. Bu, camaatın bütün mal-dövlətlərinə deyil, yalnız doqquz şeyə aid olur ki, onları üç dəstədə qeyd etmək olar.

Zəkatın vacib olduğu şeylər

Bitkilər: (taxıl)
1- Buğda
2- Arpa
3- Xurma
4- Kişmiş

Mal-heyvan
5- Dəvə
6- İnək
7- Qoyun

Xəzinə
8- Qızıl
9- Gümüş

Nisab həddi:
Qeyd olunan şeylərin zəkatı o zaman vacib olur ki, müəyyən bir həddə çatmış olsun, buna “nisab həddi” deyilir. Yəni əldə olunan məhsulun miqdarı, yaxud mal-heyvanın sayı o həddən aşağı olsa zəkat düşmür.
Taxılın nisabı
Qeyd olunan dörd məhsulun hamısının bir nisab həddi vardır və təqribən 850 kiloqramdır. Buna əsasən əldə olunan məhsul bu miqdardan az olduqda zəkatı yoxdur.

DÖRD BİTKİ MƏHSULUNUN ZƏKATININ MIQDARI

Bu məhsullardan biri nisab həddinə çatarsa, onun müəyyən miqdarı zəkat olaraq verilməlidir. Lakin bunların zəkatının miqdarı necə suvarılmaları ilə əlaqədardır və bu baxımdan üç yerə bölmək olar:
* Yağış və ya çay suyu ilə suvarılan, yaxud demyədə olan məhsulun zəkatı onda birdir.
* Vedrə, su motoru ilə suvarılan məhsulan zəkatı iyirmidə birdir.
* Hər iki vasitə ilə: həm yağış və çay suyu ilə, həm də əllə suvarılan məhsulun yarısının zəkatı onda bir, yarısının zəkatı isə iyirmidə birdir.
Mal-heyvanın nisabı
*Qoyun:
Qoyunun ilk nisabı 40-dır və onun zəkatı bir qoyundur. Qoyunların sayı 40-a çatmayana qədər zəkatı yoxdur.
*İnək:
İnəyin ilk nisabı otuzdur və onun zəkatı bir yaşı tamam olmuş və ikinci yaşına keçmiş bir danadır.
*Dəvə:
Dəvənin ilk nisabı beşdir və onun zəkatı bir qoyundur. Dəvələrin sayı 26-a çatana qədər hər beş dəvənin zəkatı bir qoyundur. Lakin onların sayı 26-a çatdıqda zəkatı bir dəvədir.

Qızıl və gümüşün nisabı
Qızılın nisabı 15 misqal, gümüşün nisabı 105 misqaldır. Hər ikisinin zəkatı da qırxda birdir.

Zəkatın hökmləri
1-Buğda, arpa, xurma və üzüm üçün çəkilən xərclər, o cümlədən toxumun qiyməti, fəhlələrə verilən pul, traktorun işlədilməsinin pulu və s. əldə olunan məhsuldan çıxıla bilər. Lakin nisab həddi bu miqdar çıxılmamışdan qabaq hesablanmalıdır. Əgər bu xərclər çıxılmamışdan qabaq nisab həddinə çatsa, onun zəkatını vermək vacibdir, lakin çıxılandan sonra qalanın zəkatını verilməlidir.
2-Mal-heyvanın zəkatı o vaxt vacib olur ki:
* İnsan bir il müddətinə onların sahibi olsun. Deməli əgər misal üçün yüz baş malı alsa və doqquz aydan sonra satsa, onlara zəkat vacib deyil.
* Heyvan bütün il boyu işsiz olsun. Buna əsasən əkin sahəsində, yaxud yük daşınmasında istifadə olunan inək və dəvənin zəkatı yoxdur.
* Heyvan bütün il boyu çöldə otlasın; deməli əgər bütün il boyunda, yaxud onun bir miqdarında biçilmiş, yaxud insanın öz əkdiyi otlardan yesə, zəkatı yoxdur.
3-Qızıl və gümüşün zəkatı o vaxt vacib olur ki, sikkəli olsun və onunla müamilə adi qaydada olsun. Buna əsasən hal-hazırda bəzək əşyaları kimi istifadə olunanların zəkatı yoxdur.
4-Zəkatı vermək ibadətdir və onu verən zaman zəkat niyyəti və Allahın əmrini icra etməkdən ibarət olan qürbət qəsdi edilməlidir.

