Şiəlik əhli sunnə kitablarından

Şiəlik əhli sunnə kitablarından - İmamEli.az https://imameli.az/ az Şiəlik əhli sunnə kitablarından - İmamEli.az DataLife Engine İmam Əli(ə.s) əhli-sünnə kitablarında. https://imameli.az/shie/957-imam-elies-ehli-sunne-kitablarinda.html https://imameli.az/shie/957-imam-elies-ehli-sunne-kitablarinda.html movlan Sat, 16 Apr 2022 15:13:18 +0400

İmam Əli (ə) İslam ümməti üçün gözəl bir insanlıq nümunəsi olub. Əlbəttə ki,bu nuru da o Həzrət Peyğəmbərdən (s) almışdı. Elə bu və digər səbəblərdən İmam Əliyə (ə) məhəbbət vacibat olmasa da haqlı olaraq ona bərabər səviyyədə tutulur.

Həzrət Mühəmməd (s) təsadüfən buyurmamışdı: “Bu bayrağı Allahın və Onun elçisinin sevdiyi bir insana verəcəyəm”. (Səhihi-Buxari, 787, 3702-ci hədis) Deməli, Allah və Onun Peyğəmbərinin sevdiyi şəxs biz insanlar tərəfindən müzakirəsiz sevilməli, hörməti uca tutulmalıdır. Həzrət Əliyə (ə) hörmət şirk və bidət deyil. Bu açıq-aşkar dəlildir. Bunu əsaslandırmaq üçün Quran ayəsi də gətirə bilərik: “(Ya Peyğəmbər! Oğlun Qasim, yaxud İbrahim vəfat etdiyi zaman sənə sonsuz, nəsli kəsilmiş deyən) deyən düşməninin (As ibn Vailin) özü sonsuzdur! (Sənin nəslin qiyamətə qədər törəyib artacaq, adına isə həmişə rəhmət oxunacaqdır!)” (əl-Kövsər surəsi, 3-cü ayə)

Təbii ki, ayədə Allahın buyurduğu “sənin nəslin qiyamətə qədər törəyib artacaq, adına isə həmişə rəhmət oxunacaqdır” kəlamları Həzrət Muhəmmədin (s) qızı Fatimə və nəvələri İmam Həsən (ə), İmam Hüseynə (ə) ünvanlanır. İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) isə Həzrət Əlinin (ə) qanını daşıyırdılar.

Cabir ibn Əbdüllah Ənasridən belə nəql olunub: “Biz Peyğəmbərin (s) yanında idik. Əli (ə) gəldi. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurdu: And olsun Allaha “xeyrülbəriyyə” sənsən və sənin şiələrindir. Onlar Qiyamət günü nicat tapacaqlar.” (“Dürrül-Mənsur”, 6-cı cild, səh. 379)

Bəzi nifaqçılar şiələr tərəfindən İmam Əlini (ə) Peyğəmbərdən (s) üstün tutulduğunu vurğulayırlar. Əslində bu belə deyil. Şiələr ibadəti ilk olaraq Allaha edirlər. Peyğəmbər (s) isə Yaradanın Rəsulu kimi könüllərdə taxt qurub. Onun yeri dəyişməzdi. İmamət səhabələrdən ayrı və fərqli şəkildə qəbul edilir. Şiəlikdə İmamət nübüvvətlə paralel tutulmur, onun davamı kimi qəbul edilir. Nübüvvət - Peyğəmbərlik vəzifəsi Allah-Təala tərəfindən gələn vəhyləri xalqa çatdırmaq və onlara doğru-düzgün yol göstərməkdir. İmamət isə bu qanunları şəraitə uyğun olaraq insanları tərbiyə etmək, kamillik məqamına çatdırmaqdır. Həmçinin dövlət və hökumət qurmaqla bu qanunları ictimai şəkildə icra etməkdir. İmamət bəlkə də Nübüvvətdən də ağır bir vəzifədir.

Mövla Əli (ə) isə imamət barəsində buyurur: “İmam xalqın içərisində həlqələri bir-birinə bağlayan bir ipə bənzəyir. Əgər o ip qırılsa, həlqələr dağılar və heç vaxt nizamlanmaz. Əgər İmam xalqın arasında olmasa, cəmiyyətin bəndləri dağılar və heç vaxt düzəlməz.” (Nəhcül-Bəlağə, 46-cı xütbə.)

İslamda İmam Əlinin (ə) məqamı bütün xəlifə və səhabələrdən əfzəldir. Bu faktı Peyğəmbər (s) əfəndimiz dəfələrlə bəyan etmişdir. Onlardan birinə diqqət edək: “Əliyə əziyyət verən mənə əziyyət vermiş kimidir” (Səhih hədislər silsiləsi, 5373, 2295-ci hədis). Amma İslam tarixinə diqqət yetirdikdə Həzrət Əliyə (ə), o böyük İslam aliminə əziyyət verildiyini müşahidə edirik.

Peyğəmbər (s) buyurmuşdu: “Əli məndən sonra hər bir möminin dostu, sevimlisidir.” (Səhih hədislər silsiləsi, 5263) Bir gün Ayişə Peyğəmbərin (s) yanına gəldikdə o Həzrət buyurdu: “Seyyidil - Ərəbi mənim yanıma çağır. Ayişə dedi: “Ey Rəsulullah! Seyyidil - Ərəb sən deyilsənmi?” Həzrət buyurdu: “Mən Adəm övladlarının seyyidiyəm, Əli isə ərəblərin seyyididir.” Bu hədis “Mustədrək”də (3-cü cild, səh. 124) çoxlu rəvayətlərdə qeyd olunmuşdur.

Həzrət Mühəmmədin (s) İmam Əliyə (s) verdiyi çox yüksək qiyməti əhli - sünnə alimləri bütün kitablarında vurğulayıblar.

