Şəriət qanunları - İmamEli.az

Şəriət qanunları - İmamEli.az https://imameli.az/ az Şəriət qanunları - İmamEli.az DataLife Engine Quran və mübarək adlara toxunmaqla bağlı bəzi hökmlər. https://imameli.az/qanunlar/946-quran-ve-mubarek-adlara-toxunmaqla-bagli-bezi-hokmler.html https://imameli.az/qanunlar/946-quran-ve-mubarek-adlara-toxunmaqla-bagli-bezi-hokmler.html movlan Sat, 12 Feb 2022 03:50:03 +0400

Ayətullah Əl-uzma Seyyid Əli Sistani

Quran və mübarək adlarla bağlı bəzi hökmlər
(Qur'ani kərimə və Allahu təalanın mübarək adlarına dəstamazsız toxunmağın hökmləri)

Məsələ 394. Dəstəmazsız insanın Quranın mətninə toxunması, yəni bədəninin hər hansı bir yerini, məsələn, əlini, ayağını, üzünü, dodağını, sinəsini, dilini, dişini və s. Quranın yazısına toxundurması haramdır və Qurana dəstəmazsız toxunmağın haramlığı xüsusunda onun hər hansı bir ayəsinə, sözünə, yaxud hərfinə toxunmaq arasında heç bir fərq yoxdur.

Məsələ 395. Quran və eləcə də digər mətnlərdə rast gəlinən sözlər xüsusunda onların yanaşı düzüldükdə ürfən Quran mətni hesab edilməsi meyar götürülür və burada mətni yazanın niyyətinin heç bir təsir qüvvəsi yoxdur.
Əlbəttə ki, bu qəbildən olan Quran sözləri hissələrə ayrıldıqdan sonra da ehtiyatın tələbinə riayət etməyi unutmamaq lazımdır,yəni əgər əvvəl bir ibarə (söz birləşməsi, yaxud cümlə) Quran mətni hesab edilirdisə və indi parçalara ayrıldığına görə ürfən Quran mətni hesab edilmirsə, lazım ehtiyata əsasən, bədəni həmin yazıya dəstəmazsız toxundurmamaq lazımdır.

Məsələ 396. Quran mətninin üzərində şüşə, nazik plastik qoruyucu qatı, yaxud zərvərəq (üzərinə qızıl suyu çəkilmiş kağız) olarsa və Quranın yazısı onun altından görünərsə, sadalanan şeylərə dəstəmazsız halda toxunmağın eybi yoxdur.

Məsələ 397. Qeyd edilən hökmdə Quranın üzərində yazıldığı şeyin cinsinin heç bir fərqi yoxdur. Buna əsasən, üzərində Qurandan yazılar olan kağız, lövhə, parça, paltar, yer, divar və s. , hətta vacib ehtiyata əsasən,üzərinə Qurandan bir parça yazılmış sikkə və əsginaslara (metal və kağız pullara) da dəstəmazsız halda əl vurmaq ehtiyata əsasən caiz deyil (icazəli deyil) Həmçinin, Quranın yazıldığı xətlər (qrafikalar) arasında fərq yoxdur. Hətta kufi xətti kimi artıq arxaikləşmiş, istifadə edilməyən xətlərlə yazıldıqda belə Quran mətninə dəstəmazsız toxunmaq haramdır.
Həmçinin, yazı üsulları, o cümlədən əl yazısı (qələmlə), çap, qravüra, oyma,qabarıqyazılar, naxışlama və s. arasında heç bir fərq yoxdur.

Məsələ 398. Quranın yazısından başqa yerlərə, məsələn, sətirlərin arasına, vərəqin kənarlarına, cildinə, yaxud üzlüyünə dəstəmazsız toxunmaq haram deyil,lakin məkruhdur.
Həmçinin, yazıların bədənə bilavasitə toxunmadığı təqdirdə Quranın boyundan, yaxud paltardan asılması və insanın onu üzərində daşıması məkruhdur.

Məsələ 399. Qurana toxunmağın haramlığı yalnız mükəlləflərə aiddir. Beləliklə, uşağı və dəlini Qurana toxunmaqdan çəkindirmək vacib deyil. Lakin onların toxunması Qurana qarşı hörmətsizliklə nəticələnərsə, məsələn, onu cırarlarsa, yaxud üzərində oturarlarsa və ya nəcasətə bulaşdırarlarsa, bu qəbildən olan hərəkətlərin qarşısı alınmalıdır. Quranı öyrənmək və bu qəbildən olan məqsədlərlə hərçənd dəstəmazsız halda toxunacaqlarını bildikdə belə uşaqların əlinə vermək olar. Hətta uşaqların Quranın yazısına toxunmasına səbəb olmaq, məsələn, onların əlindən tutaraq Quranın mətninin üzərinə qoymaq da hörmətsizlik olmayacağı təqdirdə caizdir (icazəlidir).

Məsələ 400. Quranın mətnini və onun yazıldığı vərəqi nəcasətləmək hörmətsizliyə səbəb olduğu halda haramdır və nəcasətləndikdə onu dərhal suya çəkmək lazımdır Həmçinin, hörmətsizliyə səbəb olmadığı halda da vacib ehtiyata əsasən, nəcasətlənməsi haram, nəcasətləndikdə yuyulması isə vacibdir. Quranın cildi nəcasətlənərsə, hörmətsizlik sayıldığı halda onu yumaq lazımdır.

Məsələ 401. Quranı sirayətedici rütubəti olmayan özlüyündə nəcis bir şeyin, məsələn, qurumuş qan laxtasının, yaxud murdar (şəri kəsim qaydalarına uyğun olaraq kəsilməyən) heyvanın dərisindən hazırlanmış dəri məmulatının üzərinə qoymaq hörmətsizliyə səbəb olduğu halda haramdır və Quranı onun üzərindən götürmək vacibdir.