Zəkatın sərf olunma yerləri

Zəkat səkkiz yerə sərf olunmalıdır; onların hamısında, yaxud bəzilərində sərf oluna bilər:
1-Fəqir və illik xərcləri özünün və ailəsinin xərclərindən az olan (çatmayan) şəxs;
2-Miskin və ümumiyyətlə səfil və biçarə olan şəxs;
3-İmam (ə), yaxud onun naibi tərəfindən zəkatın toplanıb saxlanması və müstəhəqlərə verilməsinə məmur edilən şəxs;
4-Bəzilərinin qəlblərini islama və müsəlmanlara qarşı rəğbətli etmək üçün. Məsələn, kömək olunacaq təqdirdə islam dininə meylli olan, yaxud müharibədə müsəlmanların xeyrinə kömək edən şəxslər;
5-Qulların azad edilməsi;
6-Öz borcunun qaytara bilməyən borclular üçün;
7-Allah yolunda; yəni faydası ümum insanlara çatan və Allahın razılığına səbəb olan yol, saldırmaq, körpü və məscid tikdirmək kimi işlər;
8-Səfərdə pulu qurtarıb yolda qalan və vətəninə qayıtmaq xərclərinə malik olmayan şəxs. Hətta öz vətənində fəqir olmasa belə.

inşəallah paylaşaq bilməyənlərdə bilsin
Bəşir Badkubei]]> İslam təkcə etiqad və əxlaq məsələləri ilə məşğul olan məktəb deyildir. Bu din öz ardıcıllarının mənəvi sağlamlığını təmin etməklə yanaşı, onların iqtisadi problemlərini də həll edir. İlkin İslam dövründən başlayaraq, bu günə qədər ehtiyaclı təbəqənin mənafeləri müdafiə olunmuşdur. həmin təbəqənin ehtiyaclarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan ən mühüm tədbirlərdən biri, zəkatdır.

Şəksiz ki, bütün cəmiyyətlərdə iş qabiliyyətini itirmiş şəxslər, xəstələr, yetimlər, əlillər mövcuddur. Bu insanların himayəyə ehtiyacı vardır. Əgər cəmiyyətdə zəkat ödəməyə vəzifəli olan imkanlılar uyğun vergini ödəyərlərsə, ehtiyaclıların ətrafdakılara əl açmasına lüzum qalmaz.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Bütün xalq malının zəkatını ödəyərsə, bir dənə də olsun fəqir müsəlman qalmaz. İnsanlar yalnız varlıların günahından ac, çılpaq, evsiz-eşiksiz qalır». («Vəsailuş-şiə», 6-cı cild səh. 4.) Elə bu səbəbdən də, İslamda zəkat vacib buyurulmuşdur: «Onların mallarından zəkat al». («Tövbə» surəsi, ayə 103.)

Müsəlmanların mühüm iqtisadi vəzifələrindən biri də zəkat verməkdir. Zəkatın əhəmiyyətində bunu qeyd etmək kifayətdir ki, Qurani-məciddə namazdan sonra qeyd olunur və imanın nişanəsi və insanın qurtuluşu çatması əlaməti hesab olunur.

İmamlardan nəql olunan çoxlu hədislərdə deyilir: “Hər kəs zəkat verməsə dindən çıxmışdır.”

Xumsda olduğu kimi zəkatın da müəyyən halları vardır, onun bir qismi insanın bədəni və həyatı ilə əlaqədardır ki, hər ildə Fitr bayramı günündə verilməlidir. Bu, maddi cəhətdən onu verməyə qadir olan şəxslərə vacibdir (bu məsələ oruc bölməsində qeyd olunacaqdır).

Digər bir hissəsi ilə mal-dövlətlə əlaqədar olan zəkatdır. Bu, camaatın bütün mal-dövlətlərinə deyil, yalnız doqquz şeyə aid olur ki, onları üç dəstədə qeyd etmək olar.