Məsələn, hədislərin birində Peyğəmbər (s) belə buyurdu: “Ey Əli, Sənin mənə görə məqamın, Həzrət Harunun Musaya görə məqamı kimidir. Amma məndən sonra peyğəmbər gəlməyəcək”. (Səhihi-Buxari c.2, s.305. Səhihi-Muslim c.2, s.360, Müstədriki-Hakim, c.3, s.109)

“Ey Əli, sən məndənsən, mən də səndənəm”.(Səhihi-Buxari c.2, s.76. Səhihi-Tirmizi c.5, s.300. Sünnəni ibni-Məca c.1, s.44)

“Əlini sevmək imandandır, onunla düşmənçilik etmək isə nifaqdandır”. (Səhihi-Muslim c.1, s. 61. Sünnəni Tirmizi c.8, s.306)

“Mən elmin şəhəri, Əli onun qapısıdır”. (Sünnəni Tirmizi, c.5, s.201. Müstədriki-Hakim, c.3, s.126)

“Mən hər kimin mövlasıyam, Əli də onun mövlasıdır.” (Müsnədi-İmam Əhməd, c.5, s. 25. Müstədiriki-Hakim c.3, s.134. Səhihi-Tirmizi c.5, s.296)

“Allahım, onu sevəni sev, ona düşmən olana düşmən ol”. (Səhihi-Muslim c.2, s.362. Müstədiriki-Hakim c.3, s.109, Müsnədi-Əhməd c.4, s.281)

“Ey Əli, məndən ayrılan Allah-Təaladan ayrılmış, səndən ayrılan məndən ayrılmış kimidir.” Bu hədis Riyadun Nazrada (Dəməşq tarixi, səh. 268, hədis-788) ardıcıl olaraq Rəsulullahın (s) belə buyurduğu qeyd etmişdir. Hakim də bunu öz “Mustədrək”ində (səh.146) və “Zəxairul-Üqba”da xüsusi vurğulayır. Rəsulullah (s) buyurmuşdur: “Sənin lənətin mənim lənətimdir.” Bu həmçinin Zeyd ibn Əlinin “Musnəd”ində (973-cü hədis) qeyd olunmuşdur.

Camaat “artiq əmisi oğlu ilə gizli duaları çoxaldı”-dedikdə Peyğəmbər (s) buyurdu: “Ona mən əmr etməmişəm. Ona Allah-Təala əmr edib.” Bu hədis Səhih Tirmizidə Həsənə nisbət verilərək “Kitabul-Mənaqib”də (3810-cı hədis, 50-ci kitab, 21-ci bab) qeyd olunmuşdur.

Allahın Rəsulu (s) buyurmuşdur: “Allah-Təala Peyğəmbərləri müxtəlif ağaclardan yaratmışdır. Məni və Əlini isə bir ağacdan yaratmışdır. Mən o ağacın köküyəm, Əli budaqları, Fatimə mayası Həsən və Hüseyn meyvələridir...” Təbəri bunu öz əsərində və iki hərəmin rəisi Mühəmməd ibn Yusif “Kifayətut-Talib”də rəvayət etmişdir.

Rəsulullah (s) buyurmuşdur: “Mən qorxudanam, Əli hidayət edəndir. Ey Əli! Məndən sonra hidayət olanlar, sənin əlinlə hidayət olacaqlar.” Bu həmçinin “Fusulul-Muhimmə”də İbn Sabbağdan “Tarixi-Dəməşq”də İbn Əsakirdən “Əli ibn Əbu Talibin həyatı” (2-ci cild, 916-cı hədis, səh. 417) Həskaninin “Şəvahidut-Tənzil” (1-ci cild, 398-402-ci hədis, səh. 293) Şafinin “Kifayətut-Talib”ində qeyd olunmuşdur.

Başqa bir yerdə isə Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Müsəlmanların seyyidinə, müttəqilərin imamına salam olsun.” Bu faktı Əbu Nəim “Hilyətul-Övliya”da, İbn Əbil Hədid isə “Şərhi Nəhcul-Bəlağə”də eyni ilə qeyd etmişdir.

Ənəs ibn Malik Həzrət Peyğəmbərdən (s) belə nəql edir: “Həzrət Peyğəmbər (s) ənsara belə buyurdu ki, sizlər məndən sonra yoxsul olacaqsınız. Allah və peyğəmbəri ilə hovuzun yanında tapışıncaya qədər dözün. Ənəs dedi: Amma bizlər dözmədik”. (Səhihi-Buxari, c.2, s.135)

Fəzilət sahiblərinə baxın ki, Xeybər müharibəsindən sonra Əbubəkir və Ömər məğlub olub qayıtdıqdan sonra Həzrət Peyğəmbər (s) buyurdu: “Bayrağı sabah elə adama verəcəyəm ki, Allah və peyğəmbərini sevir, Allah və peyğəmbər də onu sevirlər. O, elə bir qəhrəmandır ki, heç vaxt qaçmaz və Allah onun qəlbini iman ilə sınamışdır”. (Səhihi-Müslim, “Əlinin fəziləti” babında)

Əbubəkir açıq şəkildə bir neçə yerdə demişdi: “Allah məni Əlinin olmadığı yerdə bir məsələ ilə qarşılaşdırmasın”.

İbn Abbas da demişdir: “Mənim və o biri səhabələrin elmi Əlinin qarşısında yeddi dənizin suyu qarşısında bir damla kimidir”.

paylaşaq]]>

Həzrət Mühəmmədin (s) İmam Əliyə (s) verdiyi çox yüksək qiyməti əhli - sünnə alimləri bütün kitablarında vurğulayıblar.

Maidə surəsi 55-ci ayə

Sizin vəliniz ancaq Allah, Onun Rəsulu və iman gətirənlərdir. O kəslər ki, namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər.

