Günün Xəbərləri - İmamEli.az

Günün Xəbərləri - İmamEli.az https://imameli.az/ az Günün Xəbərləri - İmamEli.az DataLife Engine Tarixi-dini abidələrin qorunmasında və bərpasında Heydər Əliyevin rolu https://imameli.az/xeber/966-tarixi-dini-abidelerin-qorunmasinda-ve-berpasinda-heyder-eliyevin-rolu.html https://imameli.az/xeber/966-tarixi-dini-abidelerin-qorunmasinda-ve-berpasinda-heyder-eliyevin-rolu.html movlan Fri, 12 May 2023 15:29:35 +0400

XIX əsrin başlanğıcında rus istilası Azərbaycanı iki yerə parçaladıqdan sonra milli mədəniyyətimizə, elm və maarifimizə ciddi zərbə vuruldu. Çarizmin apardığı “parçala, hökm sür” siyasəti nəticəsində Azərbaycanın işğal olunmuş şimal hissəsində maddi dayaqlardan məhrum edilmiş ənənəvi elm və təhsil sürətlə geriləməyə başladı. Azərbaycanlıların yeni nəsli tarixi-mədəni və dini köklərdən demək olar ki, qoparıldı. Bununla əlaqədar olaraq, çarizmin yürütdüyü siyasətə boyun əyməyənlər, bu rejimi qəbul etməyənlər savadsız və inkişaf etməkdən geri qalmış şəxsləri Azərbaycana göndərirdi. Eyni zamanda, bu dövrdə Azərbaycanın özü də çarizmə tabe edilən ərazilər sırasında geridə qalmış ərazilərdən biri hesab olunurdu. Bunun nəticəsində azərbaycanlılar arasında artıq rus imperiyasına qulluq edən yeni bir zümrə meydana gəlmişdi və onlar dünya elminə korifeylər bəxş etmiş Azərbaycan maarifini artıq bəyənmir, onun imperiyanın apardığı siyasət nəticəsində süni təsirlə çürüdüldüyünü başa düşmədən, tədrisin metodikasını, pedaqogika elmini müasirləşdirmək əvəzinə “üsuli-qədim” məktəbini ləğv etməyə, minillik bir dövrdə Azərbaycan mədəniyyətinə xidmət etmiş və artıq milliləşmiş əlifbanı dəyişdirməyə, xalq arasında “uşqol” adlandırılan “üsuli-cədid” məktəblərini genişləndirməyə çağırırdılar. Belə bir dalğanın qarşısında dayanmaq üçün “üsuli-qədim” adlandırılan məktəblərin yenidən qurulması vacib idi. Lakin Azərbaycanda bu işi görə biləcək qüvvə qalmamışdı. Köhnə məktəb və mədrəsələrdə dərs deyən molla və müəllimlərin elmi-pedaqoji hazırlığı zamanın tələblərinə cavab vermirdi. Necə deyərlər, çarizm istədiyinə artıq nail ola bilmişdi.

AZƏRTAC bununla bağlı AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Azərbaycanın VII-XIV əsrlər tarixi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi dosent Şahlar Şərifovun “Tarixi-dini abidələrin qorunmasında və bərpasında Heydər Əliyevin rolu” məqaləsini təqdim edir.

Bu dövrü səciyyələndirən Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1998-ci il dekabrın 9-da Bakıda keçirilən “İslam sivilizasiyası Qafqazda” beynəlxalq simpoziumundakı çıxışında xalqımızın müstəqillik yoluna qədəm qoyması nəticəsində milli-mənəvi, dini dəyərlər qovuşmasında nailiyyətlər qazanmasını vurğulayaraq qeyd etmişdi ki, Sovetlər İttifaqı zamanı müxtəlif xalqlara müxtəlif cür münasibət qərarlaşmışdı. Bunu ondan görmək olardı ki, həmin dövrdə xristian dininə məxsus kitabların rus dilində nəşr olunması qadağan deyildi, hətta “Qurani-Kərim” də rus dilinə tərcümə edilərək nəşr olunmuşdu. Lakin “Qurani-Kərim”dən istifadə etməyi azərbaycanlılara qadağan edirdilər. Hesab edirdilər ki, Quran rus dilinə tərcümə olunub və guya xristianlar tərəfindən İslam dinini öyrənmək üçün lazımdır. Amma “Qurani-Kərim” Azərbaycan dilinə tərcümə olunsa, bu, azərbaycanlıların İslam dininə meylini artıracaqdır. Bu, əsas narahatçılıq yaradan məsələlərdən biri idi. Onu da qeyd etmək istərdik ki, eyni zamanda, xristian dininə məxsus kitabların rus dilində nəşr olunması qadağan deyildi. Elə bunun özü də Sovetlər İttifaqı zamanı müxtəlif xalqlara müxtəlif münasibət olduğunu göstərirdi.

Azərbaycan dövləti müstəqillik əldə etdikdən sonra da bu kimi məsələlərə diqqət yetirən Heydər Əliyev dini kitabların nəşr edilməsi ilə yanaşı, tarixi-dini abidələrin də yenidən təmir və bərpa işləri ilə yaxından maraqlanmağa başlamışdı.

Heydər Əliyev respublikada mövcud olan tarixi-dini abidələrin bərpasına müvəqqəti iş kimi yox, uzunmüddətli din siyasətinin tərkib hissəsi kimi yanaşırdı. O, bu işi dövlətin dinə hörmətinin və xalqın milli-mənəvi dəyərlərə qayıdışının göstəricisi kimi dəyərləndirirdi. Müstəqilliyimizin ilk dövrlərində mənfur, vəhşi və özü kimi yer üzündə xain millət olmayan qondarma Ermənistan ilə müharibə aparıldığı üçün dövlət büdcəsinin böyük bir hissəsi hərbi xərclərə sərf olunur, bu da əhalinin yaşayış səviyyəsində özünü açıq-aşkar büruzə verirdi. Belə bir şəraitdə dövlət tərəfindən tarixi-dini abidələrin bərpası, müqəddəs yerlərin, ziyarətgahların təmiri mümkünsüz idi. Əhalinin iqtisadi vəziyyəti bu tipli abidələrin bərpası, yeni məscid və ibadət yerlərinin tikintisi üçün kifayət deyildi. İllər sonra həmin dövrə nəzər saldıqda insan inana bilmir ki, sosial-iqtisadi problemlərin məngənəsində olmasına baxmayaraq, Azərbaycan xalqı yeni məscidlər tikib, köhnələrini isə bərpa edərək xalqın istifadəsinə verib. Həmin dövrü xarakterizə edən Heydər Əliyev belə deyirdi: “Azərbaycan dövləti müstəqilliyini əldə edən zaman ölkəmizdə cəmi 18 məscid var idi. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin hələ yeddi yaşı tamam olmayıbdır. Yəni tarixi nöqteyi-nəzərdən biz dövlət müstəqilliyi, milli-azadlıq şəraitində kiçik bir zaman yaşamışıq. Azərbaycan xalqı öz milli azadlığını qazanandan sonra, öz quruluşunu öz istədiyi kimi qurandan sonra qısa bir zamanda indi Azərbaycanda mindən artıq məscid var. Demək, insanların hamısının qəlbində məscid intizarı, məscid arzusu, - məscid Allah evidir, məscid dini məbəddir, dini mərkəzdir, - o qədər yaşayıbdır ki, qısa bir zamanda heç bir hökumətin, dövlətin köməyi, vəsaiti olmadan məscidlər tikilib yaradılıbdır”.

Heydər Əliyev ölkəyə rəhbərlik etməyə başladığı ilk vaxtlardan tarixi-dini abidələrin bərpası və tikintisini öz nəzarətinə götürərək, bu prosesin xalqın istəyinə uyğun aparılması üçün dövlət dəstəyini əsirgəməyib. İlk vaxtlar tarixi-dini abidələrin bərpası üçün dövlət imkanlarının mövcud olmasına baxmayaraq, Heydər Əliyev Azərbaycanın gələcək inkişafının fonunda sovet hakimiyyətinin amansız münasibəti nəticəsində dağılmış məscid və ziyarətgahların bərpası üçün planlar düşünür, fikirlərini xalqa açıq söyləyirdi. Zaman keçdikcə Heydər Əliyevin arzuları həyata keçərək reallaşmağa başladı. Müstəqillik əldə edildikdən sonra güclənən Azərbaycan dövləti, ölkədə mövcud olan tarixi-dini abidələrin təmir və bərpasına sərf olunacaq qədər vəsait ayırmağa başladı. Qarşıya qoyulan işlərin planlı şəkildə həyata keçirilməsi üçün təmir-bərpa işlərinə 1933-cü ildə dağıdılmış Bibiheybət məscidindən başlanılmışdı.