Zəkatın vacib olduğu şeylər

Bitkilər: (taxıl)
1- Buğda
2- Arpa
3- Xurma
4- Kişmiş

Mal-heyvan
5- Dəvə
6- İnək
7- Qoyun

Xəzinə
8- Qızıl
9- Gümüş

Nisab həddi:
Qeyd olunan şeylərin zəkatı o zaman vacib olur ki, müəyyən bir həddə çatmış olsun, buna “nisab həddi” deyilir. Yəni əldə olunan məhsulun miqdarı, yaxud mal-heyvanın sayı o həddən aşağı olsa zəkat düşmür.
Taxılın nisabı
Qeyd olunan dörd məhsulun hamısının bir nisab həddi vardır və təqribən 850 kiloqramdır. Buna əsasən əldə olunan məhsul bu miqdardan az olduqda zəkatı yoxdur.

DÖRD BİTKİ MƏHSULUNUN ZƏKATININ MIQDARI

Bu məhsullardan biri nisab həddinə çatarsa, onun müəyyən miqdarı zəkat olaraq verilməlidir. Lakin bunların zəkatının miqdarı necə suvarılmaları ilə əlaqədardır və bu baxımdan üç yerə bölmək olar:
* Yağış və ya çay suyu ilə suvarılan, yaxud demyədə olan məhsulun zəkatı onda birdir.
* Vedrə, su motoru ilə suvarılan məhsulan zəkatı iyirmidə birdir.
* Hər iki vasitə ilə: həm yağış və çay suyu ilə, həm də əllə suvarılan məhsulun yarısının zəkatı onda bir, yarısının zəkatı isə iyirmidə birdir.
Mal-heyvanın nisabı
*Qoyun:
Qoyunun ilk nisabı 40-dır və onun zəkatı bir qoyundur. Qoyunların sayı 40-a çatmayana qədər zəkatı yoxdur.
*İnək:
İnəyin ilk nisabı otuzdur və onun zəkatı bir yaşı tamam olmuş və ikinci yaşına keçmiş bir danadır.
*Dəvə:
Dəvənin ilk nisabı beşdir və onun zəkatı bir qoyundur. Dəvələrin sayı 26-a çatana qədər hər beş dəvənin zəkatı bir qoyundur. Lakin onların sayı 26-a çatdıqda zəkatı bir dəvədir.

Qızıl və gümüşün nisabı
Qızılın nisabı 15 misqal, gümüşün nisabı 105 misqaldır. Hər ikisinin zəkatı da qırxda birdir.

Zəkatın hökmləri
1-Buğda, arpa, xurma və üzüm üçün çəkilən xərclər, o cümlədən toxumun qiyməti, fəhlələrə verilən pul, traktorun işlədilməsinin pulu və s. əldə olunan məhsuldan çıxıla bilər. Lakin nisab həddi bu miqdar çıxılmamışdan qabaq hesablanmalıdır. Əgər bu xərclər çıxılmamışdan qabaq nisab həddinə çatsa, onun zəkatını vermək vacibdir, lakin çıxılandan sonra qalanın zəkatını verilməlidir.
2-Mal-heyvanın zəkatı o vaxt vacib olur ki:
* İnsan bir il müddətinə onların sahibi olsun. Deməli əgər misal üçün yüz baş malı alsa və doqquz aydan sonra satsa, onlara zəkat vacib deyil.
* Heyvan bütün il boyu işsiz olsun. Buna əsasən əkin sahəsində, yaxud yük daşınmasında istifadə olunan inək və dəvənin zəkatı yoxdur.
* Heyvan bütün il boyu çöldə otlasın; deməli əgər bütün il boyunda, yaxud onun bir miqdarında biçilmiş, yaxud insanın öz əkdiyi otlardan yesə, zəkatı yoxdur.
3-Qızıl və gümüşün zəkatı o vaxt vacib olur ki, sikkəli olsun və onunla müamilə adi qaydada olsun. Buna əsasən hal-hazırda bəzək əşyaları kimi istifadə olunanların zəkatı yoxdur.
4-Zəkatı vermək ibadətdir və onu verən zaman zəkat niyyəti və Allahın əmrini icra etməkdən ibarət olan qürbət qəsdi edilməlidir.