Məsələ 402. Quran mətninin kafirə satılması, vacib ehtiyata əsasən, doğru deyildir. Həmçinin, Quranın kafirə verilməsi ona qarşı hörmətsizlik sayıldığı, yaxud hörmətsizliyə səbəb ola biləcəyi təqdirdə haramdır. Lakin Quranın kafirə verilməsi onun haqq yola yönəldilməsi məqsədini daşıyarsa və ona qarşı hər hansı bir hörmətsizlik baş verməyəcəksə, eybi yoxdur.

Məsələ 403. Quranı, hətta onun bir hərfini belə nəcis mürəkkəblə yazmaq onu nəcasətləmək hökmünü daşıyır, yəni hörmətsizliyə səbəb olduğu halda haramdır və yazılarsa, su və ya başqa bir vasitə ilə onu nəcis mürəkkəb aradan gedəcək şəkildə məhv etmək lazımdır.

Məsələ 404. Quran məqsədyönlü şəkildə olmadan insanın əlindən düşərsə, bunun üçün hər hansı bir kəffarə yoxdur, lakin onu dərhal yerdən qaldırmaq və gərəkli ehtiramı göstərmək lazımdır.

Məsələ 405. Vacib ehtiyata əsasən, dəstəmazsız şəxsin hansı dildə yazılmasında asılı olmayaraq uca Allahın adına (خدا , الله , GOD). (Allah isminin müxtəlif dillərdə ekvivalentlərinə.) bədəni ilə toxunması caiz deyil (icazəli deyil) və həmçinin, hansı dildə yazılmasından asılı olmayaraq onun vəsf olunduğu xüsusi sifətlərə toxunmaq da bu qəbildəndir.

İlahi sifətlərə toxunmaın izahı aşağıdakı qayda ilədir.

Mütəal Allah üçün sifətləri iki hissədən ibarətdir:

Birinci qisim: ,,Ər-Rəhman,, adı kimi Uca Allahdan başqası üçün işlədilməz və həmçinin ,, Muqəllib-əl-Qulub,, kimi bəzi sifətlər vardır ki, yalnız Subhan olan Allah bu süsusiyyətlərə sahibdir. Bu sifətlədə olan adlara vacib ehtiyata əsasən dəstəmazsız toxunmaq düzgün deyildir.

İkinci qisim : Bəzi sifətlər vardır ki, Mütəaal Allahdan başqası da bu sifətlərə sahib olmaqla bu adlardan istifadə edir ki, bunlar da iki qisimə bölünür:

a) Əksər hallarda yalnız Allah üçün işlədilən sifətlər. ,,Rəbb,, və ,,Xaliq,, kimi adlar izah və nişanələr qeyd olunmadan işlədilərsə dərhal Uca Allaha işarə olunduğu aydınlaşır. Bu sifətlər əgər nişanələr qeyd olunmadan işlədilərsə yaxud cümlələrdə istifadədə uca Allaha işarə etmək kimi başa düşülərsə vacib ehtiyata əsasən bu sifətlərə dəstəmazsız toxunmaq caiz deyildir (icazəli deyildir). Bu iki haldan başqa hallarda bu sifətlərə dəstəmazsız toxunmaq caizdir (icazəlidir).

b) Allah və Ondan başqası üçün istifadə olunan sifətlər : ,, Rəhim,, və ,,Əzim,, kimi adlar əgər izah və nişanələrlə olarsa, bu adların Allah və yaxud başqası üçün işlədilməsi məlum olmur. Bu adlara toxunmaq Uca Allaha işarə edilən qeyd və nişanələrlə olarsa vacib ehtiyata əsasən caiz deyildir (icazəli deyildir). Əks halda toxunmaq icazəlidir.
Müstəhəb ehtiyata əsasən, Allahın elçisinin (s), Əhli-beyt imamlarının (ə) və Həzrət Fatimənin (s.ə) də nəcib adlarına dəstəmazsız halda toxunmamalıdır.

Məsələ 406. İnsanın uca Allahın adı olan həmayil və bu qəbildən olan əşyaları üzərində saxlamasının eybi yoxdur, lakin vacib ehtiyata əsasən, ismi-cəlalənin (Allahın uca adının) dəstəmazsız halda bədənə toxunmaması üçün onu paltarın üstündən asmalıdır, yaxud ismi-cəlalə onu bədənlə bilavasitə təmasdan qoruyan cild, yaxud qılafla örtülmüş olmalıdır.

Məsələ 407. Quranın fars və ya başqa bir dilə tərcümə olunmuş mətninə uca Allahın adını ifadə edən xüsusi isim və Onu vəsf edən sifətlər istisna olmaqla dəstəmazsız halda toxunmaq haram sayılmır.

Məsələ 408. الله adı yerinə yazılan" . . .ا ,"həmçinin, “Allah” adını əvəz edən əvəzliyə, məsələn,تعاىل بسمه) Onun uca adı ilə) ifadəsindəki »ـه”) »O” bitişən əvəzliyi) və الباقي هو)Odur Baqi) ifadəsindəki və »هو) »ayrı yazılan “O” əvəzliyi) üzərinə dəstəmazsız halda toxunmaq olar.

Məsələ 409. Vacib ehtiyata əsasən, ləfz-i cəlaləyə hətta Abdullah, Həbibullah kimi mürəkkəb adların tərkib hissəsi olduqda da toxunmaq caiz deyildir (icazəli deyildir).

Məsələ 410. Quranın vərəqi, yaxud ehtiram göstərilməli olan hər hansı bir şey, məsələn, uca Allahın adının, Peyğəmbərin (s) və ya məsumlardan (ə) birinin adının, yaxud onların ləqəb və künyələrinin yazıldığı kağız ayaqyoluna düşərsə, çıxarılması və yuyulması hətta müəyyən xərc tələb etdiyi təqdirdə belə dərhal yerinə yetirilməsi vacib olan bir işdir. Çıxarılması mümkün olmadığı halda isə insan sözügedən vərəqin çürüdüyünə əmin olmayınca orada ayaqyoluna çıxmamalıdır. Lakin başqalarına bununla bağlı məlumat vermək vacib deyildir. Həmçinin, İmam Hüseynin (ə) türbəti ayaqyoluna düşərsə və çıxarılması mümkün olmazsa, insan onun tamamilə axıb getdiyinə əmin olmayınca orada ayaqyoluna çıxmamalıdır.