Bunu nəzər alan Heydər Əliyev belə deyirdi: “Dini ocaqların yaranması, onların daha da abadlaşdırılması işini, lazımi tədbirlərin görülməsini əhəmiyyətli hesab edirik. Çoxunu xalq özü, xeyriyyəçi insanlar edir. Amma dövlət də bir tərəfdən buna dəstək verir, digər tərəfdən də imkanı dairəsində nə lazımdır edir. Məsələn, Bibiheybət məscidinin bərpası bizim üçün tarixi əhəmiyyətli bir hadisədir. Çünki Bibiheybət ziyarətgahının Azərbaycanın tarixində hansı yer tutduğunu siz yaxşı bilirsiniz. Şübhəsiz ki, vaxtilə təkcə xalqımıza qarşı yox, bütün İslam dünyasına qarşı böyük bir cinayət edilib – o məscid partladılıb, dağıdılıb və ziyarətgah pozulubdur. Amma buna baxmayaraq, insanlar Bibiheybət ziyarətgahını heç bir vaxt unutmayıblar. Doğrudur, qadağan olunduğuna görə əvvəlki kimi ziyarətlər olunmayıb, ancaq o, müqəddəs bir yer kimi yaşayıb və yaşayacaqdır. İndi isə bizim vəzifəmiz Bibiheybət məscidini bərpa etmək, daha da inkişaf etdirmək və oranı-əsrlərdən bəri yaşamış ziyarətgahı yenidən əvvəlki kimi, bəlkə, ondan da yuxarı səviyyəyə qaldırmaqdır ki, təkcə Azərbaycan xalqı, müsəlmanları üçün yox, həqiqətən, bütün dünya müsəlmanları üçün ziyarətgah olsun.

Ona görə də, məscidin bərpası üçün mənim dövlət tərəfindən vəsait ayırmağım təsadüfi bir iş deyildir”.

İslam Peyğəmbəri Həzrət Məhəmmədin (s.a.s) nəvələrindən olan İmam Musa əl-Kazimin (ə) qızı, Həzrət Hökumənin qəbri yerləşən Bibiheybət ziyarətgahında bərpa işlərinin aparılmasına və məscid tikintisinə ölkə Prezidenti Heydər Əliyev hələ 1994-cü ildə buranı ziyarət edən zaman qərar vermişdi. Sonrakı dövrlərdə dəfələrlə Bibiheybət ziyarətgahında olan Heydər Əliyev kompleksin tikintisi prosesinə şəxsən nəzarət edib. Bibiheybət kompleksinin tikilib başa çatdırılmasında Heydər Əliyev həm Azərbaycan Prezidenti, həm də bir müsəlman kimi əlindən gələni əsirgəməyib və bununla özündən sonrakı nəsillərə də bir örnək olub.

Prezident olduğu müddətdə xalqla birlikdə olmağa üstünlük verən Heydər Əliyev, məscidləri tez-tez ziyarət edirdi. Bu baxımdan “Təzəpir”, “Bibiheybət” və “Mir Mövsüm ağa” kimi müqəddəs məkanlarda dəfələrlə olub və dindarlarla yanaşı, digər şəxsləri də sevindirib. Hətta adlarını qeyd etdiyimiz müqəddəs məkanlarda aparılan təmir-bərpa işlərinə nəzarət edərək öz məsləhət və göstərişlərini verməyi də əsirgəməyib.

Azərbaycanın bütün bölgələrində tarixi-dini abidələrin bərpasında yaxından iştirak edən Heydər Əliyev Naxçıvandakı “Əshabi-Kəhf” mağarasının da yenidən bərpa edilərək insanların istifadəsinə verilməsində öz köməyini əsirgəməyib. Heydər Əliyevin tapşırığı və dəstəyi ilə “Əshabi-Kəhf”də abadlıq işləri aparılıb, zəvvarların rahatlığı üçün şərait yaradılıb, ibadət etmələri üçün məscid tikilib və mağaranın girişinə kitabə də qoyulub.

Əlbəttə, Azərbaycan xalqının da, keçmiş Sovetlər İttifaqı tərkibində yaşayan digər müsəlman xalqlarının da öz dinindən təcrid olunmasının birbaşa səbəbkarı sovet siyasi-ideoloji sistemi idi və bu mülahizə Heydər Əliyevin təhlillərində həmişə ön plana çəkilirdi. Lakin bu hadisələri, eyni zamanda, Allahın sınağı kimi mənalandırmaqla daha geniş dini-fəlsəfi düşüncələr müstəvisinə çıxardaraq deyirdi: “Azərbaycan xalqı uzun müddət öz dinindən məhrum edilib. Bu, əlbəttə, bizim üçün acınacaqlı bir haldır. Ancaq bu, nə sizdən, nə də məndən asılı idi. Ola bilər ki, bu, Allahın işidir. Bu da bir imtahandır ki, görsünlər insan öz dinindən məhrum olandan sonra nə bəlalara düşür və öz dininə qayıdandan sonra nə qədər xoşbəxtliklər əldə edir”.

Heydər Əliyev tarixi-dini abidələrimizin bərpası işini dövlət himayəsinə götürməklə bu günün həqiqətinə, gələcəyin tarixinə çevrilmək hüququ qazanıb. Onilliklər, yüzilliklər, minilliklər keçəcək, lakin hər dəfə tarixi-dini abidələrimiz dövlətimiz tərəfindən bərpa olunarkən bu, Heydər Əliyev siyasətinin davamı kimi qiymətləndiriləcək və müdrik, uzaqgörən şəxsiyyətin sözləri xatırlanacaq: “Əmin ola bilərsiniz ki, bütün imkanlardan istifadə ediləcək, nəinki bu müqəddəs yeri, həm də Azərbaycan xalqının tarixini, milli, dini ənənələrini əks etdirən bütün abidələr, ocaqlar, müqəddəs yerlər bərpa olunacaq.

Bunu biz sizinlə birlikdə edəcəyik. Bizim görə bilmədiyimiz işləri gələcək nəsillər, davamçılarımız yerinə yetirəcəklər. Buna heç şübhəniz olmasın. Əmin olun ki, biz birləşib müstəqilliyimizi, torpaqlarımızı qoruyacaq, həm də xalqımızın yaratdığı tarixi abidələri, dini abidələri, yaşadacağıq”.

Heydər Əliyevin böyüklüyü həm də ondadır ki, tarixi-dini abidələrin bərpası dedikdə o, yalnız İslam dini ilə bağlı olan abidələri deyil, digər dinlərə, istər yəhudilərə, istərsə də xristianlara məxsus tarixi-dini abidələrin, sinaqoq və kilsələrin bərpasına da lazımi köməyini əsirgəməyib. Heydər Əliyevin göstəriş və məsləhətləri ilə Azərbaycanda kilsə və sinaqoqlar təmir edilib, yeniləri inşa edilib. Bu işdə də o, öz maddi dəstəyini əsirgəməyib. Bakıda Rus Provaslav Baş Kafedral Kilsəsinin bərpası və onun açılış mərasimində Heydər Əliyevin iştirakı təkcə Azərbaycanda deyil, onun sərhədlərindən kənarda da əks-səda doğurmuşdu. Çünki bu, bütün dünya provaslavlarının həyatında əlamətdar hadisə idi. Ölkəmizdə katolik xristianlarının sayının az olmasına baxmayaraq, 1999-cu ildə katolik icması da dövlət qeydiyyatına alınıb, əvvəllər dini ayinləri evlərdə icra edən icma üzvlərinə lazımi şərait yaradılıb. 2000-ci ildə ibadətlərin yerinə yetirilməsi məqsədilə xüsusi bina alınaraq kilsəyə çevrilib, daha sonra Azərbaycan ilə Vatikan arasında Bakıda Roma-Katolik Kilsəsinin inşa olunması barədə razılıq əldə olunmuşdu.

Heydər Əliyevin dəstəyi ilə xristian məbədlərinə paralel olaraq yəhudi sinaqoqları da bərpa olunub, yeniləri inşa edilib. 2003-cü ildə Bakıda yəhudi sinaqoqunun dindarların istifadəsinə verilməsi dünya yəhudilərinin diqqətini ölkəmizə yönəltmişdi. Sinaqoqun tikintisində xaricdə fəaliyyət göstərən yəhudi təşkilatları ilə yanaşı, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi, Rus-Provaslav Kilsəsinin Bakı və Azərbaycan Yeparxiyası maliyyə dəstəkləri ilə yaxından iştirak etmişdi. Müsəlmanlarla xristianların yəhudi sinaqoqunun tikintisində birgə iştirakı nadir faktlardandır. Bu, həm Azərbaycan xalqının, həm də Heydər Əliyevin din siyasətinin nəticəsi, həm də gələcəyə ünvanlanmış böyük bir tərbiyəvi işin göstəricisidir.