Zəkatın sərf olunma yerləri

Zəkat səkkiz yerə sərf olunmalıdır; onların hamısında, yaxud bəzilərində sərf oluna bilər:
1-Fəqir və illik xərcləri özünün və ailəsinin xərclərindən az olan (çatmayan) şəxs;
2-Miskin və ümumiyyətlə səfil və biçarə olan şəxs;
3-İmam (ə), yaxud onun naibi tərəfindən zəkatın toplanıb saxlanması və müstəhəqlərə verilməsinə məmur edilən şəxs;
4-Bəzilərinin qəlblərini islama və müsəlmanlara qarşı rəğbətli etmək üçün. Məsələn, kömək olunacaq təqdirdə islam dininə meylli olan, yaxud müharibədə müsəlmanların xeyrinə kömək edən şəxslər;
5-Qulların azad edilməsi;
6-Öz borcunun qaytara bilməyən borclular üçün;
7-Allah yolunda; yəni faydası ümum insanlara çatan və Allahın razılığına səbəb olan yol, saldırmaq, körpü və məscid tikdirmək kimi işlər;
8-Səfərdə pulu qurtarıb yolda qalan və vətəninə qayıtmaq xərclərinə malik olmayan şəxs. Hətta öz vətənində fəqir olmasa belə.

inşəallah paylaşaq bilməyənlərdə bilsin ]]> İslam təkcə etiqad və əxlaq məsələləri ilə məşğul olan məktəb deyildir. Bu din öz ardıcıllarının mənəvi sağlamlığını təmin etməklə yanaşı, onların iqtisadi problemlərini də həll edir. İlkin İslam dövründən başlayaraq, bu günə qədər ehtiyaclı təbəqənin mənafeləri müdafiə olunmuşdur. həmin təbəqənin ehtiyaclarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan ən mühüm tədbirlərdən biri, zəkatdır.

Şəksiz ki, bütün cəmiyyətlərdə iş qabiliyyətini itirmiş şəxslər, xəstələr, yetimlər, əlillər mövcuddur. Bu insanların himayəyə ehtiyacı vardır. Əgər cəmiyyətdə zəkat ödəməyə vəzifəli olan imkanlılar uyğun vergini ödəyərlərsə, ehtiyaclıların ətrafdakılara əl açmasına lüzum qalmaz.
İmam Sadiq (ə) buyurur: «Bütün xalq malının zəkatını ödəyərsə, bir dənə də olsun fəqir müsəlman qalmaz. İnsanlar yalnız varlıların günahından ac, çılpaq, evsiz-eşiksiz qalır». («Vəsailuş-şiə», 6-cı cild səh. 4.) Elə bu səbəbdən də, İslamda zəkat vacib buyurulmuşdur: «Onların mallarından zəkat al». («Tövbə» surəsi, ayə 103.)

Müsəlmanların mühüm iqtisadi vəzifələrindən biri də zəkat verməkdir. Zəkatın əhəmiyyətində bunu qeyd etmək kifayətdir ki, Qurani-məciddə namazdan sonra qeyd olunur və imanın nişanəsi və insanın qurtuluşu çatması əlaməti hesab olunur.

İmamlardan nəql olunan çoxlu hədislərdə deyilir: “Hər kəs zəkat verməsə dindən çıxmışdır.”

Xumsda olduğu kimi zəkatın da müəyyən halları vardır, onun bir qismi insanın bədəni və həyatı ilə əlaqədardır ki, hər ildə Fitr bayramı günündə verilməlidir. Bu, maddi cəhətdən onu verməyə qadir olan şəxslərə vacibdir (bu məsələ oruc bölməsində qeyd olunacaqdır).

Digər bir hissəsi ilə mal-dövlətlə əlaqədar olan zəkatdır. Bu, camaatın bütün mal-dövlətlərinə deyil, yalnız doqquz şeyə aid olur ki, onları üç dəstədə qeyd etmək olar.