Məsələ 411. İmam Hüseynin (ə) müqəddəs qəbrindən təbərrük məqsədilə götürülmüş türbət nəcasətə bulaşarsa, ürfən hörmətsizlik hesab edildiyi təqdirdə nəcasətdən təmizlənməsi vacibdir və İslam Peyğəmbərinin (s) və eləcə də digər məsum imamların (ə) münəvvər qəbirlərindən təbərrük məqsədilə götürülən türbətlər də nəcasətlənmə və paklanma məsələsində şəhidlərin sərvəri Həzrət Hüseynin (ə) türbəti ilə eyni hökmü daşıyır. Həmçinin, şəhidlərin sərvərinin (ə) türbətinin onun qəbrinin üzərindəki torpaqdan götürülməsi ilə başqa bir yerdən torpaq gətirilərək qəbrin üzərinə qoyulub sonra təbərrük və şəfa tapmaq məqsədilə götürülməsi arasında heç bir fərq yoxdur.

Məsələ 412. Əhli-beyt (ə) mənsublarının adını daşıyan “İmam Rza xiyabanı”, “İmam Hüseyn meydanı”, “Həzrət Zəhra hüseyniyyəsi” və “Musa ibn Cəfər məscidi” kimi yer adlarına hörmətsizlik (məsələn, onların yazıldığı şeylərin tapdalanması, yaxud zibil yeşiyinə atılması) caiz deyildir (icazəli deyildir).

Məsələ 413. Mübarək adlara ehtiram göstərilməlidir və onların ürfən hörmətsizlik kimi qəbul ediləcək yerlərə atılması caiz deyil. Bu səbəbdən, daha yaxşı olar ki,bu qəbildən olan adların və sözlərin yazıldığı materialları saxlamaq, yığmaq üçün bir qutu, yaxud yer ayrılsın və vaxtaşırı olaraq orada yığılan materiallar çöllülərdə, yaxud hər hansı pak yerin bir küncündə torpağa basdırılsın və ya dənizə, yaxud axar suya atılsın. Həmçinin, sözügedən yazıların hətta bəzi kimyəvi maddələrdən istifadə üsulu ilə də məhv edilməsi caizdir (icazəlidir), lakin Quran ayələrinin, Qurani-kərim nüsxəsinin vərəqlərə ayrılmış parçalarının, yaxud uca Allahın və məsumların (ə) mübarək adlarının yandırılması heç bir vəchlə caiz deyildir (icazəli deyildir).

paylaşaq]]>

Mütəal Allah üçün sifətləri iki hissədən ibarətdir:

Bismillahir Rəhmanir Rəhim
Hər bir mükəlləfə (ağıllı və həddi-büluğa çatmış şəxsə) vacibdir ki, Allahın əmrlərinə itaət etsin. İstər bu əmr, “namaz” kimi edilməsi vacib olan bir əmələ olsun, istər “zina” kimi edilməsi haram olan bir əmələ olsun fərq etməz. Çünki hər bir vacib və haram olan əməldə bir əmr və qadağa vardır. Vacibdə (namazda) olan əmr o işi yerinə yetirməyi (qılmağı), qadağa isə o işi tərk etməməyi (qılmamağı) tələb edir. Haramda (zinada) olan əmr isə o işi tərk etməyi (zina etməməyi), qadağa isə o işi etməməyi (zinadan uzaq durmağı) tələb edir. Hər iki halda, itaət edilmədiyi təqdirdə günaha mürtəkib olmuş olar. Qiyamət günündə isə edilən hər bir xeyir və günah əmələ görə bir qarşılıq vardır. Necə ki, Allah təbarəkə və taala Zəlzələ surəsinin 7 və 8-ci ayələrində belə buyurur:
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ
“Hər kim (dünyada) yaxşı bir iş görmüşdürsə, onu (onun xeyrini, mükafatını) görəcəkdir. Hər kim (dünyada) pis bir iş görmüşdürsə, onu (onun zərərini, cəzasını) görəcəkdir”.
Qurani-Kərimə baxdıqda görürük ki, günahlar iki qismə bölünür:
1: Böyük günahlar
2: Kiçik günahlar

Buna dəlil olaraq Nisa surəsinin 31-ci və Nəcm surəsinin 32-ci ayəsini nəzərinizə çatdırmaq istəyirik:
إِن تَجْتَنِبُواْ كَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ
“Əgər sizə qadağan olunmuş böyük günahlardan çəkinsəniz, Biz də sizin kiçik günahlarınızın üstünü örtərik”.
الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ
“Onlar kiçik günahlar istisna olmaqla, böyük günahlardan və çirkin əməllərdən çəkinirlər”.

Sual:
Günahların iki qismə bölünməsinin səbəbi bu iki ayədən açıq-aşkar şəkildə aydın olur. Bəs görəsən böyük günahlarla kiçik günahlarındakı fərq nədir? Hansı günahlara böyük günah deyilir?

Cavab:
Alimlər (Allah onlardan razı olsun) buyururlar ki, böyük günah o günaha deyilir ki, Allah təbarəkə və taala Qurani-Kərimdə o günah barəsində əzab vədəsini vermişdir. Həmçinin o günahlar ki, müqəddəs şəriətimizdə onları etməyin müqabilində müəyyən hədlər (cəzalar) təyin olunmuşdur. Məsələn; oğurluq etməyin müqabilində əlin kəsilməsi, zina edən şəxsin qətlə yetirilməsi və s.
Böyük günahlardan biri də qumardır. Necə ki, Allah təbarəkə və taala Qurani-Kərimdə Bəqərə surəsinin 219-cu ayəsində belə buyurur:
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ ۖ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ
“(Ey Rəsulum!) Səndən xəmr (məstedici içki) və məysir (qumar) haqqında soruşanlara de: “Bunların hər ikisində də böyük günah vardır”.