İbn Kəsir səhih sənədlə Sələmə ibn Küheyldən nəql edir: “Əli (ə) rüku vəziyyətində öz üzüyünü sədəqə verdi və bu zaman “Maidə” surəsinin 55-ci ayəsi nazil oldu”.
(“Təfsiri-İbn Kəsir”, c. 1, səh. 64.)

Hakim Nişapuri səhih sənədlə Əlidən (ə) nəql edir: “Bu ayə (“Maidə”, 55) nazil olduğu zaman Peyğəmbər (s) məscidə gəldi. Məsciddəkilər namaz qılırdılar. Peyğəmbər (s) də namaz qıldı. Bu zaman məsciddə bir dilənçi gördü və ondan soruşdu: “Sənə bir şey verən oldumu?” Dilənçi Əlini (ə) göstərərək dedi: “Bəli, yalnız bu kişi rükuda ikən öz üzüyünü mənə verdi”.

(“Mərifə ülum əl-hədis”, səh. 102.)

Eyni məzmunlu səhih hədisi İbn Əsir də Əlidən (ə) nəql etmişdir.
(“Tarixi-Dəməşq”, c. 2, səh. 64.)
--------------------------------------------------------------------------------------------------
“Əmmar bin Yasirdən rəvayət olunur ki, bir dilənçi gəlib Əlinin (ə) yanında durur. O namazda rüku halında idi. Hz.Əli dilənçiyə işarə etdi və o, üzüyü çıxartdı. Sonra Əli (ə) Peyğəmbərə (s) bu barədə danışdı. BU zaman bu ayə nazil oldu: "Sizin haminiz ancaq Allah, Onun Peyğəmbəri və iman gətirənlərdir. O kəslər ki, (Allaha) namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər." Allahın Rəsulu (s) bu ayəni oxudu və dedi: Mən hər kimin vəlisiyəmsə, Əli də onun vəlisidir. Rəbbim! Onunla dost olana dost, düşmən olana düşmən ol."

1. Təbərani “əl- Mucəm’ül-əvsat” (7/129-130, hədis 6228), “əl-Mucəm’ül-kəbir” (4/174, hədis 4053; 5/195, hədis 5068-69; 5/203-204, hədis 5092 və 5097), və “əl-Mucəm’üs-sağir” (1/65);
2. Əhməd b. Hənbəl, “əl-Müsnəd (1/119, 4/372);
3. Həkim, “əl-Müstədrək” (3/119, hədis 4576; 3/371, hədis 5594);
4. Diyə Məqdisi “əl-Əhədis’ül-muxtarə” (2/106, hədis 480; 2/174, hədis 553);
5. Heysəmi, “Məcmə’üz-zəvaid” (7/17); “Məvarid’uz-zaman”, səh.544, hədis 2205);
6. İbn Əsir, “Əsəd’ül-ğabə fi mərifətis-səhabə” (2/362, 3/487);
7. Hindi, “Kənz’ül-ümmal” (11/332-333, hədis 31662; 13/104, hədis 36340; 13/169, hədis 36511);
8. Xətib Bağdadi, “Tarix-i Bağdad” (7/377).

Hindi “Kənz’ül-ümmal” kitabında (11/609, hədis 32950) yazır:
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Təbərani bu hədisi Əbu Hureyrə və digər 12 səhabədən , Əhməd b. Hənbəl isə Əbu Əyyub əl-Ənsaridən (r.a.) və o cümlədən, çox sayda digər səhabələrdən nəql etmişdir. Həkim “əl-Müstədrək”də Əli (ə) və Təlhədən rəvayət edir. İmam Əhməd b. Hənbəl və Təbərani bu hədisi Əli, Zeyd b. Ərqəm və digər 30 səhabədən rəvayət ediblər. Əbu Nüeym “Fədail’us-səhabə”də Səddən, Xətib Bağdadi isə Ənəsdən nəql edir.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Əbu Səid əl-Əşəc - Əbi Nəim əl-Fadl b. Dukeyn - Musa b. Qeys əl-Hədrəmi - Sələmə b. Küheyl: Əli rükuda ikən üzüyünü sədəqə olaraq verdi, bunun üçün də "Sizin haminiz ancaq Allah, Onun Peyğəmbəri və iman gətirənlərdir. O kəslər ki, (Allaha) namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər" ayəsi nazil oldu.

İbn Kəsir bu hədisi "Təfsir ibn Əbi Hətim"dən (cild 4, səh.1162) gətirir və onun barəsində heç nə demir. Lakin Allah (c.c), Peyğəmbər (s) və Hz.Əli (ə) düşmənlərinin bu günkü dostları Sələmə b. Küheylin səhabələrlə görüşməməsinə irad tuturlar və bu hədisin zəif olduğunu iddia etmək istəyirlər. Bu mövzuya daha sonra toxunacağıq, indi isə ümumən ravilərin halına baxaq.

Əbu Səid əl-Əşəc

İbn Həcər: "Siqə" - Təqrib əl-Təhdib, c.1, səh.497
Zəhəbi: "Şeyxül-İslam" - Təzkirət əl-Hüffaz, c.2, səh.501
İbn Əbi Hətim: "Siqə Səduq" - əl-Cərh vəl-Tədil, c.5, səh.73
İbn Hibban: "Siqə" - əs-Siqat, c.8, səh.365
Nəsai: "Səduq", Yəhya b. Müin: "Haqqında pis bir şey deyilməyib", əl-Xəlili: "Siqə", Müslim b. Qasım: "Siqə", Murə: "O zamanının imamı idi" - Təhdib əl-Təhdib, c.5, səh.208