Ulu Öndər Heydər Əliyevi narahat edən məsələlərdən biri də mənfur Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdə minlərlə tarixi-dini abidələrimizin taleyi idi. Çünki bu işğal nəticəsində erməni vandalları tərəfindən bir çox məscid və ziyarətgahlarımız viran edilmişdi. Eyni zamanda, fərqli zamanlarda bəzi alban məbədləri də ermənilər tərəfindən qriqoryanlaşdırılmışdı. Bu baxımdan Heydər Əliyevin dəstəyi ilə Şəki şəhərinin Kiş kəndində və Qəbələ rayonunun Nic qəsəbələrindəki alban kilsələrinin təmir olunması, Alban-Udin Xristian dini icmasının yaradılması təsadüfi deyildi.

Heydər Əliyevin apardığı uğurlu din siyasəti nəticəsində qorunub-saxlanılmış tolerantlıq mühiti və bərpa edilmiş tarixi-dini abidələrimiz bizim dünya mədəniyyətinə ən böyük töhfəmiz, gələcək nəsillər üçünsə ən dəyərli mirasımızdır.

Dahi Lider öz dərin biliyi, yüksək bacarığı, mətin iradəsi, böyük idarəçilik təcrübəsi, düzgün və uzaqgörən siyasəti sayəsində dövlət-din münasibətlərinin inzibatçılığa yol vermədən məqbul beynəlxalq standartlara müvafiq şəkildə qurulmasını təmin edib, dövlətin strateji xəttinə əsasən tənzimləyib. Məhz Heydər Əliyevin səyləri nəticəsində cəmiyyətdə müxtəlif dinlərin nümayəndələri arasında qarşılıqlı inam formalaşdırılıb.

Müasir dövrdə Azərbaycanda islamşünaslığın geniş və səmərəli şəkildə öyrənilməsinə şərait, əlbəttə ki, Heydər Əliyev tərəfindən yaradılıb. O, 1998-ci il dekabr ayının 9-11-də Bakıda keçirilən “İslam sivilizasiyası Qafqazda” mövzusunda beynəlxalq simpoziumdakı dərin məzmunlu məruzəsində belə demişdi: “…Azərbaycan islamşünaslıq sahəsində XX əsr demək olar ki, tamamilə itirilib. Bu işləri görmək üçün Azərbaycanda islamşünaslıq elmini inkişaf etdirmək lazımdır. Azərbaycan Elmlər Akademiyası, Bakı Dövlət Universiteti və elmi-tədqiqat institutları, bəlkə də, bu sahə üçün xüsusi təşkilatlar, orqanlar, elmi mərkəzlər yaradılmalıdır. Belə təşəbbüslər olsa, mən onları dəstəkləyəcəyəm, bunlar üçün şəraitdə yaradacağam. Buna arxayın olun”.

Beləliklə, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkə Prezidenti seçilən Heydər Əliyev, sovetlər dövründə fəaliyyəti dayandırılmış məscidlərin, tarixi-dini abidələrin təmir və bərpasına xüsusi diqqət ayırmışdı. Məhz Heydər Əliyevin 1994-cü ildə imzaladığı Sərəncama əsasən, Bibiheybət məscidi yenidən bərpa edilərək 1998-ci ildə istifadəyə verilmişdi. Əsası Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan bu tarixi ənənə ondan sonra da layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyev tərəfindən inamlı şəkildə davam etdirilir.]]>

Tanınmış ilahiyyatçı, Məşədi Dadaş Məscidinin imamı Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişib.

Bu barədə onun rəsmi feysbuk səhifəsində məlumat verilib: “Böyük hüzn və kədərlə bildirmək istəyirik ki, bu gün səhər saatlarında Hacı Şahin Həsənli dünyasını dəyişdi. İctimaiyyətə əlavə məlumat veriləcək”.

“Qafqazinfo”nun məlumatına görə, ilahiyyatçı bu gün səhər 5 radələrində Yasamal rayonunda yerləşən evində ürəktutmadan dünyasını dəyişib.

Qeyd edək ki, 48 yaşlı Hacı Şahin Həsənli, həmçinin Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) səlahiyyətli nümayəndəsi idi.

QMİ-nin Mətbuat xidmətinin rəhbəri Rəhimə Dadaşova “Qafqazinfo”ya bildirib ki, Hacı Şahinlə vida mərasimi uzun müddət fəaliyyət göstərdiyi Məşədi Dadaş Məscidində keçiriləcək.

R.Dadaşovanın sözlərinə görə, Hacı Şahin Həsənlinin uzunsürən xəstəliyi olmayıb: “Dəfn yeri isə ailəsinin qərarına əsasən müəyyən ediləcək”.

***

“Qafqazinfo”nun məlumatına görə, Hacı Şahin Həsənli Yasamal qəbiristanlığının yeni hissəsində dəfn olunacaq. Dəfn mərasimi bu gün saat 16:00-da keçiriləcək.

...
Hacı minbərin haqqını tamlığı ilə yerinə yetirdi .
]]>

“Ayətullah Sistani müxtəlif ölkələrdə insanların zülmə, məcburiyyətə, yoxsulluğa, fikri və dini baxışlarına görə basqıya məruz qalmasından, ictimai ədalətin və əsas azadlıq faktorlarının olmaması, xüsusilə də bölgədə olan bir sıra xalqların müharibədən, zorakılıqdan, iqtisadi mühasirədən, köçürülmələrdən əziyyət çəkdiyini, o cümlədən də işğal edilmiş ərazilərdə Fələstin xalqının üzləşdiyi çətinliklərədən danışıb.”

SalamNews Sumariya Agentliyinə istinadla xəbər verir ki, bu barədə Ayətullah Sistaninin dəftərxanasının Roma Papası ilə görüş haqda verdiyi bəyanatında deyilir.

Bəyanatda deyilir:

“Mərhəmətli və rəhmili Allahın adı ilə

Ayətullah Sistani bu gün səhər Katolik Kilsəsinin Papası və Vatikan dövlətinin rəhbəri Papa Fransisklə görüşdü. Görüş zamanı müasir insanın üzləşdiyi böyük problemlər haqda danışılıb, bu problemləri adlamaq üçün Allaha, onun elçilərinə, əxlaqi dəyərlərə iman gətirməyin rolu və əhəmiyyəti qeyd edilib. Ayətullah Sistani müxtəlif ölkələrdə insanların zülmə, məcburiyyətə, yoxsulluğa, fikri və dini baxışlarına görə basqıya məruz qalmasından, ictimai ədalətin və əsas azadlıq faktorlarının olmaması, xüsusilə də bölgədə olan bir sıra xalqların müharibədən, zorakılıqdan, iqtisadi mühasirədən, köçürülmələrdən əziyyət çəkdiyini, o cümlədən də işğal edilmiş ərazilərdə Fələstin xalqının üzləşdiyi çətinliklərədn danışıb.”

Bəyanatın davamında deyilir:

“Ayətullah Sistani dini və mənəvi liderlərin qeyd edilən çətinliklərin aradan qaldırılması istiqamətində öhdələrində olan roluna toxunub və bu dini və mənəvi liderlərdən istəyib ki, böyük dövlətləri siyasətlərində müharibə deyil, ağıl və məntiq yolunu seçməyə, təşviq etsinlər.”

Ayətullah Sistani dini və mənəvi liderlərin böyük güclərə təsir etmə imkanlarından danışıb və deyib: “Böyük güclərin öz mənafelərini genişləndirmək və təmin etməsi, ləyaqətlə yaşamaq haqqına malik olan xalqların hüquqlarının əleyhinə olmamalıdır.”

Bəyanatın sonunda bildirilib ki, Ayətullah Sistani dinlərarası əlaqələrdən, dini dözümlülüyün əhəmiyyətindən, İraqda xristianların hüquqlarının və təhlükəsizliyinin qorunması üçün dövlət, din və xalq müstəvisində görülən işlərdən, xüsusilə də müsəlmanlarla yanaşı xristianların canını qoruyan və təhlükəsizliyini təmin edən müctəhidlərin fətvasının əhəmiyyətindən danışıb.
]]>

Rəcəb ayı üstün aylardan biridir. Bu elə bir aydır ki, Allahın lütf və inayəti bu ayın orucunu tutanların üzərindədir. Rəcəb ayının fəziləti haqqında çoxlu rəvayətlər nəql olunmuşdur. Allahın Rəsulu (s) bu barədə belə buyurub:«Rəcəb ayı böyük aydır. Hörmət və fəzilətdə heç bir ay ona çatmaz. Kafirlərlə müharibə bu ayda haramdır. Rəcəb Allahın ayı, Şəban mənim ayım, Ramazan isə ümmətimin ayıdır. Hər kəs Rəcəb ayında bir gün oruc tutsa, Allah-Taalanın razılığını qazanar, İlahi qəzəb ondan uzaq olar və cəhənnəm qapılarından biri onun üzünə bağlanar».