“القمار”- “Əl-qumar” sözünün lüğətdəki mənası “udub-uduzmaq”-dır. Bu ayədə Allah təbarəkə və taala qumarı “məysir” adlandırmışdır. Məysir sözü “اليسر”-“Əl-yusr” (asanlıq) kəlməsindən tutulmuşdur və qumarın hər bir növünə şamil olur. Bu kəlmədən tutulmasının da səbəbi isə bundan ibarətdir ki, qumar oynanılan zaman heç bir çətinlik və əziyyət olmadan, çox asanlıqla qarşı tərəfin malı əlindən alınmış olur.
Bu barədə imam Rza (ə) buyurur: “Hər o şey ki, onunla udub-uduzmaq üçün oynanılır, o məysirdir”.
Mənbə: “Vəsailuş-şiə, cild 17, səh 323”.
Qumarın yaratdığı fəsadlardan biri də insanlar arasında ədavət və düşmənçilik yaratmaq, Allahın zikrindən və namazdan uzaqlaşdırmaqdır. Necə ki, Allah təbarəkə və taala Qurani-Kərimdə Maidə surəsinin 91-ci ayəsində bu barədə belə buyurur: “Şübhəsiz ki, Şeytan içki və qumarla aranıza ədavət və kin salmaqdan və namaz qılmaqdan ayırmaq istər. Artıq bu işə son qoyacaqsınızmı?”

Ayədəki kin və ədavəti mülahizə edək:
Qumar oynayan şəxs ya qazanır ya da uduzur. Qazandığı təqdirdə onun müsahibi olan, yəni uduzan şəxsin qəlbində ona qarşı kin və ədavət baş qaldırır. Çünki günlərini, aylarını və ya illəri sərf edərək əziyyətlə qazandığı mal, qarşılığında heç bir şey olmadan bir anda əlində çıxır. Bir halda ki, istəsə belə həmin anda əldən çıxan malını geri qaytara bilməz. Bunun nəticəsində də, qəlbində daim ona (onu udan şəxsə) qarşı kin və ədavət bəsləmiş olur. Uduzduğu təqdirdə isə eynilə udduğu şəxsin ona bəslədiklərini o da ona qarşı bəsləmiş olur. Bəzən də elə olur ki, qumar məclislərinin axırı qəzəb, ehtiramsızlıq, söyüş, dava və nəhayətdə ən pisi olan ölümlə nəticələnir.
Qumar oynamağın haram olmasını ayə və hədisdən gördük. Yazmaq istədiyimiz əsas mövzu isə şahmat, nərd, domino və bilyard barəsindədir. Bu mənada ki, bunların qumar olmasını və bunlarla oynamağın hədis və şəriət baxımından halal və ya haram olmasını araşdıracağıq.

Şahmat və nərd barəsində hədislər

Hədis 1:
Əmirul-muminin Əli (ə) buyurur:
“Nərd və şahmat, hər ikisi də məysirdir (qumardır)”.

Mənbə: “Vəsailuş-şiə, cild 17, səh 324”.

Hədis 2:
İmam Sadiq (ə) buyurur:
“Allah Rəsulu (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) nərd və şahmat oynamağı qadağan etmişdir”.

Mənbə: “Vəsailuş-şiə, cild 17, səh 325”.

Hədis 3:
İmam Baqir (ə) buyurur:
“Nərd və iki şah oyunu (şahmat) sahibinin şəhadəti (şahidliyi) qəbul olunmaz”.

Mənbə: “Vəsailuş-şiə, cild 27, səh 380”.

Hədis 4:
İmam Sadiq (ə) buyurur:
“Şahmat batil əməllərdəndir”.

Mənbə: “Vəsailuş-şiə, cild 17, səh 318”.

Hədis 5:
Allah Rəsulu (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) buyurur:
“Hər kim nərd oynayarsa, Allaha (c.c) və onun Rəsuluna (s) qarşı günah etmişdir”.

Mənbə: “Camiu əhadisuş-şiə, cild 17, səh 213”.

Bu hədislərdən əlavə bir çox hədislər də vardır ki, onlar şahmat və nərdin qumar və haram olmasını bizlərə çatdırır. Lakin domino və bilyard barəsində hədislər olmadığına görə, onların hökmünü fəqihlərin rəyləri əsasında qeyd edəcəyik. Əvvəlcə şahmat, nərd və domino barəsində, daha sonra isə bilyardın hökmünü nəzərinizə çatdırmaq istəyirik:

Şahmat, nərd və domino oynamağın hökmü

Ayətullah Əbul-Qasim Xoyi

Qumar oynamaq üçün hesablanmış olan şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə, qarşılığında bir şey olan halda oynamaq haramdır. Qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır və udan şəxs də həmin şeyi götürdükdə onun sahibi olmur. Həmçinin bu dediklərimizlə (şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə) qarşılığında bir şey olmadığı halda oynamaq belə haramdır. Lakin qumar oynamaq üçün hesablanmayan bir şeylə oynamağa gəlincə, əgər qarşılığında bir şey olarsa haramdır. Həmçinin qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır. Məsələn; iki şəxs arasında ağır bir şeyi qaldırmaq və ya sürətli qaçaraq yarışmaq kimi bir oyun oynanılsa və bunun da müqabilində (qalib olan şəxs üçün) bir şey təyin olunarsa, bu cür oynamaq və təyin olunan həmin şeyi də götürmək haramdır. Amma qarşılığında bir şey olmasa, bu cür oynamaq icazəlidir.