Əbi Nəim əl-Fadl b. Dukeyn

İbn Həcər: "Siqə Səbt" - Təqrib əl-Təhdib, c.2, səh.11
Zəhəbi: "Hafiz səbt" - Təzkirət əl-Hüffaz, c.1, səh.372
İbn Əbi Hətim: "Siqə" - əl-Cərh vəl-Tədil, c.7, səh.61
İbn Hibban: "Siqə" - əs-Siqat, c.7, səh.319
Əhməd b. Hənbəl: "Siqə", Əbu Zəra: "Əbu Nəimdən daha doğruçu ravi görmədim", əl-Əcli: "Siqə Səbt" - Təhdib əl-Kamal, c.23, səh. 209
İbn Səd: "Siqə", Nəsai: "Siqə", əl-Xətib: "Siqə" - Təhdib əl-Təhdib, c.8, səh.248

Musa b. Qeys əl-Hədrəmi

İbn Həcər: "Səduq" - Təqrib əl-Təhdib, c.2, səh.228
Zəhəbi: "Siqə" - əl-Kəşif, c.2, səh.308
İbn Əbi Hətim: "Onun haqqında pis bir şey deyilməyib" - əl-Cərh vəl-Tədil, c.8, səh.157
İbn Hibban: "Siqə" - əs-Siqat, c.7, səh.455
Əhməd b. Hənbəl: "Onun hqqında ancaq yaxşı şeylər bilirəm", Yəhya b. Müin: "Siqə" - Təhdib əl-Kamal, c.29, səh. 134
İbn Nümeyr: "Siqə", Əbu Nəim: "güclü ravidir" - Təhdib əl-Təhdib, c.10, səh.327

Sələmə b. Küheyl

İbn Həcər: "Siqə" - Təqrib əl-Təhdib, c.1, səh.378
Zəhəbi: "Siqə" - əl-Kəşif, c.1, səh.454
İbn Əbi Hətim: "Siqə" - əl-Cərh vəl-Tədil, c.4, səh.170
İbn Hibban: "Siqə" - əs-Siqat, c.4, səh.317
Yəhya b. Müin: "Siqə", Əhməd b. Hənbəl: "Mutqan", əl-Əcli: "Siqə", Muhəmməd b. Səd: "Siqə", Əbu Zəra: "Siqə", Yaqub b. Şeybə: "Siqə", Nəsai: "Siqə Səbt" - Təhdib əl-Kamal, c.11, səh.316.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Vilayət ayəsinin (Maidə 55) İmam Əli (əleyhissəlam) barədə nazil olduğunu qəbul edən əhli-sünnə fəqih və müfəssirləri

“Səudiyyə Ərəbistanı Böyük Alimlər Heyəti”nin üzvü və məşhur sələfi alimi Əbdüləziz bin Bazın görkəmli tələbələrindən olan müasir əhli-sünnə fəqihi Dr. Muhəmməd bin Muxtar Şənqiti deyir:

ورخَّص بعض العلماء في سؤال السائل في المسجد، وفيه حديث علي المشهور أنه أعطى سائلاً يسأل في المسجد وهو راكع، فأنزل الله الآية: إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ [المائدة:55]، فأُثنِي عليه مع أنه أعطاه في المسجد

Bəzi alimlər dilənçinin məsciddə dilənməsini caiz bilmişdir. Bu barədə məşhur hədis var ki, o (İmam Əli ə.s.), rüku halında məsciddə dilənən şəxsə (sədəqə) əta etmişdir və bu barədə ayə nazil olmuşdur (Maidə, 55). Onu (sədəqəni) dilənçiyə məsciddə verməsinə baxmayaraq, onun (İmamın ə.s.) bu əməli (Allah tərəfindən) tərif edilmişdir[1]

Dr. Şənqitinin bu sözlərindən məlum olur ki, bəzi əhli-sünnə fəqihləri mübarək ayənin İmam Əli (ə) barədə nazil olduğunu qəbul etmişlər. Həmin alimlərdən biri də öz dövründə Dəməşq şəhərinin müftisi olmuş məşhur sünni fəqihi Əlauddin Həskəfidir (v.1088 h.q.). O, yazır:

يكره اعطاء سائل المسجد الا اذا لم يتخط رقاب الناس ... لأن عليا تصدق بخاتمه في الصلاة فمدحه الله بقوله و يؤتون الزكاة و هم راكعون

Məsciddə dilənən şəxsə (sədəqə) əta etmək məkruhdur. Lakin dilənçinin insanlara əziyyət vermədiyi hal istisnadır... Çünki (İmam) Əli üzüyünü namazda sədəqə etmişdi. Allah isə, onu bu kəlamıyla tərif etmişdir: “Rüku halında zəkat verərlər.”[2]

Məşhur alim Dr. Əbdülkərim əl-Xətib (v.1390 h.q.) təfsir kitabında yazır:

قد ذهب كثير من المفسّرين إلى أن قوله تعالى: «الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ» مراد به «علىّ بن أبى طالب» كرّم الله وجهه

Bir çox təfsir alimlərinə görə “o möminlər ki, namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər” ayəsindən məqsəd Əli bin Əbu Talibdir (ə).[3]

Məşhur sünni alimi İmam İbni Fərs Ğərnati (v.597 h.q.) yazır:

هذه الآية تدل على أن العمل القليل في الصلاة لا يبطلها لأن سبب نزولها أن علياّ تصدق بخاتمه وهو راكع

Bu ayə (Maidə,55) az hərəkətin namazı batil etmədiyinə dəlalət edir. Çünki bu ayənin nazil olma səbəbi budur ki, (İmam) Əli rükuda olduğu halda üzüyünü sədəqə vermişdi.[4]

Məşhur sünni alimi Şeyx Əlvan kimi tanınan Nemətullah Naxçıvani (v.920 h.q.) “əl-Fəvatih” kitabında mübarək ayə barədə danışarkən belə yazır:

نزلت في علي حين سأله سائل و هو راكع في صلاته فرمى له خاتمه

(Bu ayə) Əli (ə) barədə nazil olmuşdur. Bir dilənçi ondan (sədəqə) istədikdə, o rükuda olduğu halda üzüyünü ona vermişdi.[5]