İbni Babəveyh mötəbər sənədlə Salimdən rəvayət etmişdir: «Rəcəb ayının axırına bir neçə gün qalmış İmam Sadiq (ə)-ın hüzuruna getdim. O Həzrətin (ə) mübarək gözləri mənə sataşan kimi soruşdu: Bu ayda oruc tutmusanmı? Dedim: Yox, yəbnə Rəsuləllah. Həzrət (ə) buyurdu: O qədər savab əlindən çıxıb ki, onun miqdarını Allahdan başqa heç kəs bilmir. Bu elə bir aydır ki, Allah-Taala onu başqa aylara fəzilətli qərar verib və hörmətini böyük tutub. Sonra dedim: Yəbnə Rəsuləllah, qalan günləri oruc tutsam, onun bəzi savablarına nail ola bilərəmmi? Buyurdu: Ey Salim! bu ayın axırında bir gün oruc tutan şəxsi Allah-Taala ölüm çətinliyindən, ölümdən sonrakı qorxudan və qəbr əzabından saxlayar. Onun axırından iki gün oruc tutan şəxs siratdan asanlıqla keçər. Üç gün oruc tutan şəxs isə, Qiyamət gününün böyük qorxusundan amanda qalar».

İmam Museyi Kazım (ə) belə buyurub: «Rəcəb bir əzəmətli aydır ki, Allah-Taala o ayda yaxşı əməlləri neçə dəfə artırar və günahları o ayda məhv edər. Hər kəs Rəcəb ayında bir gün oruc tutsa, cəhənnəmdən bir illik yol miqdarında uzaqlaşar və hər kəs o ayda üç gün oruc tutsa, behişt ona vacib olar».

Rəcəb tövbə və məğfirət ayıdır. Bu ayda çox deyilməsi tövsiyə olunan zikrlərdən biri«Əstəğfirullahə və əsəluhut-təubə»-dir.

İmam Sadiq (ə) Həzrət Peyğəmbərdən (s) belə nəql edir: «Rəcəb ayı, mənim ümmətimin istiğfar ayıdır. Bu ay da günahlarınızın bağışlanmasını diləyin ki, Allah-Taala bağışlayan və mehribandır». Belə isə "Əstəğfirullahə və əsəluhut-təubə", zikrini çox deyin.

Bu ayın digər mühüm əməlləri isə imkansızlara, kimsəsizlərə əl tutmaq və sədəqə verməkdir.

Həzrət Əli (ə) belə buyurub: «Hər kəs Allaha xatir Rəcəb ayında sədəqə versə, Allah-Taala onu elə əzizləyər ki, o cür əzizləməni nə göz görüb, nə qulaq eşidib, nə də bir insanın xəyalına gəlib».

Həzrət Peyğəmbər (s) belə buyurub: «Hər kim Rəcəb ayında 100 dəfə «Əstəğfirullahəl-ləzi lə iləhə illə huvə vəhdəhu lə şərikə ləhu və ətubu iləyh» söyləsə və sonra sədəqə versə, Allah-Taala da onun işini rəhmət və bağışlanma ilə xətm edər və hər kim ki, bu zikri 400 dəfə desə, onun üçün 100 şəhidin savabı yazılar».

RƏĞAİB GECƏSİ - Bu gecənin əməlləri

Rəcəb ayının birinci cümə gecəsi “Leylətul-rəğaib” adlanır. Bu gecənin çox fəzilət və üstünlüyü vardır. Peyğəmbərdən (s.ə.a) bu gecə üçün xüsusi əməllər nəql olunmuşdur. Bu gecə səbəbilə neçə-neçə günahkarlar bağışlanmış olar.

Bu gecənin əməllərindən biri də on iki rikətlik namazdır. Kim bu namazı qılsa Allah-təala o kimsənin qəbrinin ilk gecəsində bu namazı ən gözəl surətdə, açıq və parlaq üzlə onun yanına göndərər. O namaz aydın dillə ona deyər: “Ey mənim həbibim sənə müjdə olsun ki, hər bir şiddət və çətinlikdən nicat tapdın”. Həmin kimsə deyər: “Sən kimsən? And olsun Allaha mən sənin üzündən daha gözəl bir üz görməmişəm. Sənin kəlamından daha şirin bir danışıq eşitməmişəm. Sənin iyindən daha gözəl bir qoxu iyləməmişəm”. O isə belə deyər: “Mən sənin filan il, filan ay, filan gecədə qıldığın namazın savabıyam. Bu gecə sənin yanına gəlmişəm ki, sənin haqqını yerinə yetirim, tənha qaldığında sənə munis olam, qorxunu səndən götürüm. Qiyamət günü sur üfürüldükdə mən sənin başına kölgə salacam. Belə isə xoş hal ol ki, xeyir heç vaxt səndən uzaq olmayacaq”.

QILINMA QAYDASI

Bu namazın qılınma şərtlərindən biri orucdur. Belə ki, Rəcəb ayının ilk cümə axşamı (4-cü gün) günü oruc tutursan. Həmin günü, yəni Cümə gecəsi iftarı açdıqdan sonra şam və xiftən namazlarının arasında 12 rikətlik namaz qılırsan. Hər iki rikətdən bir salamı deyirsən. Sonra qalxıb təkbir deyərək (Allahu Əkbər) növbəti iki rikəti qılırsan. Hər rikətdə də bir dəfə Həmd, üç dəfə Qədr, on iki dəfə İxlas surəsini oxuyursan.

1. HƏMD SURƏ:

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. Əlhəmdulillahi rəbbil aləmin. Ər-rəhmanir-rəhim. Maliki yaumiddin. İyyakə nəabudu və iyyakə nəstəin. İhdinəs sıratəl mustəqim. Sıratəl ləzinə ən əmtə əleyhim ğeyril məğzubi əleyhim vələzzallin.

2. QƏDR SURƏSİ:

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. İnnə ənzəlnəhu fi ləylətil-qadr. Vəma ədrakə ma ləylətul-qadr. Ləylətul-qadri xayrun min əlfi şəhr. Tənəzzəlul-məla-ikətu vər-Ruhu fihə bi-izni rabbihim min kulli əmr. Səlamun hiyə hətta mətləil-fəcr.

3. İXLAS SURƏSİ:

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. Qul huvəllahu əhəd. Allahus saməd. Ləm yəlid və ləm yuləd. Və ləm yəkul-ləhu kufuvən əhəd.

1. Namazdan sonra 70 dəfə deyirsən:

اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ النَّبِىِّ اْلاُمِّىِّ وَعَلَى آلِهِ

“Allahummə salli əla Mühəmmədin-nəbiyyil-ummiyyi və əla alih”

Tərcümə: “İlahi, Məhəmməd peyğəmbərə və onun ailəsinə öz rəhmətini göndər”

2. Sonra səcdəyə gedib 70 dəfə deyirsən:

سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ

“Subbuhun quddusun rabbul-məlaikəti vər-ruh”

Tərcümə: “İlahi, Sən çox paksan, çox müqəddəssən, mələklər və ruhun rəbbisən”

3. Sonra başını səcdədən qaldırıb 70 dəfə deyirsən:

رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِىُّ اْلاَعْظَمُ

“Rabbiğfir vərhəm və təcəvəz əmmə tə’ləmu innəkə əntəl-əliyyul-ə’zəm”.

Tərcümə: “Rəbbim, məni bağışla, mənə rəhm et. Bildiyin bütün günahlarımı əhv et. Həqiqətən sən uca və əzəmətlisən”.

4. Sonra yenidən səcdəyə gedib 70 dəfə deyirsən:

سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ

“Subbuhun quddusun rabbul-məlaikəti vər-ruh”

Tərcümə: “İlahi, Sən çox paksan, çox müqəddəssən, mələklər və ruhun rəbbisən”.

Sonra hacətini, istəyini Allahdan istəyirsən. İnşallah hacətin yerinə yetər.

Rəcəb ayının 13, 14 və 15-ci gününün əməlləri

Etikaf(Bir şəxsin 3 gündən az olmamaq şərti ilə, xüsusi göstəriş üzrə məsciddə qalıb ibadətlə məşğul olmağ mənasındadır.)