Mənbə: “Minhac, cild 2, məsələ 19”.

Ayətullah Seyyid Sistani

Qumar oynamaq üçün hesablanmış olan şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə, qarşılığında bir şey olan halda oynamaq haramdır. Həmçinin qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır və udan şəxs də həmin şeyi götürdükdə onun sahibi olmur. Amma bu dediklərimizlə (şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə) qarşılığında bir şey olmadığı halda oynamağa gəlincə, ən güclü fikrə əsasən şahmat və nərd bu cür oynanılsa haramdır. Hətta bu iki oyundan (şahmat və nərddən) başqasında (domino və bu kimi qumar alətlərində) belə ehtiyat tərk olunmamalıdır. (Yəni, vacib-ehtiyata əsasən domino və bu kimi qumar alətlərilə oynamaq haramdır). Lakin qumar oynamaq üçün hesablanmayan bir şeylə oynamağa gəlincə, əgər qarşılığında bir şey olarsa haramdır. Həmçinin qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır. Məsələn; iki şəxs arasında ağır bir şeyi qaldırmaq və ya sürətli qaçaraq yarışmaq kimi bir oyun oynanılsa və bunun da müqabilində (qalib olan şəxs üçün) bir şey təyin olunarsa, bu cür oynamaq və təyin olunan həmin şeyi də götürmək haramdır. Amma qarşılığında bir şey olmasa, bu cür oynamaq icazəlidir.

Mənbə: “Minhac, cild 2, məsələ 22”.

Şahmat, domino və nərd kimi qumar alətlərilə, qarşılığında bir şey olduğu və həmçinin olmadığı halda belə oynamaq haramdır.

Mənbə: “Əl-fətaveyil-muyəssərə, həvariyyətut-ticarə”.

Ayətullah Vəhid Xorasani

Qumar oynamaq üçün hesablanmış olan şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə, qarşılığında bir şey olan halda oynamaq haramdır. Həmçinin qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır və udan şəxs də həmin şeyi götürdükdə onun sahibi olmur. Amma bu dediklərimizlə (şahmat, dumilə (domino), nərd və bu kimi qumar alətlərilə) qarşılığında bir şey olmadığı halda oynamağa gəlincə, ehtiyat-vacibə əsasən haramdır. Bu ehtiyat, şahmat, nərd və on dörd oyunu barəsində daha çox təkid olunur. Lakin qumar oynamaq üçün hesablanmayan bir şeylə oynamağa gəlincə, əgər qarşılığında bir şey olarsa haramdır. Həmçinin qarşılıq olaraq təyin olunan həmin şeyi götürmək də haramdır. Məsələn; iki şəxs arasında ağır bir şeyi qaldırmaq və ya sürətli qaçaraq yarışmaq kimi bir oyun oynanılsa və bunun da müqabilində (qalib olan şəxs üçün) bir şey təyin olunarsa, bu cür oynamaq və təyin olunan həmin şeyi də götürmək haramdır. Amma qarşılığında bir şey olmasa, bu cür oynamaq icazəlidir.

Mənbə: “Muntəxəbul-minhac, məsələ 19”.
➖➖➖➖➖
Vəssələmu ələykum və rəhmətullah

zəhmət olmazsa paylaşaq]]>

Şahmat və nərd barəsində hədislər

Şahmat, nərd və domino oynamağın hökmü

Şahmat və nərd barəsində hədislər

Şahmat, nərd və domino oynamağın hökmü

Sual 1:
Cümə günü qüsl almağın vaxtı (başlanma və sonu) nədir (nə vaxtdır)?

Cavab:
Cümə qüslunun (alınma) vaxtı cümə günü fəcr tulu edəndən (çıxandan) gün batana qədərdir.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

Sual 2:
Şənbə gününün axşamı (cümə günü gün batdıqdan sonra) cümə qüslu alınarsa, niyyət hansı şəkildə edilir? və bu qüsl dəstəmazı əvəz edirmi?

Cavab: Qəza qəsdi (niyyəti) edilməlidir. Və bu qüsl dəstəmazı əvəz edir.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

Sual 3:
Bir şəxs cümə günü fəcrdən sonra cənabət qüslu alarsa daha sonra boynuna qüsl gələrsə və zəvaldan (zöhr azanından) əvvəl cümə qüslu alarsa həmin bu qüsl dəstəmazı əvəz edirmi?
Cavab:
Bunda işkal var (ehtiyat-vacibə əsasən əvəz etmir).
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

Sual 4:
Cümə qüslunun qəzasının şənbə günü yerinə yetirilməsi və ya cümə axşamı ümüd qəsdi ilə yerinə yetirilməsi dəstəmazı əvəz edirmi?

Cavab:
Şənbə günü edilən qəza dəstəmazı əvəz edir lakin (cümə axşamı) ümüd qəsdi ilə olan (qüsl) isə ehtiyat-vacibə əsasən dəstəmazı əvəz etmir.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
Sual 5:
Cümə günü gün batmazdan əvvəl əsr vaxtı cümə qüslu niyyəti ilə qüsl edə bilər və həmin qüsl ilə namaz qıla bilərəmmi? Və niyyəti necə etməliyəm?

Cavab:
Bəli icazəlidir. Ehtiyat-müstəhəbə əsasən əda və qəza (mafiz~zimmə) niyyəti olmadan mütləq qürbət qəsdi etməlisiz.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

Sual 6:
Cümə günü qusl etmədim və şənbə gününün əsr vaxtı məğribdən əvvəl və ya məğrib namazının vaxtı daxil olduqdan sonra qüsl aldım. Bu qüsl dəstəmazı əvəz edirmi?