Məşhur sünni fəqih və müfəssirlərindən olan Əhməd bin Cəssas deyir:

وقوله تعالى وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ يَدُلُّ عَلَى أَنَّ صَدَقَةَ التَّطَوُّعِ تُسَمَّى زَكَاةً لِأَنَّ عَلِيًّا تَصَدَّقَ بِخَاتَمِهِ تَطَوُّعًا و هو نظير قوله تعالى وَما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ

Allahın “rükuda olduqları halda zəkat verərlər” kəlamı müstəhəb sədəqənin zəkat adlanmasına dəlalət edir. Çünki (İmam) Əli (ə) üzüyünü müstəhəb sədəqə olaraq vermişdir. Allah təalanın bu kəlamındakı kimi: “Allahın razılığını diləyərək verdiyiniz zəkata gəlincə, (bilin ki) bunu edənlər (mallarının bərəkətini) qat-qat artıranlardır.“[6]

Mənbələr:

[1] Şənqiti, Şərhu zadil-mustəqni, c.72, səh.8, şamilə kitabxanası (Bu kitab Şənqitinin dərsləri əsasında yığılmışdır. 72-ci cild 72-ci dərs deməkdir. Hər bir cild təxminən 20-30 səhifədən ibarətdir.)

[2] Həskəfi, əd-Durru əl-muxtar, səh.666, Daru əl-kutubi əl-elmiyyə, Beyrut, 1423 h.q.

[3] Dr. əl-Xətib, ət-Təfsirul-Qurani lil-Quran, c.3, səh.1124, Daru əl-fikr, Qahirə

[4] İbni Fərs, Əhkamul-Quran, c.2, səh.447, Daru İbni Həzm, Beyrut, 1427 h.q.

[5] Nemətullah Naxçıvani, əl-Fəvatihu əl-İlahiyyə, c.1, səh.197, Misir, 1419 h.q.

[6] Cəssas, Əhkam əl-Quran, c.4, səh.102, Beyrut, 1405 h.q.
--------------------------------------------------------------
Bu ayə "sizin vəliniz ancaq Allah, onun rəsulu və iman gətirənlərdir. O kəslər ki, namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər". Rəsulullah s.a.a nazil olduğu vaxt o evindən çıxıb Məscidə gəldi.O zaman insanların bir hissəsi ruku halında, bir hissəsi isə qiyam halında idilər. Rəsulullah s.a.as bir dilənçi gördü və ona dedi: "ey dilənçi! sənə bir şey verən olub?" dilənçi dedi: "yox! ancaq -Əlini göstərərək- bu rüku halındakı adam mənə üzüyünü verdi"

ibni Kəsir, "əl-Bidayə vən Nihayə", 7/358

ibni Kəsir bu hədisi Təbəranidən nəql etmişdir. Ancaq hədisi qeyd etdikdən sonra deyir ki, bu səhih deyil. və mən cavab olaraq deyirəm ki, bu hədisin sənədindəki bütün ravilər güvənilir və hüccətdir. indi ravilər haqqında məlumat verəndə bu hər kəs üçün aşkar olacaq:

1-1. Əbdürrəhman b. Müslüm ər-Rzai (عبد الرحمن بن مسلم الرازي): güvənilirdir, əz-Zəhəbi onun haqqında deyir:

عبد الرحمن بن محمد بن سلم الحافظ الكبير أبو يحيى الرازي
Əbdürrəhman b. Muhəmməd b. Səlam ər-Razi, böyük hafiz, Əbu Yəhya ər-Razi

وكان من الثقات
Siqatdan (güvənilirlərdən)dir.

əz-Zəhəbi, "Təzkirət əl-Huffaz", 2/690-691

1-2. Muhəmməd b. Yəhya (محمد بن يحيى بن ضريس العبدي): güvənilirdir, ibni Hibban "əs-Siqat" kitabında zikr etmişdir: ibni Hibban, "əs-Siqat", 9/107, 15450-ci ravi

1-3. İsa b. Abdullah (عيسى بن عبد الله بن محمد بن عمر بن علي بن ابي طالب): Buxari "tarix əl-Kəbir"də zikr etmiş və haqqında heç bir cərh gətirməmişdir: Buxari, "Tarix əl-Kəbir", 6/390, 2740-cı ravi

1-4. Abdullah b. Muhəmməd (عبد الله بن محمد): öncəki ravi İsanın atasıdır, güvənilir ravidir. əz-Zəhəbi onun haqqında deyir:

عبد الله بن محمد بن عمر بن علي بن أبي طالب
Abdullah b. Muhəmməd b. Ömər b. Əli b. Əbu Talib

ثقة
siqə (güvənilir)dir.

əz-Zəhəbi, "Kəşşaf", 1/595, 2964-cü ravi

1-5. Muhəmməd b. Ömər (محمد بن عمر): öncəki ravinin atasıdır, əz-Zəhəbi deyir:

محمد بن عمر بن علي بن أبي طالب
Muhəmməd b. Ömər b. Əli b. Əbu Talib

ثقة
siqə (güvənilir)dir.

əz-Zəhəbi, "Kəşşaf", 2/205, 5073-cü ravi

1-6. Ömər b. Əli (عمر بن علي): öncəki ravinin atası və imam Əli a.s-ın oğludur, tabeindəndir, güvənilirdir. əl-İcli deyir:

عمر بن علي بن أبي طالب تابعي ثقة
Ömər b. Əli b. Əbu Talib, tabeindəndir, siqə (güvənilir)dir.

əl-İcli, "Mərifət əs-Siqat", 2/170, 1359-cu ravi

1-7. Əli b. Əbu Talib (علي بن أبي طالب): səhabə, imam, Nəbi s.a.a-in vəsisi, möminlərin əmiri, mütəqqilərin imamı.