Və (yadınıza salın) o zaman(ı) ki, Biz bu Evi (əzəmətli Kəbəni) insanların dönüş yeri və əmin-amanlıq məkanı etdik və (dedik):«İbrahim məqamından (onun arxasından, ya sağ və ya sol tərəfindən) namaz üçün bir yer seçin. Və İbrahim ilə İsmaili tapşırdıq ki, Mənim evimi təvaf edənlər, yaxınlıqda olanlar (yaxud ibadətə çəkilənlər), ruku və səcdə edənlər üçün pak-pakizə edin». («Bəqərə» surəsi, ayə 125)

Etikaf müstəhəb əməllərdən biri hesab olunur. İslam tarixini yazanlar Allahın Rəsulunun (s) hər il Rəcəb və Ramazan aylarında evdən çıxaraq, Hira mağarasına getdiyini və orada Allaha ibadət etməklə məşğul olduğunu qeyd ediblər.

Etikafın məxsus günləri Rəcəb ayının 13, 14 və 15-i və Ramazan ayının son 10 günüdür.

Etikafı «came məscid»ində yerinə yetirmək lazımdır. Əgər insan 2 gün etikafda olarsa, bu işi 3-cü gün davam etdirmək ona vacib olar. Etikafda olan şəxs bu 3 gün ərzində, yalnız zərurət olduğu halda məsciddən bayıra çıxa bilər.

İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: «Etikaf, yalnız ədalətli pişnamazın camaat namazı qıldığı cümə məscidində olmalıdır».

Məymun ibn Mehman deyir: «Həsən ibn Əlinin (ə) yanında oturmuşdum. Bir kişi gəlib dedi: «Ey Rəsuləllahın övladı! Filankəsin məndən filan qədər alacağı var və məni həbs etmək istəyir». İmam (ə) buyurdu: «Allaha and olsun, mənim pulum yoxdur ki, sənin borclarını ödəyim». Sonra həmin kişi ilə söhbət etdi. Məymun deyir ki, İmam (ə) ayaqqabılarını geyərkən, ona ərz etdim: «Yəbnə Rəsuləllah! Etikafda olduğunuzu unutmusunuzmu?»

Həzrət (ə) buyurdu: «Unutmamışam, ancaq atamın babam Rəsuləllahdan (s) belə nəql etdiyini eşitmişəm ki, müsəlman qardaşının ehtiyacını ödəmək üçün çalışan 3 min il oruc tutan və gecələri oyaq qalaraq Allaha ibadət edən şəxs kimidir».

İnsan zəruri halda (məsələn, şahidlik etmək, xəstənin ziyarətinə getmək, səfərdən gələn birini qarşılamaq, qonağı yola salmaq və ya cənazə dəfni üçün) etikafı poza bilər. Əgər insan zəruri işlərdən biri üçün məsciddən çıxarsa, ən yaxın yolu seçməli, ehtiyac olan miqdardan çox məsciddən kənarda qalmamalı, oturmamalı, kölgənin altı ilə hərəkət etməməli və imkan daxilində kölgədə oturmamalıdır.

Bu ayın əməlləri içərisində pak İmamlardan (ə) bir çox dualar və ibadətlər rəvayət olunub. Biz bu ayın əməllərini sizlərə müxtəsər şəkildə çatdırırıq.

Rəcəb ayının on üçüncü gününün daha bir əməli

Rəvayətlərə əsasən, Fil ilindən otuz il sonra Rəcəb ayının on üçündə, Kəbə evinin içində Həzrət Əmirəl-möminin Əli (ə) dünyaya gəlmişdir.

Bu gün «Əyyamul-beyz»in birinci günüdür. Bu gündə tutulan oruc üçün çoxlu savab vardır.

Rəcəb ayının on üçüncü gecəsində, həmçinin iki rəkət namaz qılmaq müstəhəbdir. Bu namazın qılınma qaydası belədir: Hər rəkətdə Həmddən sonra bir dəfə «Yasin» surəsi, bir dəfə «Mulk» surəsi və bir dəfə «İxlas» surəsi deyilməlidir.

Ummu Davud duası

Bu dua əzəmət və bərəkətlə dolu olan dualardandır. Əllamə Məclisi yazmışdır: «Bil ki, Rəcəb ayının ortasının ən ümdə əməllərindən biri Ummu Davud duasıdır ki, ibn Babuyə şeyx Tusi, Seyid ibn Tavus (Allah onlardan razı olsun) mötəbər hədislərə istinadən rəvayət ediblər ki, bu dua hacətlərin verilməsi, qəm-qüssənin götürülməsi, zülmün dəf olunması üçün təcrübə edilib» («Zadul-məad» 21).

İmam Sadiq (ə) belə buyurub: «Hər kəs bu duanı oxusa, mütləq onun duası qəbul olar, hətta əgər yerin və göyün qapıları sənin istəyinə mane olsa belə».

Ummu Davud əməli Şeyxin «Misbah» kitabına əsasən belədir: Rəcəb ayının 13, 14 və 15-ci günləri oruc tutulmalıdır. 15-ci gün zaval (günorta) vaxtı qüsl edilməlidir. Günorta azanı olandan sonra, zöhr və əsr namazları sakit və xəlvət yerdə qılınmalıdır. Namaz bitdikdən sonra üzü qibləyə Həmd və İxlas surələrini (hər biri 100 dəfə), «Ayətul-kursu» 10 dəfə, sonra Ənam, İsra, Kəhf, Loğman, Yasin, Saffat, Fussilət, Şuəra, Duxan, Fəth, Vaqiə, Mulk, Qələm surələri və İnşiqaq surəsindən Nas surəsinə qədər, daha sonra isə Ummu Davud duası oxunmalıdır.

Vəlhəmdulilləh
Bəşir Badkubei]]>

Sual: Vacib və müstəhəb namazlarda bir rükətdə fatihədən sonra bir surədən daha çox surə oxumağın hökmü nədir ?
ــــــــــــــــــــــــ

Seyyid Sadiq Şirazi - Üstün nəzər budur ki vacib namazlarda iki surə oxumaq olar lakin məkruhdur. Ehtiyat budur ki tərk edilsin. Lakin müstəhəb namazlarda heç bir müşkül yoxdur.

Haşiyətul urvə - m 10 ;səh 206.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد السيستاني
ج– يجوز القران بين سورتين في الصلاة أي قراءة أكثر من سورة في الركعة الواحدة، ولكن يكره ذلك في الفريضة. - المنهاج ج1م 604-

Seyyid Sistani - vacib namazın bir rükətində iki surəni birgə oxumaq yəni bir surədən artıq oxumaq icazəlidir. Lakin vacib namazlarda bu məkruhdur.
Minhac c 1 məs 604.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد المدرسي
ج- يجوز للمصلي في الصلوات المستحبة وحتى المفروضة ولكن الاحوط استحباباً الاكتفاء بواحدة.- العبادات-

Seyyid Mudərrisi - namaz qılan üçün müstəhəb və vacib namazlarda bunu etmək icazəlidir. Lakin ehtiyat müstəhəbə əsasən bir surə kifayət edir.

İbadat risaləsi.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد الحكيم
ج-الأحوط وجوباً عدم الزيادة على سورة واحدة في الفريضة، أمّا إذا أتى به لا بقصد الجزئية بل بما أنّه قراءة للقرآن فلا بأس به. وكذا لا بأس بالإتيان بأكثر من سورة في النوافل مطلق. - المنهاج ج1م 197-

Seyyid Həkim - ehtiyat vacibə əsasən vacib namazda bunu etmək olmaz. Amma əlavə oxunan surəni namazın bir hissəsi qəsdi ilə yox ; Quran oxumaq qəsdi ilə oxusa eybi yoxdur. Müstəhəb namazlarda isə heç bir işğalı yoxdur.

Minhac c 1 məs 197.

ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد الخوئي
ج-الأحوط ترك القران في الفريضة، وإن كان الأظهر الجواز على كراهة، وفي النافلة يجوز ذلك بلا كراهة.- المنهاج ج1م 604-

Seyyid Xoi q.s - ehtiyat budur ki vacib namazlarda əlavə surəni birləşdirməkb,oxumaq tərk edilsin. Əgər bunu etsə zahir budur ki məkruhdur. Lakin müstəhəb namazlarda olar məkruh deyil.

Minhac c 1 məs 604.

ــــــــــــــــــــــــ
🔹الشيخ الوحيد
ج-الأحوط ترك القران في الفريضة، وإن كان الأظهر الجواز على كراهة، وفي النافلة يجوز ذلك بلا كراهة.- المنهاج ج1م 604-

Şeyx Vəhid - ehtiyat budur ki vacib namazlarda əlavə surəni birləşdirmək,oxumaq tərk edilsin. Əgər bunu etsə zahir budur ki məkruhdur. Lakin müstəhəb namazlarda olar məkruh deyil.