Cavab:
Günəşin qürubundan əvvəl qüslun qəzası icazəlidir və dəstəmazı da əvəz edir. Amma qürubdan sonra qəza səhih sayılmaz. Rəca qəsdilə qüsl etmək icazəlidir. Lakin dəstəmazı əvəz etməz.
Sistani.org]]>

Ayətullah Seyyid Əli Hüseyn Sistani:

السؤال: صليت الفرض وحسبت أنّ الأذان قد أذّن، فما الحكم هنا؟

الجواب: إذا تبيّن أنّ الصلاة وقعت قبل الوقت لزم إعادتها.

Sual: Azanın artıq verildiyini hesab edərək vacibi bir namaz qıldım. Buradakı hökm nədir?

Cavab: "Namazın vaxtından əvvəl qılındığı aşkar edilərsə, yenidən qılınmalıdır".

السؤال: هل يجوز الإتيان بالأذان والإقامة في الصلوات غير الواجبة مثل صلاة جعفر وصلاة الآيات وصلاة ليلة القدر؟

الجواب: مورد الأذان والإقامة الفرائض اليوميّة فقط، ولا يشرعان في النوافل، ولا في الفرائض غير اليوميّة.

Sual: (Gündəlik) Vacibi namazlardan olmayan (istər vacib istər müstəhəb) Cəfəri Təyyar, ayət və qədr gecəsinin namazları kimi namazlarda azan və iqamə demək icazəlidirmi?

Cavab: "Azan və iqamənin deyilmə yerləri yalnız gündəlik vacibi namazlardadır. Gündəlik olmayan vacibi namazlar və müstəhəbbi namazlarda yerinə yetirilmələri şəriətdən olmayandır".

السؤال: لو أخطأت في الإقامة وواصلت فهل تكون صلاتي صحيحة؟

الجواب: الإقامة مستحبة فيجوز تركها، ولايضر الخطأ فيها بصحّة الصلاة.

Sual: İqamədə səhv etsəm və davam etsəm, namazım doğru sayılarmı?

Cavab: "İqamə demək müstəhəb sayılır, tərk edilərək deyilməyədə bilinər. İqamədəki edilən səhv namazın doğruluğuna xələl gətirmir".

السؤال: شخص كان يُدخِل الإقامةَ في الصلاة ويأتي بها بعد تكبيرة الإحرام فما حكم صلواته السابقة؟

الجواب: إذا كان جاهلاً قاصراً معذوراً في جهله فصلواته صحيحة.

Sual: Bir şəxs iqaməni namaza daxil edərək təkbirətul-ehramdan sonra deyərsə, keçmişdə qıldıqları namazların hökmü nə olacaq?

Cavab: "Bilməməzliyində üzürlü olması "cahil qasir"¹ üzündəndirsə, qıldığı namazlar doğrudur".

¹ Bilmədiyinə görə günahı olmayan cahil, yəni Allahın hökmünü öyrənməyə imkanı olmayan və yaxud özünü cahil bilməyən şəxs.

*السؤال: ما حكم المؤذِّن إذا سها في أذانه، ونسي أن يقول: (أشهد أن لا إله إلا الله) في بداية الأذان؟*

*الجواب: لا شيء عليه مع السهو.*

*Sual 5: Azan verən azanda yanlışlıq edərsə və azanın əvvəlində "Əşhədu ən ləə iləəhə illəllahu" deməyi unudarsa azançının hökmü nədir?*

Cavab: "Yalnışlıq etdiyi təqdirdə heç bir eybi yoxdur".

السؤال: هل يجوز أن نصلّي قبل أن ينتهي المؤذِّن من الأذان؟

الجواب: يجوز مع الوثوق بدخول الوقت.

Sual 6: Azançı azanı bitirməmişdən öncə namaz qılmağımız icazəlidirmi?

Cavab: "Vaxtın daxil olduğuna inam (güvən) vardırsa icazəlidir".

*Azan və İqamə*

*Ayətullah Seyyid Əli Hüseyn Sistani:*

*٧السؤال: يُتَعارف لدى بعض المجتمعات الأذان عند حصول الكسوف أو الخسوف مراراً بقصد الإعلام، فهل هذا مُشروع أم لا؟*

*الجواب: لم يرد دليل على مشروعيّته.*

*Sual 7: Bəzi cəmiyyətlərdə bilindiyi kimi günəş və ay tutulması zamanı məlumat vermək niyyəti ilə dəfələrlə azan verilir. Bu iş şəriətdən olandır, ya yox?*

*Cavab: "Şəriətdən olduğuna dair heç bir dəlil yoxdur".*]]>

Sual:
Nə üçün əksər hallarda mübarək Ramazan ayında və Şəvval ayında, ayı görmək barədə ixtilaf yaranır?

Cavab:
Bu məsələdəki bəzi ixtilafların olması, fətvanın müxtəlif olmasına söykənir. Məsələn:
• Bəzi fəqihlər, mükəlləfin olduğu məntəqə ilə, gecəsinin bir hissəsi müştərək olan başqa bir məntəqədə ayın görsənməsinin, onun olduğu (həmin) məntəqədə də ayın daxil olmasına kifayət etdiyini deyir.
• Bəzi fəqihlər bu (yuxarıda) deyiləni, dəlil kimi qəbul etmirlər.
- Bəzi fəqihlər ayı teleskopla və bu kimi alətlərlə görməyi qəbul edirlər.
- Bəzi fəqihlər isə ayı, adi gözlə görməyi şərt bilir.

Bəzi ixtilafların yaranması isə;
• Bir qrup fəqihdə ayın görsəndiyi məntəqələrdə edilən şəhadətlərə söykənir
• Digərlərinə görə isə dəqiq astronomik hesablamalara əsasən o məntəqələrdə ayın görsənməsi qeyri mümkündür və elə buna görə də, o şəhadətlərə etimad etmirlər.

Ayətullah Seyyid Əli Sistani (h)]]>

Qeyri - İslami bayramları qeyd etməyin hökmü

٤السؤال:
ما حكم الاحتفال بعيد الحب؟

الجواب:
اذا لم يكن فيه ترويج للفساد او الضلال فلا مانع.