Yəni, hədis heç olmasa həsəndir, harada qaldı ki, uydurma olsun və bu hədis ayənin təfsiri haqqında səhabələrdən nəql edilmiş hədislərdən sadəcə biridir, bundan əlavə ibn Abbas, Əmmar b. Yasir və Əbu Zərr r.a-dan da ayənin təfsiri haqqında hədislər nəql edilmişdir.Ancaq vaxt məhdudiyəti səbəbindən və uzunçuluq olmaması istəyimizdən bununla kifayətlənirik.

2. Tabeindən Sələmə b. Kuheyl, Utbə b. Hakim və Mücahid əl-Məkkinin təfsirləri: Əhli sünnənin böyük hədis, təfsir və rical alimi ibni Əbu Hatim ayənin təfsiri haqqında tabeindən Sələmə b. Kuheyldən nəql edir:

حَدَّثنا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، ثنا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنِ أَبُو نُعَيْمٍ الأَحْوَلُ، ثنا مُوسَى بْنُ قَيْسٍ الْحَضْرَمِيُّ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ: "تَصَدَّقَ عَلِيٌّ بِخَاتَمِهِ وَهُوَ رَاكِعٌ، فَنَزَلَتْ: إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ
...Musa b. Qeys əl-Xadrəmi Sələmə b. Kuheyldən nəql etdi: Əli rüku halında ikən üzüyünü sədəqə olaraq verdi və bu ayə nazil oldu: "sizin vəliniz ancaq Allah, O'nun rəsulu və iman gətirənlərdir. O kəslər ki, namaz qılır və rükuda olduqları halda zəkat verirlər"

ibni Əbu Hatim, "Təfsiri ibni Əbu Hatim", hədis 6587.

Vəlhəmdulilləh]]>

Maidə surəsi 55-ci ayə

Rasulullahın (s) Əlini (əs) və onun şiələrini təriflədiyi hədislər bir çox klassik Əhli Sünnə mətnlərində, və hətta İbn Həcər Əl Makki kimi alimlərin şiələrə qarşı yazdıqları kitablarında yer alır. Məsələni çox uzatmamaq üçün, biz onlardan yalnız bir neçəsini sitat gətirəcəyik:

Aşağıdakı ayədə Allah (st) Əli şiələrini tərif edir:

İman gətirib yaxşı əməllər edənlər isə yaradılmışların ən yaxşılarıdır.Onlardan öz Rəbbi yanındakı mükafatı (ağacları) altından çaylar axan Ədn cənnətləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Allah onlardan razıdır, onlar da Allahdan.(Quran. 98:7, 8)

Məhəmməd bin Əli İbn Cəririn təfsirində 33-cü cild, səhifə 146-da (Misir nəşri) qeyd edir ki, Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: "Yaradılmışların ən yaxşısı Əli və onun şiələridir."

Cəlalədin Suyuti (849-911) bütün dövrlərin ən yüksək qiymətləndirilən sünni alimlərindən biridir. Bu ayənin təfsirində o, 3 ravi zəncirinə əsaslanaraq yazır ki, peyğəmbər (s) öz səhabələrinə bu ayədə məqsədin Əli və onun şiələri olduğunu deyir.

“Canım əlində olana and olsun ki, bu o (hz Əli) və onun şiələri Qiyamət günündə qurtuluşa çatanlardır” (Təfsir Durrə Mənsur, cild 6, səh. 379, Misir nəşri).

Bu hədisi nəql etmiş 3 səhabə (1) Əli (əs) özü, (2) Cabir ibn Abdulla Ənsari, (3) Abdulla ibn Abbasdır. Bu məktəbin əksər alimləri ravilərin doğru hədis danışan olduqlarını etiraf edirlər. Bunlar şiə kitabında olsaydı siz onları saxta hesab edəcəkdiniz, amma bu hədislərin sizin öz kitablarınızda olması alimlərinizi dolaşdırıb.

Əli (əs) və onun şiələri istisna olmaqla, başqa heç bir səhabə və onun ardıcılları haqqında elə bir hədis yoxdur ki, Peyğəmbər (s) onlara cənnəti vəd versin.

Yuxarıdakı ayənin təfsirində başqa sünni alimləri də Cabir bin Abdullah Ənsaridən olan hədisi qeyd etmişlər.

(Fəthəül bəyan təfsiri, cild 10, səh 333, Misir nəşri və Fəthəül Qadir təfsiri, cild 5, səh. 477)

Həzrət Abdullah bin Abbas rəvayət edir: "Bu ayə nazil olanda peyğəmbər (s) dedi: «Əli, sən və sənin şiələrin Haqq-hesab günü üzü gülənlərdən olacaqsız.»" (Dürrə Mənsur Təfsiri, cild 6, səh 379, Misir nəşri)

Əhməd bin Həcr əl Məkki özünün Səvaiq əl Mühriqa əsərində, 159-cu səhifədə (Misir nəşri) İmam Dar Qatanidən sitat gətirir: "Ey Əbəl Həsən, sən və sənin Şiələrin cənnətə daxil olacaqlar."

İbn Həcr əl Məkkinin şiələrə qarşı yazdığı Səvaiq əl Mühriqa kitabında imam Təbəranidən yazır:

“Ya Əli! Dörd nəfər hər kəsdən öncə cənnətə daxil olacaqlar. Mən, sən, Həsən, Hüseyn, bizim ardımızca sənin nəslin onların ardınca xanımlarımız və bizim şiələrimiz də bizim sağ və sol tərəfimizdə duracaqlar”

Təfsir Durrə Mənsurda (cild 6, səh. 379, Misir nəşri) həzrət Əli Rəsulullahın (s) belə buyurduğunu deyir:

"Bu ayəni eşitməmisiniz: «Allahdan onların mükafatları bitib tükənmək bilməyən aşağısından çaylar axan bağçalar olacaq, onlar orada həmişəlik qalacaqlar». Bu ayədə məqsəd sən və sənin şiələrindir, mən Kövsər hovuzunda sizinlə görüşəcəyimə sizə söz verirəm.»”