Minhac c 1 məs 604.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد محمد الشيرازي
ج- الأقوى جواز قراءة سورتين أو أزيد في ركعة مع الكراهة في الفريضة ، والأحوط( لا يترك) تركه ، وأما في النافلة فلا كراهة. - العروة ج1م10ص 459-

Seyyid Muhəmməd Şirazi r.ə - üstün nəzər budur ki vacib namazlarda bir rükətdə iki və daha artıq surə oxumaq olar lakin məkruhdur ehtiyat budur ki bu iş tərk edilsin. Amma müstəhəb namazlarda heç bir məkruhat yoxdur.

Urvə - c 1 məs 10 səh 459.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹السيد الروحاني
ج- الاحوط استحبابا ترك القِرَان بين السورتين في الفريضة ولكنه يجوز على كراهة، وفي النافلة يجوز ذلك بلا كراهة. -.المنهاج ج1م 671-

Seyyid Sadiq Ruhani - ehtiyat müstəhəbdir ki vacib namazlarda iki surənin birləşmdirilməsi tərk edilsin. Lakin bu icazəli olsa da məkruhdur. Müstəhəb namazlarda isə kərahət də yoxdur.

Minhac c 1 məs 671
ــــــــــــــــــــــــ
🔹الشيخ الفياض
ج-لا بأس بالقران بين السورتين في الفريضة وفي النافلة.- المنهاج ج1م 612-

Şeyx İshaq Fəyyaz - vacib və müstəhəb namazlarda bunu etməyin heç bir eybi yoxdur.

Minhac c 1 məs 612.
ــــــــــــــــــــــــ
🔹الشيخ الإحقاقي
ج-قراءة سورتين بعد الحمد تسمى قِرَان وتبطل الصلاة .ويجوز في النوافل قراءة ما شاء من السور .- الشريعة ج1م 444. 445.

Şeyx İhqaqi - həmddən sonra iki surə oxumaq birləşdirmək adlanır və namazı batil edir. Lakin müstəhəb namazlarda istənilən surələrdən oxumaq olar.

Şəriət - c 1 məs 444-445.

ــــــــــــــــــــــــ
🔹الشيخ العصفور
ج- لا بجوز القران بين سورتين في الفرائض عمدا. - السداد ص239-

Şeyx Əsfur - vacib namazlarda bilərək iki surəni birləşdirmək icazəli deyil.

Səddad - səh 239.
ــــــــــــــــــــــــ
ملاحظة :
لا يجوز التصرف بمحتوى الاستفتاء يرسل من غير تغيير.
الشيخ عادل الجوهر

Şeyx Adil Cəvhər.]]>

Şuşa qazisi Alik Məmmədov danışır...
"Şuşaya kanatla qalxdıq, yarım metr qarda 14 saat kəşfiyyatdan sonra, 400 nəfər o dağı dırmaşmalı idi. Bıçaq, tapança, limonka ilə döyüşə gedirdik. Bizi nə gözləyir bilirdik. 500 erməni dığasının biz daxil olan tərəfdə olduğu məlumatını əldə eləmişdik. Ən az sayda bu tərəfdə yerləşmişdilər, başqa mövqelərində ağır artilleriya və canlı qüvvə sayı burdakından azı üç dəfə çox idi. Çünki onlar bizim ordan hücum edəcəyimizi güman edirdilər. Heç bir insanın ağlına gəlməyəcəyi sıldırımları dırmaşıb, döyüşə artilleriyasız girəcəyimizi düşünmürdülər. Nəinki onların heç kəsin ağlına gəlməzdi ki biz bıçaqla Şuşanı almağı düşünürük. Generalımızın düzgün döyüş tapşırığı, dügün kordinatları olmasaydı məhv ola bilərdik. Amma hər şey zərgər dədiqliyi ilə ölçülüb biçilmişdi. Biz qayaları dırmaşıb, əlbəyaxa döyüşə girdik. Dəqiq deyə bilməyəcəm, təxmini desəm 40a yaxın erməniyə bıçaq salıb çıxartmışam həmin hücum anı. Onların arasına düşən panika belə General tərəfindən hesablanmışdı, panika yaranan kimi tapşırıq əsasında hərəmiz dəstə-dəstə əks istiqamətlərdə dağılışdıq. Ermənilər artıq həyəcan və qorxudan özlərinə atəş açırdılar. Onlar hətta öz əsgərlərinə belə inanmırdılar, yaxınlaşan erməni ermənini vururdu, çünki onlarımın formasında belə biz ola bilərdik. Şuşa bizim əzəmətimizi, gücümüzü, əsgərimizin qorxmazlığını onlara göstərdi. Onlar Şuşanı bir il dayanmadan müdafiə edə biləcək sayda silah sursat və canlı qüvvə ilə təmin eləmişdilət. Şuşa şəhidlərimizin qanı bahasına, kişiliyi, qorxmazlığı bahasına bir neçə saatda alındı..."
Allah şəhid olanlara rəhmət eləsin]]>

Mərifət əhli deyir: “Yatan zaman insan bəzi əməlləri yerinə yetirməlidir ki, övliyalar yatan zaman onlara inayət olunan nemətlər, ona da çata bilsin. Bu əməllər ibarətdir:

1. Dəstəmazlı halda yatağa uzanmaq.

2. Üzü qibləyə uzanmaq.(Yəni ayaqların altı qibləyə olsun)

3. “Bismilləhir-Rahmənir-Rahim” demək.

4. Mübarək “Kəhf” surəsinin 110-cu ayəsini oxumaq.
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim
Qul innəma ənə bəşərun-mislukum yuha iləyyə ənnəmə ilahukum ilahunvahidun fəmən kanə yərcu liqa-‘ə rəbbihi fəI-yə’-məl ‘əmələn salihənvə Ia’ yuşrik bi-‘ibadəti rəbbihi əhəda (Kəhf 110).

5. Mübarək “Bəqərə” surəsinin 285-ci ayəsini oxumaq.
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim.
Âmener rəsulu bima unzile ileyhi min rabbihi vəl Muminun (mu'minûne), kullun amənə billah və melaiketihi və kütübihi və rusulih (rusulihî), la nuferriku beynə ehadin min rusulih (rusulihî), və qalu semi'nâ və ata'nâ Ğufraneke rabbəna və ileykel masir (masîru). Bəqərə 285

6. Həzrət Zəhranın (s.ə) təsbihatını demək. 34 dəfə Allahu Akbar. 33 Əlhəmdulillah. 33 Subhanallah

7. “Ayətül-Kürsü”nü oxumaq. https://imameli.az/404-aytl-krsi.html

8. “Tövhid” surəsini ya 3, ya da 11 dəfə demək. https://imameli.az/79-xlas-sursi.html

9. Mübarək “Nisa” surəsinin 147-ci ayəsini 3 dəfə oxumaq. Mâ yef’alullâhu bi azâbikum in şekertum ve âmentum. Ve kânallâhu şâkiran alîmâ alîmen (Nisa 147)

10. Mübarək “Ali-İmran” surəsinin 18-ci ayəsini oxumaq. Şehidallâhu ennehû lâ ilâhe illâ huve, vel melâiketu ve ulûl ilmi kâimen bil kıst(kıstı), lâ ilâhe illâ huvel azîzul hakîm(hakîmu).( Ali İmran 18)

11. İstiğfar zikrini demək. Əstəğfirullah (Allahdan bağışlanma diləyirəm).]]>

Quran və hədislərə əsasən insan öz əməllərinin nəticəsini Bərzəxdə görəcək. Başqa sözlə desək hər bir insanın dünyadakı əməlləri onun "bərzəxi"ni, yəni qəbirdən Qiyamətədək yolüstü müvəqqəti dayanacaqlarını yaradır.
Bərzəx dünya ilə Qiyamət arasındakı fasilədir. İnsan bu fasiləni qəbir evində yaşayır və burada dünyadan axirətə keçid üçün hazırlaşır.

Buna görədə dünyada yaxşı əməllər etməliyik ki, bərzəx aləmində xoşbəxt yaşaya bilək.

İnsan öldükdən və ruhu bədəndən ayrıldıqdan sonra Bərzəx aləmi başlayır. Bərzəxin ilk mərhələsi qəbirik ilk gecəsinin sorğu-sualıdır. Əlbəttə bəzi alimlər ruhun qəbirin ilk gecəsində hansı bədən ilə olması barədə fərqli fikirədirlər. Bəziləri deyir ki, axirət aid olan "misali bədən" adlanan bir cismdə olacaq. Bəziləri də elə dünya bədəni ilə olacağını deyirlər.

İslam maarifinə əsasən Bərzəx aləmi həm kafirlər və həm də möminlər üçündür. Bu fərqlə ki, bərzəx möminlərə cənnət, kafirlərə isə cəhənnəm olacaqdır.