Zəkatın vacib olduğu şeylər

Bitkilər: (taxıl)
1- Buğda
2- Arpa
3- Xurma
4- Kişmiş

Mal-heyvan
5- Dəvə
6- İnək
7- Qoyun

Xəzinə
8- Qızıl
9- Gümüş

Nisab həddi:
Qeyd olunan şeylərin zəkatı o zaman vacib olur ki, müəyyən bir həddə çatmış olsun, buna “nisab həddi” deyilir. Yəni əldə olunan məhsulun miqdarı, yaxud mal-heyvanın sayı o həddən aşağı olsa zəkat düşmür.
Taxılın nisabı
Qeyd olunan dörd məhsulun hamısının bir nisab həddi vardır və təqribən 850 kiloqramdır. Buna əsasən əldə olunan məhsul bu miqdardan az olduqda zəkatı yoxdur.

DÖRD BİTKİ MƏHSULUNUN ZƏKATININ MIQDARI

Bu məhsullardan biri nisab həddinə çatarsa, onun müəyyən miqdarı zəkat olaraq verilməlidir. Lakin bunların zəkatının miqdarı necə suvarılmaları ilə əlaqədardır və bu baxımdan üç yerə bölmək olar:
* Yağış və ya çay suyu ilə suvarılan, yaxud demyədə olan məhsulun zəkatı onda birdir.
* Vedrə, su motoru ilə suvarılan məhsulan zəkatı iyirmidə birdir.
* Hər iki vasitə ilə: həm yağış və çay suyu ilə, həm də əllə suvarılan məhsulun yarısının zəkatı onda bir, yarısının zəkatı isə iyirmidə birdir.
Mal-heyvanın nisabı
*Qoyun:
Qoyunun ilk nisabı 40-dır və onun zəkatı bir qoyundur. Qoyunların sayı 40-a çatmayana qədər zəkatı yoxdur.
*İnək:
İnəyin ilk nisabı otuzdur və onun zəkatı bir yaşı tamam olmuş və ikinci yaşına keçmiş bir danadır.
*Dəvə:
Dəvənin ilk nisabı beşdir və onun zəkatı bir qoyundur. Dəvələrin sayı 26-a çatana qədər hər beş dəvənin zəkatı bir qoyundur. Lakin onların sayı 26-a çatdıqda zəkatı bir dəvədir.

Qızıl və gümüşün nisabı
Qızılın nisabı 15 misqal, gümüşün nisabı 105 misqaldır. Hər ikisinin zəkatı da qırxda birdir.

Zəkatın hökmləri
1-Buğda, arpa, xurma və üzüm üçün çəkilən xərclər, o cümlədən toxumun qiyməti, fəhlələrə verilən pul, traktorun işlədilməsinin pulu və s. əldə olunan məhsuldan çıxıla bilər. Lakin nisab həddi bu miqdar çıxılmamışdan qabaq hesablanmalıdır. Əgər bu xərclər çıxılmamışdan qabaq nisab həddinə çatsa, onun zəkatını vermək vacibdir, lakin çıxılandan sonra qalanın zəkatını verilməlidir.
2-Mal-heyvanın zəkatı o vaxt vacib olur ki:
* İnsan bir il müddətinə onların sahibi olsun. Deməli əgər misal üçün yüz baş malı alsa və doqquz aydan sonra satsa, onlara zəkat vacib deyil.
* Heyvan bütün il boyu işsiz olsun. Buna əsasən əkin sahəsində, yaxud yük daşınmasında istifadə olunan inək və dəvənin zəkatı yoxdur.
* Heyvan bütün il boyu çöldə otlasın; deməli əgər bütün il boyunda, yaxud onun bir miqdarında biçilmiş, yaxud insanın öz əkdiyi otlardan yesə, zəkatı yoxdur.
3-Qızıl və gümüşün zəkatı o vaxt vacib olur ki, sikkəli olsun və onunla müamilə adi qaydada olsun. Buna əsasən hal-hazırda bəzək əşyaları kimi istifadə olunanların zəkatı yoxdur.
4-Zəkatı vermək ibadətdir və onu verən zaman zəkat niyyəti və Allahın əmrini icra etməkdən ibarət olan qürbət qəsdi edilməlidir.