Şafii alimi əl Mağazlı Ənəs bin Malikdən gələn rəvayətdə peyğəmbərin (saas) belə buyurduğunu deyir:

"Yetmiş min insan sorğu-sualsız cənnətə gedəcək, sonra Peyğəmbər Əliyə döndü və dedi ki, 'onlar sənin şiələrinin içərisindən olacaq və sən onların İmamları olacaqsan"

Mənaqib Əli əl Mürtəza, səh 184, Mağzali əl Şafii

Şiələrin ən tanınmış tarixçilərindən biri Abu Muhamməd əl-Həsən ibn Musa özünün Firaq-əl Şiə (şiə firqələri) adlı kitabında bildirir ki, şiəlik müqəddəs peyğəmbərin (saas) vəfatına qədər yaranmamışdı:

"Rəsulallah (saas) Hicri ilinin Rəbiül-əvvəl ayının 10-da, 63 yaşında vəfat etdi. Onun peyğəmbərliyi 23 il sürdü, anası Əminə bin Vəhab bin Abd ƏL-Manaf bin Zuhra bin Kilaab bin Murra bin Kab bin Luay bin Qalib idi. Onun vəfatıyla ümmət 3 qrupa bölündü. Onlardan biri Əli ibn Əbu Talibin şiələri idi və onlardan şiəliyin digər qolları yarandı. Başqa bir qrup, yəni Ənsar xələf olduqlarına görə haqq tələb etdilər və Sad bin Übadə əl-Xəzrəcini rəsmi inaqurasiyaya çağırdılar. Üçüncü qrup Əbu Bəkr bin Əbu Quhafəyə beyət etdi və səbəb olaraq bildirdilər ki, rəsulullah (saas) vəfatından əvvəl heç kimi vəsisi təyin etmədi və seçməyi Ümmətin ixtiyarına buraxdı. (Firaq əş-Şiə, səh. 23-24)

Müəllif bildlirir ki, şiə əqidəsinin kökü, yəni Əli ibn Əbu Talibin (əs) rəsulullahın (saas) vəsisi və xəlifəsi olduğu inancı, peyğəmbərlik missiyası ilə tam eyni vaxtda başlamışdır.

Rəsuləllaha (saas) gələn ilk əmr onun ən yaxınlarını xəbərdar etmək idi:

"Və ən yaxın qohumlarını qorxut" (Quran 26:214)

Rəsulullah (s) bu ayəyə uyğun olaraq şerinə (ayəsinə) yaxın qohumlarını topladı və ilk İslama dəvət nitqini söylədi:

Ey Əbdül Müttəlib övladları, ərəb kişilərinin arasında elə bir kəs tanımıram ki, onlar bəşəriyyətə mənim verə biləcəyimdən daha yaxşısını versinlər. Mən bu həyatın və sonrakı həyatın ən xeyirlisini gətirmişəm, belə ki, Rəbbim mənə sizi bir yerə toplamağımı əmr etmişdir. Aranızdan kim mənə bu işdə kömək edər və kim mənim qardaşım, vəsim və varisim (xəlifəm) olar? Onlar hamısı üz çevirdilər və baxmayaraq ki, aralarında ən kiçiyi, ən zəyifi və ən çəlimsizi mən (Əli) idim, irəli çıxdım və dedim: “Ey Allahın rəsulu, mən sizin köməkçiniz olaram.” Sonra Müqəddəs Peyğəmbər əlini mənim çiynimə qoydu və dedi: "Bu sizin arasında mənim qardaşımdır, vəsim və varisimdir. Ona qulaq asın və ona itaət edin".

Bu hadisə Dəvət zula-e-şira hadisəsi adlandırılır və saysız-hesabsız Sünni alimləri bunu oxşar şəkildə nəql etmişdir:

Təbərinin Tarixi, cild 2, səh 217, İngilis dilindən tərcümə V.M.Vatt, cild 6, səh. 90-91.
Təbərinin Təfsiri, cild 19, səh. 121
İbn Əsir, Tarix, cild 2, səh 62
Müsnəd, Əhməd bin Hənbəl, cild 1, səh 159
Kifayət əl Talib, əl Gənci, səh 89
Xəsais, əl Nəsai, səh 18
Şərhi Nəhcül Bəlağa, ibn Əbil Hədid Mötəzili, cild 3, s. 255
Şərh əl Şifa, əl Xifaci, cild 3, səh. 37
Tarix, Əbül Fida, cild 1, səh. 116
Tarix, İbn Əsakir, cild 1,s. 85
Dürrə Mənsur, Cəlaləddin Suyuti, cild 5, s. 97
Camiəl Cəşami, Suyuti, cild 7 s. 392
Tafsir, Əl Xəzzin Əlauddin Bağdadi, s. 390
Təfsir əl Xəzin, Əlauddin əl Şafii, cild 3, s. 371
Şəvahid əl Tənzil, Əl Həsəkani, cild səh 371
Kənzül Ümmal, əl Müttəqi əl Hindi, cild 14, səh 15
Əl Sirah əl Hələbiyyə, cild 1, səh. 311
Dəlail əl Nəbəviyyə, əl Beyhəqi, cild 1, səh 428
Əl Müxtəsər, əl Fida, cild 1, s. 116
Muhammədin həyatı, Hüsnain Həykəl, səh 104 (ilk Ərəb nəşri, ikinci nəşrdə səbəbi bilinmədən silinmişdir)
Tədhib Əl Əthar, cild 4, s. 62
İlkin mənbələrdə Muhamməd, Marin Lings, s. 51
Missiyasının lap başlanğıcında hz Məhəmməd (s) 3 əsas prinsip müəyyən edir ki, bunları da əl Müzəffəri "Şiəliyə dəvət" adlı kitabında dəqiqliklə qeyd edib:

1. Allah birdir.
2. Həzrət Muhamməd (s) Onun rəsuludur.
3. Əli Rəsulullahın qardaşı, vəsisi və xəlifəsidir.

Başqa sözlə, şiəlik bütün əsaslarıyla mövcud idi, yalnız adı yox idi. Əl Müzəffərinin qeyd etdiyi kimi Şiə əqidəsinin kökü Dəvətə birləşdirilmişdi və rəsulullahın (s) vəfatından sonra şiə adı xüsusi qrupa verildi. Əl Nubaxti bunları öz şərhində verir.