Bərzəx aləmində ixtiyarlı şəkildə təkamül və ya tənəzzül olmayacaqdır. İnsanın Bərzəx aləmində təkamül və tənəzzülü dünyada qoyub gəldiyi əməllər əsasında baş verəcəkdir. Əlbəttə uşaqlar bu qaydadan istisnadır.

İnsan vəfat etdikdən və qəbirin birinci gecəsininin sorğularından keçdikdən sonra Bərzəx aləmində Qiyamətdək onun nəzərdə tutulmuş yerdə yaşayacaqdır.

Necə ki, Allah-Taala Qurani-Kərimin Möminun surəsinin 99 və 100-cü ayəsində buna işarə etmişdir:

حَتَّى إِذَا جَاء أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ - لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

"(Onlar şirk və küfr içində qalarlar və) nəhayət onlardan (müşriklərdən) birinin ölümü çatan zaman (canı mələklərin əlində olduğu halda Allaha) deyər: «Ey Rəbbim, məni (dünyaya) qaytar.

Bəlkə (dünyada) qoyduğum şey (dünya malı və ömür günləri) barəsində yaxşı bir iş gördüm. Xeyr, bu, onun dediyi (boş) sözdür (gerçəkləşməyəcəkdir). Və onların qarşısında (qəbirdən) qaldırılacaqları günə qədər Bərzəx (aləmi) vardır."

Bərzəxin digər xüsusiyyəti budur ki, bərzəxdə insanların əqidə və əməllərinin haqq və ya batil olduğu üzə çıxacaq, dünyada etdikləri ilə burada rastlaşacaq. Qəbirin birinci gecəsi sual-cavab ediləcək. Günahı çox olanları qəbir sıxaraq əzab verəcək. Bərzəx əhli bir-birini tanıya biləcəklər və həmçinin onların dünya əhli ilə əlaqələri mümkün olacaq.

Bərzəx aləmi insan övladı üçün müvəqqəti dayanacaqdır və Qiyamət üçün hazırlıq mərhələsi və əməl kitabının tamamlanması üçündür.

Bərzəxin cənnət və cəhənnəmi də müvəqqətidir və səfərdə olan yolçuların dayanacaqları rolunu ifadə edir...
Allah aqibətimizi xeyirli eləsin. Amin]]>

]]>

Bəqi - Mədinə şəhərinin şərq hissəsində, Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) məzarı yerləşən məscidin yaxınlığındakı qəbristanlığın adıdır. Ərəb dilindən tərcüməsi “bol ağac bitən və ya ağac kökləri ilə dolu olan ərazi” deməkdir. Bəqi ərazisində torpağa Peyğəmbərin Mariyeyi-Qibtiyyədən olan oğlu İbrahim, Peyğəmbərin nəvəsi İmam Həsən (ə), dördüncü, beşinci və altıncı imamlar Həzrət Zeynül-abidin (ə), Mühəmməd Baqir (ə) və Cəfər Sadiq (ə), Peyğəmbərin qızları Rüqəyyə, Ümmi-Külsum və Zeynəb, Peyğəmbərin bibiləri Səfiyyə və Atikə, Peyğəmbərin əmisi Abbas, İmam Əlinin (ə) qardaşı Əqil, anası Fatimə bint Əsəd, oğlu Mühəmməd ibn Hənəfiyyə, qardaşı oğlu Abdullah ibn Cəfər, Peyğəmbərin həyat yoldaşları Aişə, Ümmi-Sələmə, Sövdə, Həfsə, Səfiyyə, Zeynəb bint Xüzeymə, Zeynəb bint Cəhş, Cüveyriyyə, Ümmi-Həbibə, Mariyeyi-qibtiyyə və Meymunə, Peyğəmbərin süd anası Həlimeyi-Sədiyyə, məşhur səhabələrdən Abdullah ibn Məsud, Əbu Səid Xüdri, Səd ibn Məaz, Osman ibn Məzun, Ühüd savaşında yaralanıb Mədinədə vəfat edən səhabələr, üçüncü xəlifə Osman ibn Affan, İmam Cəfər Sadiqin (ə) oğlu İsmail, maliki məzhəbinin banisi Malik ibn Ənəs və b. toprağa basdırılıb. 8 Şəvval, yəni bu gün Səudiyyə Ərəbistanında hakimiyyətə gəlmiş vahabilər Bəqi qəbistanlığında dəfn edilmiş imamların(ə) və başqa İslam tarixinə aid şəxsiyyətlərin qəbirləri üzərində tikilmiş ziyarətgahları dağıdıblar. Bu gün şiə tarixində Yovm əl-Hədm, yəni dağıdılma günü adlanır.
92 il əvvəl vahabilərin törətdiyi bu vəhşilik onların İslam tarixinə qarşı törətdikləri ilk cinayət deyil. Hələ 1805-ci ildə osmanlıları ilk dəfə Məkkə və Mədlnədən sıxışdırıb çıxardan vahabilər Bəqidə 4 imamın(ə) qəbri üzərində ucaldılmış tikililəri dağıtmışdı. II Mahmudun hakimiyyətə gəlməsi və torpaqların geri alınması üçün başladılmış yürüşlərdə oğlu İbrahim Paşa Məkkə və Mədinəni vahabilərdən təmizləmiş, Abdullah bin Səud isə həbs edilərək İstanbula göndərilərək edam edilmişdi. Məkkə və Mədinə azad edildikdən sonra II Mahmudun əmrilə imamların(ə) dağıdılmış ziyarətgahları yenidən təmir edilmişdi.
8 Şəvval Ümumdünya Bəqi günüdür. Bu gün Əhli Beytin ə.s həqiqət aynası olmasını aşkar edən, muxaliflərin hiylə pərdəsinin açılan günüdür. Bu gün Xanım Zəhranın s.ə batil qarşısında dirəniş günüdür. Bu gün Əbu Talibin ( r.ə ) iman fəryadının günüdür. Bu gün İmam Məhdinin ə.f hüzn günüdür. Bəqi qədimdən müsəlmanların dəfn olunduğu məkan olub. Və orda əzəmətli şəxsləri dəfn ediblər və ya etməyə səy göstəriblər. Bu haqda bir neçə hədisə nəzər salaq:

في الكافي عن علي بن إبراهيم عن أبيه عن ابن أبي عمير عن حماد عن الحلبي عن أبي عبد الله (عليه السلام) قال: أتى العباس أمير المؤمنين (عليه السلام) فقال: يا علي إن الناس قد اجتمعوا أن يدفنوا رسول الله (صلى الله عليه وآله وسلم) في بقيع المصلى وأن يؤمهم رجل منهم، فخرج أمير المؤمنين (عليه السلام) إلى الناس فقال: يا أيها الناس إن رسول الله (صلى الله عليه وآله) إمام حيا وميتا وقال: إني أدفن في البقعة التي أقبض فيها، ثم قال على الباب فصلى عليه ثم أمر الناس عشرة عشرة يصلون عليه ثم يخرجون

Hələbi İmam Sadiqdən ( ə.s ) belə nəql edir: Abbas İmam Əlinin ə.s yanına gəlib dedi: Ya Əli. İnsanlar Rasulullahı s.ə.ə.v Bəqiil Musəllada dəfn etmək və özlərindən bir rəhbər seçmək üçün cəm olublar. Əmirulmuminin ə.s insanların qarşısına çıxıb dedi: Ey insanlar! Rasulullah s.ə.ə.v sağlığında da , dünyasını dəyişəndən sonra da imamdır. O, məni vəfat etdiyim yerdə dəfn edilərəm - buyurmuşdur. Sonra Rasulullaha s.ə.ə.v cənazə namaz qıldı və insanlara da 10 - 10 gəlib cənazə namazı qılaraq getmələrini əmr etdi.

الكافي: ج1 ص451 باب مولد النبي ص ووفاته ح37

Usuli Kafi - c 1, səh 451 , h 37.