Zəkatın sərf olunma yerləri

Zəkat səkkiz yerə sərf olunmalıdır; onların hamısında, yaxud bəzilərində sərf oluna bilər:
1-Fəqir və illik xərcləri özünün və ailəsinin xərclərindən az olan (çatmayan) şəxs;
2-Miskin və ümumiyyətlə səfil və biçarə olan şəxs;
3-İmam (ə), yaxud onun naibi tərəfindən zəkatın toplanıb saxlanması və müstəhəqlərə verilməsinə məmur edilən şəxs;
4-Bəzilərinin qəlblərini islama və müsəlmanlara qarşı rəğbətli etmək üçün. Məsələn, kömək olunacaq təqdirdə islam dininə meylli olan, yaxud müharibədə müsəlmanların xeyrinə kömək edən şəxslər;
5-Qulların azad edilməsi;
6-Öz borcunun qaytara bilməyən borclular üçün;
7-Allah yolunda; yəni faydası ümum insanlara çatan və Allahın razılığına səbəb olan yol, saldırmaq, körpü və məscid tikdirmək kimi işlər;
8-Səfərdə pulu qurtarıb yolda qalan və vətəninə qayıtmaq xərclərinə malik olmayan şəxs. Hətta öz vətənində fəqir olmasa belə.

inşəallah paylaşaq bilməyənlərdə bilsin ]]> Orucun orqanizmə təsiri. https://imameli.az/islam/791-orucun-orqanizme-tesiri.html https://imameli.az/islam/791-orucun-orqanizme-tesiri.html movlan Sat, 22 Feb 2020 09:51:21 +0400

Oruc tutmağın çox üstünlükləri var və bu haqda yüzlərlə məqalə oxuya bilərsiniz. Dr. Paul Bragg (1895-1976), "The miracle of fasting" (Orucun möcüzəsi) kitabında qeyd etdiyi kimi "Oruc bıçaqsız əməliyyat kimidir". Yəni, orqanizmdə olan hüceyrələr ac qalan kimi ilk növbədə xəstə və zəif hüceyrələrə istiqamətlənir, onları zərərsizləşdirərək orqanizmi müalicəyə başlayırlar.

Milli.az islamevi.az-a istinadən bildirir ki, fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı Dr. Alexis Carriel də oruc tutduğumuz zaman orqanizmin ehtiyat saxladığı qidalardan istifadə etdiyini və beləliklə də, bədəndəki hüceyrələrdə yenilənmə baş verdiyini bildirmişdir.

Dünyanın ən görkəmli tibb adamlarından olan Dr. Arnold Eret (1866-1922) isə dəfələrlə uzun və qısa müddətli oruc tutaraq (hətta 126 gün!) bədənində baş verən möhtəşəm dəyişiklikləri izah edən onlarla məqalə və kitablar yazmışdır.

Az yemək ömrü uzadır, yaşlanma prosesini zəiflədir -deyirlər. Orqanizm zərərli toksinlərdən, şlaklardan təmizlənir. Oruc tutduğumuz zaman qanın tərkibindəki mənfi xolesterolun səviyyəsi aşağı düşdüyü üçün qan damarları təmizlənir, qanın hərəkəti artır, ürək-damar sistemi güclənir.

Qeyd: Bu sadəcə çox qısa məlumatdır. Orucun faydaları saymaqla bitmir. Bütün bunlar, bir daha isbat edir ki, Uca Rəbbimiz bizləri çox sevir.. Təsəvvür edirsinizmi, oruc tutaraq; həm Allahın vacib etdiyi bir əməli icra edirik, həm günahlarımız bağışlanır, həm bol-bol savab qazanırıq, həm əbədi həyat olan Cənnəti qazanırıq, həm də sağlam bir həyat yaşamış oluruq.

Oruc - bədənin zəkatıdır. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Hər şeyin zəkatı vardır və bədənin zəkatı orucdur”.

Həqiqi oruc. İmam Əli (ə) buyurur: “Oruc - haramlardan çəkinməkdir, necə ki, insan yeyəcək və içəcəklərdən çəkinər”.

Xoş olsun orucların halına. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Xoş olsun o kəslərin halına ki, Allah üçün ac və susuz olublar. Onlar Qiyamət günü tox olarlar”.]]>