Beləliklə, hər iki ziddiyyət əslində bir-birini təsdiqləyir.

Təlhə və Zübeyr Osmanın qanının alınmasında Əli ilə ixtilafa düşdülər. Əli onlarla mübarizə etmək üçün qüvvələrini səfərbər etdi və bu zaman onun ardıcıllarına şiə adı verildi.

(Əl Fihrist, İbn Əl Nadim, s. 249, Ehsan Elahi Zahir s. 25, Əş Şiyətü vət Təşəyyü)

Nadim bildirir:

Cəməl döyüşündə Əliyə (əs) tərəfdar olanlar şiə adlandırıldı.

Elahi artiq vəfat etdiyinə görə, bunu köçürdən alim utanmadan bizə göstərə bilərmi ki, müəllif harda deyir ki, bu, şiə sözünün ilk dəfə istifadə olunduğu vaxtdır? Nadim bildirir ki, Cəməl döyüşünə qədərki vaxtda ilahi təqdir olaraq deyil, camaatın fikrinə görə Əli şiəsi sözü artıq geniş yayılmışdı. Beləliklə, bu siyasi birləşmə deyildi, Əliyə tərəfdar olanlar onun şiələri, siyasi müttəfiqləri idi, bu o demək deyil ki, Şiə sözü bu hadisədən əvvəl mövcud deyildi. Burda şiə adı tamamilə aydınlaşdırıldı, o kəslər ki, xəlifə Əli (əs) ilə vuruşurdular, onlar şiə adlanırdı. Necə olur ki, bu əvvəlki rəvayətlərlə ziddiyyət təşkil edir?
Hər kəsi qınaq obyektinə çevrilməyi qırağa qoymağı,ağlı,vicdanı və düşüncəsi ilə haqqı axtarmağı məsləhət görürük. Axirətdə ana öz balasının hayına qalmadığı vaxtı bizlərə Əhli beytə xatir qorusun.
bu məqalə sizə bəs etməyə bilər . Çalışın axtarın araşdırın. O hədisləri qəbul edin ki hər iki məhzəb onları qəbul edir. Onda haqqın nə olduğunu görəcəksiz.
paylaşaq]]>

Şöhrətli (sünni) Hənəfi Nəqşibəndi alimlərindən olan Əbdül Rəhman Caminin (ra) klassik əsərlərindən biri bu məsələni aydınlaşdırır:

"Bir gün Yusuf bin Hüccac öz ardıcıllarına dedi: "Mənə Əlinin ardıcılını gətirin ki, mən Allaha (svt) daha yaxın olum". Onun mühafizəçiləri cavab verdi: "Hal-hazırda bizim bildiyimiz yeganə şəxs Qəmbərdir (Kumber) və onu Hüccacın hüzuruna gətirdilər". Hüccac ondan soruşdu: "Qəmbər sizsiz?" O cavab verdi: "Bəli." Sonra Hüccac soruşdu: "Siz Əlinin nökərisiz?" O cavab verdi: "Mən Allahın (svt) quluyam, Əli mənim sahibimdir." Sonra Hüccac dedi: "Onun dinindən çıx", Qəmbər cavab verdi: "Mənə bundan daha yaxşı bir din göstərə bilərsən?" Sonra Hüccac dedi: "Səni öldürəcəm". Qəmbər dedi: "Sən bu gün və ya sabah məni öldürə bilərsən, mənim Sahibim Əli əvvəllər mənə xəbər vermişdi ki, mən qəddar bir kişi tərəfindən öldürüləcəyəm". Sonra Hüccac öz cəlladlarına işarə etdi, onlar da Qəmbəri öldürdülər." (Əbdürrəhman Cami, Şəvaşidün Nübüvvə, səh. 285.(Urdu dilinə tərcümə, Bəşir.H. Nazim) naşirlər Məktəbə Nəbəviyyə, Günbakş küçəsi, Lahor).

Bu onu SÜBUT EDİR Kİ, dövlət dini Əlinin (əs) dini ilə eyni deyildi. Hüccac Şərq Əyalətin əmiri idi və Qəmbərdən tələb edirdi ki, o, Əlinin dinini tərk etsin. Nasibi və Xəvariclər bu vəziyyətlə fəxr edə bilərlər, amma əlhəmdülillah Şiələr, əsrlərcə sürən təqiblərə, saxta təbliğata baxmayaraq Əhli Beyt imamlarına olan sədaqətlərini qorumuşlar və müqəddəs Peyğəmbərimizin (s) "iki ağır əmanətinə" sarılmışlar:

"Məhəmməd ailəsini tanımaq Atəşdən amanda qalmaqdır. Məhəmməd ailəsinə sevgi bəsləmək Sıratdan keçməkdir. Məhəmməd ailəsinə dost olmaq atəşdən xilas olmaqdır." (Qadi İyad (Hicri 544-də vəfat etmişdir), Əş Şifa, səh. 142, İngilis dilinə tərcümə-Aişə Bevley, Mədinə Mətbuatı, 1991, Yənəbi əl Məvəddah, Əl Qunduzi əl Hənəfi, bölmə 65, səh. 379)]]>