Sual 1: “Sevgililər bayramı"-nı qeyd etməyin hökmü nədir?

Cavab: Fəsad və küfrə rəvac vermədiyi təqdirdə, maneəsi yoxdur.

٥السؤال:
هل يجوز المشاركة في مجالس الاعياد الغير الاسلامية ؟

الجواب:
إذا خلت عن الفسوق وسائر انواع الفساد ولم يكن في ذلك نشرٌ للضلال فلا مانع.

Sual 2: Qeyri-İslami bayram məclislərində iştirak etmək icazəlidirmi?

Cavab: Əgər günah, fəsad sayılmadığı və bu işi etməklə küfrün yayılmasına səbəb olunmadığı təqdirdə maneəsi yoxdur.

٣السؤال:
هل يجوز ان نحتفل برأس السنة الميلادية؟

الجواب:
لا مانع منه في حدّ ذاته، نعم إذا كان يقترن بشيء من الفساد أو ترويج الضلال لم يجز.

Sual 3 : İl başında “Milad bayramı”-nı qeyd edə bilərikmi?

Cavab: (Bunu qeyd etməyin) özü-özlüyündə bir maneəsi yoxdur. Bəli, əgər fəsaddan bir şeyə yaxınlaşıldığı və küfrə rəvac verildiyi təqdirdə icazəli deyil.
]]>

Sual: boynunda Ramazan ayının bütöv yaxud bəzi günlərinin qəzası olan üçün müstəhəb oruc tutmaq icazəlidirmi ?

Seyyid Sistani - müstəhəb oruc tutmağı haramdır.

Minhac c1; m 1035.
ــــــــــــــــــــــــ

Seyyid Sadiq Şirazi - müstəhəb oruc tutmağı haramdır.

Məsail - m 1680.
ــــــــــــــــــــــــ
Seyyid Mudərrisi - boynunda olan qəza oruclarını tutmayana qədər müstəhəb oruc tutmaq haramdır.

İbadat - c 1; s 385.
ــــــــــــــــــــــــ
Seyyid Həkim - boynunda qəza orucu olanın müstəhəb oruc tutmağı səhih deyil.

Minhac - c 1; m 84.
ــــــــــــــــــــــــ

Şeyx Vəhid - müstəhəb oruc tutması haramdır.

Minhac - c 1; m 1035.
ــــــــــــــــــــــــ

Seyyid Sadiq Ruhani - müstəhəb oruc tutması haramdır.

Minhac - c 1; m 1035.
ــــــــــــــــــــــــ
Şeyx Fəyyaz - müstəhəb oruc tutması haramdır.

Minhac - c 1; m 1057.
ــــــــــــــــــــــــ

Seyyid Muhəmməd Şirazi - müstəhəb oruc tutması haramdır.

Məsail - m 1670.
ــــــــــــــــــــــــ
Seyyid Xoi q.s - müstəhəb oruc tutması haramdır.

Minhac c 1; m 1035.
ــــــــــــــــــــــــ

Seyyid Muhəmməd Sədr - haramdır.

Minhac - c 1; m 83.

Əməyə zəhmət paylaşaq]]>

Tovuz quşunun ətini yemək olarmı?

Sual - Tovuz quşu ətinin hökmü nədir ?
Şeyx Fəyyaz - haramdır.
Minhac c 1 məs 484.

Seyyid Xoi q.s - haramdır.

Minhac c 1 m 1689.

Şeyx Yəqubi - halaldır.
Səblus salam - məs 473.

Seyyid Həkim - haramdır.
Minhac məs 19

Seyyid Muhəmməd Sədr - haramdır.
Minhac məs 887.

Seyyid Sadiq Şirazi - haramdır.
Məsailul İslamiyyə - məs 3089.

Şeyx Muhəmməd Sənəd - haramdır.
Minhac məs 2028.

Seyyid Mudərrisi - haramdır.
Təliqətul urvə

Seyyid Sistani - daha üstün nəzərə əsasən halaldır.
Minhac - məs 883.

Bir məsələ - az qism fəqihlər xaric çox alimlərimiz Tovuz quşunun ətini yeməyi haram biliblər. Son günlərdə vəhhabilər yenə bunu paylaşaraq Sistani ağaya qarşı irad edirlər ki Məsumun ə.s kəlamından çıxıb və təkfir olunmalıdır. Diqqət ediləsi məsələ budur ki Tovuz quşunun ətini qadağan edən iki hədisimiz var. Biri Fiqhur Rəzəvi kitabında digəri Vəsailuş şiə kitabındadır. Hər iki hədisin sənədi zəifdir. Sənəddə olan Bəkr ibn Saleh ixtilaflı ravidir. Rical alimlərindən bəziləri onu etibarlı məsələn ibn Davud ; Kişşi ; bəziləri zəif biliblər məsələn Nəcaşi ; Ğadairi və s. Əhli sünnə rical kitablarına da nəzər etdikdə gördüm ki onlar da bu ravini şiə rafizi olmaqda ittiham ediblər. Xülasə bu hökmdə halal deyənlər üçün cavab belə deyirik: Həmin fəqihlər üçün bu iki hədisin səhih olması və alimlər arasında haram olma şöhrəti sübuta yetmədiyi üçün halal olmasına fətva vermişlər.

Əməyə zəhmət paylaşaq]]>

İmam Əli ə.s buyurur ki; Qurbanlığın əzəməti o qədərdir ki; insanlar onu dərk etsəydi borc alıb kəsdirərdi. Belə ki Qurbanın ilk damcısı yerə düşəndə sahibi bağışlanar.