في بحار الأنوار: عن أنس بن مالك قال: خرجت مع رسول الله (صلى الله عليه وآله) نتماشى حتى انتهينا إلى بقيع الغرقد فإذا نحن بسدرة عارية لا نبات عليها، فجلس رسول الله (صلى الله عليه وآله) تحتها فأورقت الشجرة وأثمرت واستظلت على رسول الله (صلى الله عليه وآله).
فتبسم (ص) وقال: يا أنس ادع لي عليا، فعدوت حتى انتهيت إلى منزل فاطمة (عليها السلام) فإذا أنا بعلي يتناول شيئا من الطعام، قلت له: أجب رسول الله (صلى الله عليه وآله).
فقال: لخير أدعى.
فقلت: الله ورسوله أعلم.
قال: فجعل علي (ع) يمشي ويهرول على أطراف أنامله حتى مثل بين يدي رسول الله (صلى الله عليه وآله) فجذبه رسول الله (صلى الله عليه وآله) وأجلسه إلى جنبه، فرأيتهما يتحدثان ويضحكان ورأيت وجه علي (عليه السلام) قد استنار فإذا أنا بجام من ذهب مرصع بالياقوت والجواهر وللجام أربعة أركان على كل ركن منه مكتوب: لا إله إلا الله محمد رسول الله، وعلى الركن الثاني لا إله إلا الله محمد رسول الله علي بن أبي طالب ولي الله وسيفه على الناكثين والقاسطين والمارقين، وعلى الركن الثالث لا إله إلا الله محمد رسول الله أيدته بعلي بن أبي طالب، وعلى الركن الرابع نجا الله المعتقدين لدين الله الموالين لأهل بيت رسول الله، وإذا في الجام رطب وعنب ولم يكن أوان العنب ولا أوان الرطب، فجعل رسول الله (صلى الله عليه وآله) يأكل ويطعم عليا حتى إذا شبعا ارتفع الجام.
فقال لي رسول الله (صلى الله عليه وآله) يا أنس أترى هذه السدرة.
قلت: نعم.
قال: قعد تحتها ثلاثمائة وثلاثة عشر نبيا وثلاثمائة وثلاثة عشر وصيا ما في النبيين نبي أوجه مني ولا في الوصيين وصي أوجه من علي بن أبي طالب، يا أنس من أراد أن ينظر إلى آدم في علمه وإلى إبراهيم في وقاره وإلى سليمان في قضائه وإلى يحيى في زهده وإلى أيوب في صبره وإلى إسماعيل في صدقه فلينظر إلى علي بن أبي طالب، يا أنس ما من نبي إلا وقد خصه الله تبارك وتعالى بوزير وقد خصني الله تبارك وتعالى بأربعة اثنين في السماء واثنين في الأرض فأما اللذان في السماء فجبرئيل وميكائيل وأما اللذان في الأرض فعلي بن أبي طالب وعمي حمزة

Ənəs bin Malik nəql edir ki, Rasulullah s.ə.ə.v ilə birlikdə gəzə gəzə Bəqiyə tərəf gedib qurumuş bir sidr ağacına çatdıq. Rasulullah s.ə.a.s onun altında əyləşdi. Birdən ağac yarpaq açdı, meyvə gətirdi. Rasulullahın s.ə.a.s üzərinə kölgə saldı. Təbəssüm edərək buyurdu: Ya Ənəs. Əlini çağır. Ənəs deyir: mən qaça qaça Fatimənin ə.s evinə tərəf getdim. Əli ə.s nəsə yeyirdi. Ona dedim ki, Rasulullah s.ə.a.s səni çağırır. Soruşdu : xeyir bir iş üçünmü? Dedim: Allah və rəsulu daha yaxşı bilər. Əli ə.s sürətlə Rasulullahın s.ə.a.s yanına gəldi. Rasulullah s.ə.a.s yanında əyləşdirdi. Onlar bir biri ilə danışıb gülürdülər. Gördüm ki, Əlinin üzü nuraniləşib. Bu vaxt mən yaqut və cəvahir ilə bəzədilmiş dördkünc qızıl bir cam gördüm. Onun dörd tərəfində də yazı vardı. Birinci tərəfdə - Lə ilahə illəllah, Muhəmmədən Rasulullah yazılmışdı. İkinci tərəfdə - Lə ilahə illəllah, Muhəmmədən Rasulullah, Əli bin Əbi Talib Vəliyullah. Və qılıncı nakisin, qasitin və mariqinlərin üzərinə enəcəkdir. Üçüncü tərəfdə - Lə ilahə illəllah, Muhəmmədən Rasulullah, Əli bin Əbi Talibin vasitəsi ilə Onu dəstəklədim. Dördüncü tərəfdə isə - Allahın dininə etiqadı olanlar, Rasulullahın s.ə.ə.v Əhli Beytinin ə.s vilayətini qəbul edənlər nicat tapmışdır - yazılmışdı. Bu vaxt üzüm və xurma fəsli olmadığı halda camın içində üzüm və təzə xurma gördüm. Rasulullah s.ə.ə.v yeyir və Əliyə ə.s da verirdi. Nəhayət yeyib doydular və camın yoxa çıxdı. Rasulullah s.ə.ə.v mənə buyurdu : Ya Ənəs. Bu sidr ağacını görürsənmi? Dedim ki , bəli. Buyurdu: Bu ağacın altında 313 nəbi, 313 vəsi oturub. Nəbilər içində məndən şərafətli bir nəbi, vəsilərdən isə Əlidən daha üstün bir vəsi yoxdur. Ya Ənəs. Hər kim elmdə Adəmə, vüqarda İbrahimə, muhakimədə Süleymana , zöhddə Yəhyaya , səbrdə Əyyuba , sədaqətdə İsmailə, baxmaq istəsə Əli bin Əbi Talibə baxsın. Ya Ənəs. Elə bir nəbi yoxdur ki, Allah ona xüsusi bir vəzir verməmiş olsun. Allah dörd şeyi məxsusi əta edib. Onun ikisi səmada , ikisi də yerdədir. Asimanda olanlar Cəbrayıl və Mikayıl, yerdə olanlar isə Əli bin Əbi Talib və əmim Həmzədir.

بحار الأنوار: ج39 ص128 ب 78 ح16.

Biharul Ənvar c 39, səh 128, h 16.

في كامل الزيارات عن صفوان الجمال قال: سمعت أبا عبد الله ع يقول: كان رسول الله ص يخرج في ملأ من الناس من أصحابه كل عشية خميس إلى بقيع المدنيين فيقول: السلام عليكم أهل الديار ثلاثا رحمكم الله ثلاثا ثم يلتفت إلى أصحابه فيقول هؤلاء خير منكم فيقولون يا رسول الله ولم آمنوا وآمنا وجاهدوا وجاهدنا فيقول إن هؤلاء آمنوا ولم يلبسوا إيمانهم بظلم ومضوا على ذلك وأنا لهم على ذلك شهيد وأنتم تبقون بعدي ولا أدري ما تحدثون بعدي

Səfvan Cəmmal İmam Sadiqdən ə.s belə eşitdiyini nəql edir: Rasulullah s.ə.ə.v hər cümə axşamları səhabələrindən bir dəstə ilə Bəqiyə gedər və üç dəfə deyərdi: Salam olsun sizə ey diyar əhli. Üç dəfə də : Allah sizə rəhmət etsin deyərdi. Sonra üzünü əshaba tutub deyərdi: bunlar sizin xeyirlilərinizdir. Onlar deyərdi: Ya Rasulullah , niyə? Onlar da iman gətirmişdilər, biz də iman gətirmişik. Onlar da cihad ediblər , biz də etmişik. Rasulullah s.ə.a.s buyurdu: Onlar iman gətirdi və imanlarını zülmə qarışdırmadan dünyadan köçdülər. Mən buna onlar eden şahidəm. Ancaq siz məndən sonra yaşayaqcsınız və məndən sonra nə işlər görəcəyinizi bilmirəm.

كامل الزيارات: ص138 - 139 ب105 ح89

Kamiluz ziyarat səh 138-139, h 89.

Allah bizləri və sizləri bu müqəddəs vilayətdə sabitqədəm etsin. Bu imanla da qəbzi ruh olaq inşəAllah. Allah Əhli Beytin ə.ə.s düşmənlərinə, qatillərinə , onlara yardım edənlərə, onların əməlinə şad olanlara əbədən lənət etsin.

Bəşir Badkubei.
Vəlhəmdulilləh. ]]>

Ayətullah Xameneinin ofisi: Bu il aperel ayının 25-i mübarək Ramazan ayının ilk günüdür.

Bunu Ali Rəhbər Ayətullah Seyid Əli Xameneinin dəftərxanasının "Ayın axtarışı üzrə mərkəzi"inin katibi Höccətül-İslam Əlirza Müvəhhidinejad deyib.

Höccətül-İslam Əlirza Müvəhhidinejad bildirib ki, Ramazan ayının hilalının təyin olunmasının önəmli olmasını nəzərə alaraq, ölkənin müxtəlif bölgələrində 100-dən çox axtarış qrupları mübarək Ramazan ayının hilalını görmək üçün izləmə aparıb və ay görünməyib. “Bu səbəbdən təqvimə əsasən cümə günü Şəban ayının 30-cu günüdür və şənbə Ramazan ayıının ilk günüdür.”

Şəban ayının sonuncu gününü orucunun savabını qazanmaq istəyən möminlər müstəhəb və ya qəza orucu niyyəti ilə oruc tuta bilər.

Qeyd edək ki, ayətullah Sistanin dəftərxanası da 24 aprel tarixini Şəban ayının 30-u və 25 aprel tarixini Ramazan ayının ilk günü elan edib.]]>