İləluş Şəraye c 2; səh 440

⭐الوضوء لغسل يوم العيد⭐
ــــــــــــــــــــــــ
☚السؤال :
هل غسل يوم العيد يجزي عن الوضوء ؟

Sual : Bayram gününün ( Qurban və Fitr ) qüslü dəstəmazı əvəz edirmi?
ــــــــــــــــــــــــ
الجواب:
السيد صادق الشيرازي
ج-لا يجزي عن الوضوء على الأحوط وجوبا - استفتاء -

Seyyid Sadiq Şirazi : Ehtiyat vacibə əsasən şəxsi dəstəmazdan ehtiyacsız etməz.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد السيستاني
ج- يجزي عن الوضوء - المنهاج ج1م٣٣٧-

Seyyid Sistani - dəstəmazı əvəz edər.
Minhac c 1; məsələ 337.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد المدرسي
ج- يجزي عن الوضوء - العبادات ص٧٤ -

Seyyid Mudərrisi - dəstəmazı əvəz edər.
İbadat - səh 74.
ــــــــــــــــــــــــ
الشيخ الوحيد
ج- يجزي عن الوضوء - المنهاج م٣٣٧-

Şeyx Vəhid - dəstəmazı əvəz edər.
Minhac məsələ 337.
ــــــــــــــــــــــــ
الشيخ الفياض
ج- يجزي عن الوضوء - المنهاج ج1م٣٣٣-

Şeyx Fəyyaz - dəstəmazdan ehtiyacsız edər.
Minhac c 1; məsələ 333.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد الحكيم
ج- يجزي عن الوضوء - المنهاج ج1 م٣٣٩ -

Seyyid Həkim - dəstəmazı əvəz edər.
Minhac c 1; məsələ 339.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد الروحاني
ج- يجزي عن الوضوء - المنهاج ج1م 373 -

Seyyid Ruhani - dəstəmazı əvəz edər.
Minhac c 1; məsələ 373.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد محمد الشيرازي
ج-لا يجزي عن الوضوء. - المسائل م٦٨٤ -

Seyyid Muhəmməd Şirazi - Dəstəmazı əvəz etməz.
Məsail - məsələ 684
ــــــــــــــــــــــــ
السيد الخوئي
ج- يجزي عن الوضوء. - المنهاج ج 1 م٣٣٧ -
Seyyid Xoi - dəstəmazı əvəz edər.
Minhac c 1; məsələ 337.
ــــــــــــــــــــــــ
الشيخ زين الدين
ج- يجزي عن الوضوء. - التقوى ج1 م ٨١٠-
Şeyx Zeynuddin - Dəstəmazı əvəz edir.
Təqva c 1; məsələ 810.
ــــــــــــــــــــــــ
السيد محمد صادق الصدر
ج- يجزي عن الوضوء. - المنهج ج 1 م 395-
Seyyid Muhəmməd Sədr - dəstəmazı əvəz edir.
Minhac c 1; məsələ 395.
ــــــــــــــــــــــــ
الشيخ الاحقاقي
ج-لا يجزي عن الوضوء. - الشريعة م1226-
Şeyx Əhqaqi - Dəstəmazı əvəz etməz
Şəriət - məsələ 1226.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
الشيخ عادل الجوهر

Bəşir Badkubei.
Vəlhəmdulilləh. ]]>

Ayətullah Sistani koronavirus və Ramazan ayı barədə fətva verdi - Təfərrüat Eastnews.org-un verdiyi xəbərə görə, İraqın ali mərceyi təqlidi Ayətullah Sistani koronavirus və Ramazan ayı ilə bağlı fətva verib. Ayətullah Sistaninin fətvasında qeyd olunub ki, bir müsəlman bütün ehtiyat tədbirlərini görməsinə baxmayaraq oruc tutaraq koronavirusa yoluxacağından qorxarsa və bu hər gün təkrarlanarsa, oruc tutmaq onun boynundan götürülür. Bu fətvada Ayətullah Sistani bunları qeyd edib:
"Koronavirusun yayılmasının kölgəsində müqəddəs Ramazan ayının oruc tutması ilə bağlı sualı cavablandırarkən bildirib ki, Ramazan ayında oruc tutmağın vacibliyin fərdi bir vəzifədir. Oruc tutmaq üçün şərtlər uyğundursa başqasının koronavirusa görə tutub-tutmamasından asılı olmayaraq oruc tutmalıdır. Ancaq xəstəliyin inkişaf riskini əqli cəhətdən vacib sayılmayan nöqtəyə endirə bilərsə, evdə qalsa, başqaları ilə yaxından təmasda olmasa, maska və tibbi əlcəklərdən istifadə etsə, tez-tez və dezinfeksiya etsə və şiddətli, dözülməz bir çətinlik yaratmasa oruc tutmaq boynundan götürülmür. Lakin həkimlərin susuzluğun və boğazın qurumasının qarşısını almaq üçün su içmək tövsiyələri var. Susuzluq koronavirus riskini artırır, bu oruc tutmağa mane yaratmır. Amma o şəxslər ki, əmindirlər oruc tutsalar, xəstələnmək qorxusu var və riskini azaltmağın heç bir yolu yoxdur və hətta evdə qalmaqla, digər qabaqlayıcı tədbirlər görməklədə bu mümkün deyil, o şəxslər oruc tutmamalıdır, digər şəxslərə oruc vacibdir. Ramazan ayında işlərini tərk edə bilən və xəstələnməkdən qorunmaq üçün evdə qala bilənlər oruc tutmaq məcburiyyətindən məhrum olmurlar. Ancaq hər hansı bir səbəbdən işlərini tərk edə bilməyənlər və gün ərzində su içməsələr, virusa yoluxacaqlarından və xəstəlikdən qorumaq üçün başqa bir şey edə bilməyəcəklərindən qorxanlara oruc vacib deyildir. Halbuki, oruclarını ictimaiyyət qarşısında pozmaq caiz deyil. Tamamilə aydındır ki, Ramazan orucu ən vacib dini vəzifələrdən biridir və həqiqi bir səbəb istisna olmaqla bundan çəkinmək caiz deyildir. Hər insan öz vəziyyətindən başqalarına nisbətən daha çox agahdır".
]]>